Lật lại vụ án bán Phan Bội Châu

Ngay sau khi cụ Phan bị bắt (1925) thì đã có dư luận bàn tán trong giới người Việt lưu vong tại Thượng Hải và Quảng Châu, một số người trong “Thanh niên cách mạng Đồng chí hội” có tham dự một buổi họp quyết định bán cụ Phan để lấy tiền gây quỷ đã bất bình và quyết định ra khỏi tổ chức.

Đến năm 1928 có ký giả Nhượng Tống, là người cùng với Nguyễn Thái Học lập ra Việt Nam Quốc dân Đảng, đã cho phát hành tài liệu “Ai bán đứng cụ Phan Bội Châu”.  Nhượng Tống nêu đích danh nhóm Lý Thụy ( NTT ) và Lâm Đức Thụ bán cụ Phan, ông nói rằng dựa theo nguồn tin của những người xung quanh cụ Phan tại Trung Hoa.

Đến năm 1945 các chính trị gia Việt Nam lại có thêm một bằng chứng khác, đó là tập sách gồm 5 tập, nhan đề là “Góp Vào Lịch Sử Chính Trị Vận Động Ở Đông Pháp” do Louis Marty, giám đốc sở Mật thám chính trị Đông Dương sưu tầm và xuất bản hạn chế.

Trong tập sách có 60 trang giấy ghi lại các lời khai của Hoàng Đức Thi khi Thi bị Pháp bắt, có đoạn nói về hội nghị bán Phan Bội Châu.  Rất tiếc vì là lời cung với tòa án nên Thi không giải thích chi tiết khó hiểu nhất là trong hội nghị đó cũng có những người không theo Cọng sản lại cũng không phản đối.

Đến năm 1955, để trả lời các cáo buộc của phía Sài Gòn, ông Phạm Văn Đồng chỉ thị cho ông Chương Thâu dịch quyển hồi ký của cụ Phan Bội Châu, trong đó cụ Phan có viết:

“Ai dè cái lúc tôi ra đi, thì cái thời giờ hành động của tôi có kẻ nhất nhất báo cho người Pháp, mà cái người mật báo đó lại chính là người ở chung với tôi, từng nhờ tôi nuôi nấng.  Người ấy nghe nói tên là Nguyễn Thượng Huyền gọi cụ Hiền bằng ông chú”

Sau khi sách của Chương Thâu xuất bản thì dư luận bàn tán xôn xao, phe tố cáo ông Hồ Chí Minh đành phải im tiếng.  Chuyện này tới tai ông Nguyễn Thượng Huyền đang sinh sống ở Hồng Kông.  Ông này một mực cho rằng mình bị oan.  Năm 1956, nhân dịp ký giả Lê Tâm Việt ghé thăm Hồng Kông, Huyền nhờ Lê Tâm Việt thanh minh giùm ông và tố cáo đích danh Lý Thụy ( NTT ) trên báo Tự Do số 548 ngày 19-11-1956.

Tới năm 1965 Nguyễn Thượng Huyền về Sài Gòn họp báo để cải chính và viết bài đăng trên tạp chí Bách Khoa số 73.  Tuy nhiên ông Huyền chỉ thề bán sống bán chết để kêu oan chứ không đưa ra được bằng chứng nào có thể buộc tội ông HCM hầu giải oan cho mình.

Rồi tới năm 1968, hồi ký của Cường Để xuất bản tại Sài Gòn kể lại năm đó Lâm Đức Thụ gởi thơ và tiền cho cụ Phan tại Hàng Châu và hẹn cụ Phan về Quảng Châu làm lễ kỷ niệm ngày Phạm Hồng Thái hy sinh.   Nhưng sau đó thì có tin cụ Phan đã bị bắt đưa về Việt Nam:

“Lâm Đức Thụ ở Quảng Châu, lúc đầu cố phao vu cho người này người khác để che lấp tội ác của mình nhưng về sau thấy ông Phan bị bắt về đến trong nước, thành ra một cuộc tuyên truyền có hiệu lực cho cách mệnh, Lâm Đức Thụ mới khoe rằng đó là công hắn, vì chính hắn bắt ông Phan” ( Hồi ký của Cường Để ).

Dân chúng Việt Nam đọc hồi ký của Cường Để lại nghĩ rằng Nguyễn Tất Thành không có bán Phan Bội Châu mà là một người nào đó tên Lâm Đức Thụ.

Mãi đến năm 1990, trong tác phẩm “Ho Chi Minh, de Indochina au Viet Nam”, sử gia Pháp Daniel Hémery cho phổ biến một số thư của mật báo viên có mật danh là Pinot gởi cho chánh mật thám Tô giới Pháp tại Quảng Châu Loan.

Căn cứ vào các chi tiết trong báo cáo người ta xác nhận được Pinot chính là Lâm Đức Thụ, một lãnh tụ Cọng sản cùng với NTT điều khiển tổ chức Việt Nam Thanh Niên Cách Mạng Đồng Chí Hội, là người cùng Thành đóng góp tiền lương hằng tháng để thành lập VNTNCMĐCH, là người được Thành giới thiệu gia nhập ĐCS Trung Quốc, là một trong 5 người đầu tiên nằm trong tổ chức Đông Dương Quốc Dân Đảng của NTT.

Ngoài ra trong thân tình thì Lâm Đức Thụ đã làm mai Thành với Tăng Tuyết Minh là một nữ y tá bạn thân của vợ Thụ.  Trong tinh thần phục vụ cho đất nước thì Thụ đã đưa em ruột của mình là Nguyễn Công Thụ tham gia khóa đào tạo cán bộ tuyên truyền đầu tiên do NTT tổ chức.

Đến lúc này thì dư luận mới thấy tội nghiệp cho ông Nguyễn Thượng Huyền vì rõ ràng là ông ta bị hàm oan mà không làm sao nói cho thiên hạ tin.  Gẫm lại câu nói của cụ Phan Bội Châu:  “Người ấy nghe nói tên là Nguyễn Thượng Huyền” thì rõ ràng là có người nào đó rỉ tai cụ cái tên này chứ không phải là do cụ có bằng cớ hay do cụ suy đoán ra.

Cho đến khi tài liệu của sử gia Hémery được phát hành thì đã rõ là Lâm Đức Thụ phản bội lại dân tộc.  Nhưng Lâm Đức Thụ là người thế nào ?

Người ta không rõ Lâm Đức Thụ bắt đầu làm ăn với mật thám Pháp từ lúc nào nhưng báo cáo đầu tiên của ông ta còn lưu trong hồ sơ lưu trữ là ngày 4-3-1925 báo cáo về việc ông ta cùng với Nguyễn Hải Thần, NTT, Đinh Tế Dân cùng nhau đóng góp tiền lương để chuẩn bị thành lập một đảng chính trị mới.  Sau đó là báo cáo về chuyến đi từ Hàng Châu về Quảng Châu của Phan Bội Châu.

Đến tháng 10-1926 là báo cáo của Thụ về việc đám cưới của NTT, nói rõ vợ của Thành là một người nữ hộ sinh, bạn đồng nghiệp của vợ ông ta.  Báo cáo cũng cho biết là Lê Tán Anh, Nguyễn Hải Thần phản đối cuộc hôn nhân này.

Qua các báo cáo này người ta có thể thấy mặc dầu Lâm Đức Thụ hoạt động giữa tập thể các lãnh tụ Cọng sản Việt Nam nhưng cho tới ngày ông ta bị lộ diện năm 1931 thì không có một lãnh tụ Cọng sản Việt Nam nào trong địa bàn hoạt động của ông bị bắt.  Đặc biệt là ngay cả Nguyễn Tất Thành, một nhân vật được mật thám Pháp đặt tên là Nguyễn Ái Quốc, cũng không hề bị bắt cho dầu ông Thành ăn ở trong nhà của Thụ

Ngoài tài liệu trong Văn khố Pháp được công bố năm 1980, năm 1992 các tài liệu mật của CSQT cũng được đưa ra công chúng, người ta tìm thấy một báo cáo của Hà Huy Tập vào tháng 4 -1935, nói rằng Nguyễn Tất Thành biết Lâm Đức Thụ là một tay chỉ điểm của Pháp nhưng vẫn giao du liên lạc.

Đối chiếu với tài liệu của mật thám Pháp thì năm 1930 Lâm Đức Thụ đã bị Hồ Tùng Mậu, Lê Quang Đạt phát hiện là mật thám, Thụ phải bán nhà tại Hồng Kông và trốn vào một nơi bí mật;  thế mà năm 1931 ông Nguyễn Tất Thành từ trong nhà giam vẫn liên lạc với Thụ,  nhờ Thụ coi sóc tổ chức của mình cũng như giúp đỡ vợ của mình ( Lý Ứng Thuận ).

Ngày nay, khi mà mọi hành động làm việc cho mật thám Pháp của Lâm Đức Thụ đã được đưa ra ánh sáng thì rõ ràng Lâm Đức Thụ là một điệp viên hai mang.  Nhưng một dấu hỏi lớn được đặt ra là trong thâm tâm của ông thì mang bên nào mới là mang thực sự của ông?  Ông giả vờ cọng tác với Nguyễn Tất Thành hay là ông chỉ giả vờ cọng tác với Pháp?

Câu trả lời dễ dàng là nếu ông thực sự cộng tác với Pháp thì năm 1931 ông đã nộp Nguyễn Tất Thành cho Pháp vì ông Thành và ông cùng sinh sống tại khu vực Tam Khẩu của Hồng Kông trong khi mật thám Pháp đang truy lùng ráo riết Hồ Tùng Mậu và Nguyễn Tất Thành.

Hơn nữa, sau khi bị lộ diện vào năm 1931 Lâm Đức Thụ đã dời về Cam Bốt sinh sống, vậy mà năm 1945 ông ta lại ngang nhiên về Hà Nội tìm gặp Hồ Chí Minh?  Cái gì bảo đảm an toàn cho ông khi ông trở lại đối diện với những lãnh tụ Việt Minh ?  Và cái gì bảo đảm an toàn cho ông khi ông quyết định trở về Thái Bình hoạt động chính trị trở lại  trong khi Thái Bình đang thuộc quyền kiểm soát của Việt Minh.

Đặc biệt tại sao ông Thành không hô người bắt Lâm Đức Thụ mặc dù cũng vì Lâm Đức Thụ mà ông suýt bị Quốc tế Cọng sản lên án tử hình sau khi nhận được báo cáo của Hà Huy Tập ?  Vấn đề còn lại thuộc về phía ông Nguyễn Tất Thành, ông ta có thực sự đồng mưu với Lâm Đức Thụ trong việc bán Phan Bội Châu hay không?

Câu trả lời đã được người thân cận của ông nêu ra :

“Nhân nói về chính sách dùng người của Bác, tôi muốn kể chuyện này.  Có lần trong một hội nghị về công tác tổ chức, Lý Ban nói :  Đối với con cán bộ, khi kết nạp vào Đảng, không cần phải có thời gian dự bị mà được chính thức ngay. 

Bác nói ngay :  Chú nói như thế không đúng, đối với cách mạng phải xem người ấy cụ thể như thế nào. Vì có chuyện hổ phụ sinh khuyển tử, tức là hổ đẻ ra con là chó.  Phan Bá Ngọc là con của Phan Đình Phùng đã đưa mật thám bắt Phan Bội Châu” ( Hoàng Tùng, Những Kỷ Niệm Về Bác Hồ ).

Khi Hoàng Tùng nhắc lại câu này thì hầu hết các nhân vật từng nghe câu nói của HCM đều còn sống.  Và một số bài tùy bút của các nhân vật thân cận HCM cũng có nhắc đến câu này;  chứng tỏ HCM đã nói nhiều lần với nhiều người.

Nhưng trời sui đất khiến, ông quên rằng mọi tài liệu, báo chí còn lưu lại đều ghi rõ là Phan Bá Ngọc bị Lê Tán Anh giết vào ngày rằm tháng giêng năm 1922 trong khi Phan Bội Châu bị bắt là ngày 11 tháng 5 năm 1925 (Âm lịch).  Làm sao mà Phan Bá Ngọc có thể đội mồ sống dậy để bán cụ Phan cho được.  Lúc cụ Phan bị bán thì Nguyễn Tất Thành đang ở tại Quảng Châu tất ông phải biết rõ hơn ai hết và ông không thể nhớ lộn được bởi vì đối với ông thì chuyện Phan Bội Châu bị bắt đâu phải là chuyện nhỏ!

Ngày 13-12 năm 2008, nhà văn Dương Thu Hương họp báo ra mắt sách tại Paris.  Trong buổi họp báo bà phát biểu rằng bà không chấp nhận chuyện bôi nhọ ông Hồ Chí Minh, các chứng cứ cáo buộc ông Hồ Chí Minh bán ông Phan Bội Châu là không có cơ sở.  Bà nói rằng “nhà báo Olivier Tood phải trưng ra bằng cớ ông Hồ bán cụ Phan, nếu không ông ta là kẻ xuyên tạc lịch sử”.

Sở dĩ bà Dương Thu Hương mạnh miệng như vậy vì tại Pháp bà đã đọc được sách của Daniel Hémery và trong đó Hemery đã chứng minh được rằng Lâm Đức Thụ mới là kẻ bán cụ Phan, không có bằng chứng nào cho thấy NTT đồng lõa với Thụ trong vụ này, ngược lại NTT là người cũng đang bị Lâm Đức Thụ theo dõi.

Rủi cho bà Dương Thu Hương, bởi vì Daniel Hémery viết sách đó vào năm 1990, thuở đó tài liệu của CSQT tại Mạc Tư Khoa chưa được bạch hóa.  Nhưng đến năm 1994 sử gia Quinn Judge đã công bố các chứng cớ cho thấy Lý Thụy và Lâm Đức Thụ cùng một ruột

Bằng chứng là năm 1931 sau khi mọi người phát hiện Thụ là mật thám thì ông Nguyễn Tất Thành vẫn gởi thư liên lạc và gởi gắm người thân của mình cho Thụ. Và rồi đến năm 1994 hồi ký của Hoàng Tùng xác nhận ông Hồ Chí Minh đổ tội bán cụ Phan cho Phan Bá Ngọc là người đã chết trước đó 3 năm.

Nếu Olivier Tood đọc được những chứng minh trong tập tài liệu này thì ông ta có thể cáo buộc ngược trở lại rằng “bà Dương Thu Hương là kẻ xuyên tạc lịch sử”. Rõ ràng là ông Nguyễn Tất Thành đã tự thú mình có đồng lõa với Lâm Đức Thụ trong vụ bán Phan Bội Châu.

BÙI ANH TRINH

Bùi Anh Trinh - BIÊN KHẢO VỀ NGUYỄN TẤT THÀNH