Đông Dương Cọng sản Đảng của Ngô Gia Tự

Năm 1929, ngày 1-5, Lâm Đức Thụ và Lê Tán Anh gửi thư triệu tập đại hội VNTNCMĐCH tại nhà của Lâm Đức Thụ ở Hồng Kông.  Đại diện Tổng bộ có Lâm Đức Thụ, Lê Tán Anh, Lê Duy Điếm và Lý Phương Đức.  Đại diện Bắc Kỳ có Dương Hạc Đính, Nguyễn Tuân, Ngô Gia Tự và Trần Văn Cung.  Đại diện Trung Kỳ có Nguyễn Sĩ Sách, Phan Trọng Bình, Vũ Mai và Nguyễn Đình Tư. Đại diện Nam Kỳ có Châu Văn Liêm, Phan Trọng Quảng và Phạm Văn Đồng.

Đại hội này chỉ có đại biểu VNTNCMĐCH ở trong nước, các đảng viên tại Quảng Châu đã trở thành An Nam Cọng sản Đảng và đã bị phá vỡ.  Hồ Tùng Mậu cùng các đồng chí  đang ở trong tù và Nguyễn Tất Thành đang ở Thái Lan.  Đại biểu Nam Kỳ Phan Trọng Quảng còn có tên khác là Nguyễn Thiều hay Nguyễn Nghĩa.

Năm 1929, ngày 3-5. Đại hội của Lâm Đức Thụ bất thành vì nhóm trẻ ở Việt Nam chủ trương tuyên bố công khai mục tiêu chủ nghĩa Cọng sản và trương cờ cách mạng vô sản để thu phục quần chúng đấu tranh, trong khi Lê Tán Anh và Lâm Đức Thụ muốn giữ nguyên cái vỏ là hội Thanh Niên nhưng bên trong là Cọng sản.

Đa số thanh niên cho rằng cái lối xanh vỏ đỏ lòng như vậy có vẻ tiểu nhân quá thì không lãnh đạo được ai.  Ba đại biểu Bắc Kỳ là Ngô Gia Tự, Nguyễn Tuân và Trần Văn Cung bỏ đại hội ra về sau khi kịch liệt chỉ trích Lâm Đức Thụ, Lê Tán Anh.  Riêng Dương Hạc Đính ở lại coi ngã ngũ ra sao.  Nhóm Nam Kỳ và Trung Kỳ ở lại chỉ cốt kết án nhóm Bắc Kỳ gây chia rẽ ( Hsltr Quốc gia Pháp, lời khai của Dương Hạc Đính).

Năm 1929, ngày 17-6-1929, sau khi tham dự đại hội Hồng Kông trở về, nhóm xứ ủy Bắc Kỳ gồm có Ngô Gia Tự, Trần Văn Cung, Trịnh Đình Cửu, Nguyễn Đức Cảnh, Kim Tôn, Nguyễn Sĩ  Sách và Nguyễn Tuân triệu tập hội nghị tại Hà Nội, khoảng 20 người ( Nguyễn Văn Tuấn, Mai Ngọc Thiệu, Nguyễn Phong Sắc, Nguyễn Thị Vịnh, Nguyễn Tường Loan, Đỗ Ngọc Du, Hồ Ngọc Lân,Tạ Đình Tán,  Đặng Ngọc Minh, Lê Văn Lương, Hạ Bá Cang, Nguyễn Trọng Nhã…), thành lập Đông Dương Cọng sản Đảng, giải tán VNTNCMĐCH.

*( Cần phân biệt Đông Dương Cọng sản Đảng với Đảng Cọng sản Đông Dương là đảng do Trần Phú thành lập năm 1930, hai tên đọc ngược đọc xuôi ).

Năm 1929, tháng 7, các lãnh tụ của VNTNCMĐCH như Trần Văn Cung, Vũ Mai, Nguyễn Sĩ Sách, Phạm Văn Đồng cùng một số lãnh đạo khác đã bị bắt như Vương Thúc Oánh, Hạ Bá Cang, Tôn Đức Thắng, Nguyễn Kim Cương, Nguyễn Duy Trinh… ( Sau này trong một bản tuyên bố dài 25 trang, Hồ Tùng Mậu cho rằng những người này bị bắt vì hồ sơ đảng viên do Lý Thụy lưu giữ ).

Năm 1929, cuối tháng 8, Hồ Tùng Mậu cùng với một số đồng chí cựu học viên của trường Hoàng Phố được ra khỏi nhà tù.  Hồ Tùng Mậu cùng Lê Quang Đạt sang Hồng Kông tìm Lâm Đức Thụ để thanh toán nhưng trước đó Lâm Đức Thụ biết đã bị bại lộ nên bán nhà tại Hồng Kông và dời đi xứ khác.

Hồ Tùng Mậu gặp lại Lê Tán Anh, Trương Văn Lệnh, Lê Duy Điếm;  ông thuyết phục các đồng chí tiếp tục  tiến hành gầy dựng An Nam Cọng sản Đảng.  Ngoài ra Hồ Tùng Mậu cũng gặp Dương Hạc Đính là đại biểu của Bắc Kỳ và Phan Trọng Quảng, Châu Văn Liêm là đại biểu Nam Kỳ còn lưu lại Hồng Kông sau khi dự hội nghị tháng 5.

Sở dĩ Phan Trọng Quảng và Châu Văn Liêm phải ở lại Hồng Kông vì sau khi tham dự hội nghị ngày 3-5-1929 thì hai ông cùng Phạm Văn Đồng về nước.  Nhưng khi vừa bước chân về Sài Gòn thì Phạm Văn Đồng bị mật thám Pháp rình bắt ngay tại căn nhà đã xảy ra vụ giết Lê Văn Phát.  Quảng và Liêm nhờ đi sau nên thoát được;  cả hai vội vàng lên tàu trở lại Hồng Kông để lánh nạn.

Ba tháng sau hai ông gặp Hồ Tùng Mậu vừa ra khỏi trại giam và đang tìm Lâm Đức Thụ để thanh toán.  Qua bàn bạc, Hồ Tùng Mậu nghi rằng Đồng và Nguyễn Duy Trinh, Tôn Đức Thắng, Nguyễn Kim Cương bị bắt là do hồ sơ đảng viên của Lý Thụy bị lọt vào tay cảnh sát Trung Hoa và đến tay mật thám Pháp.  Tuy nhiên ngày nay các hồ sơ mật được giải mã cho thấy Phạm Văn Đồng bị bắt vì từ Hồng Kông trở về ông đã sách va ly đến gõ cửa nhà Lê Văn Phát trong khi cảnh sát Pháp đang rình bắt những ai đến liên lạc tại căn nhà đó.

Năm 1929, tháng 9, sau khi bàn bạc với Hồ Tùng Mậu thì Dương Hạc Đính và Nguyễn Nghĩa (Phan Trọng Quảng) trở về Nam Kỳ vận động thành lập An Nam Cọng Sản Đảng tại Nam Kỳ.  Châu Văn Liêm phải ở lại Hồng Kông vì bị truy nã sau khi Phạm Văn Đồng bị bắt.

Năm 1929, tháng 9, Đại hội CSQT lần thứ 6 tại Mạc Tư Khoa, phía cán bộ Việt Nam có Trần Phú, Lê Hồng Phong và Ngô Đức Trì là những người đang theo học tại Nga tham dự.  Phái đoàn ĐCS Pháp có tới 3 người Việt Nam là Nguyễn Văn Tạo, Trần Tiến Ban và Nguyễn Thế Vinh.  Theo Hoàng Tùng thì trong đại hội Nguyễn Văn Tạo phê phán gay gắt Nguyễn Ái Kvak đã không dám thành lập đảng Cọng sản, ông Tạo phát biểu là cần phải thành lập ngay một đảng Cọng sản tại Đông Dương.

Lời phát biểu của Nguyễn Văn Tạo cho thấy tới lúc này Mạc Tư Khoa cũng như ĐCS Pháp hoàn toàn không biết gì về việc Hồ Tùng Mậu đã chuyển TNCMĐCH thành An Nam Cọng Sản Đảng và rồi sau đó Hồ Tùng Mậu cùng các đồng chí của ông ta lần lượt bị sa lưới mật thám Pháp và cảnh sát Trung Hoa .

Năm 1929, tháng 10, tại Nam Kỳ, Phan Trọng Quảng và Dương Hạc Đính từ Hồng Kông trở về Nam Kỳ, gặp Ung Văn Khiêm, Hà Huy Giáp (em của Hà Huy Tập), Ngô Thiềm, Hồ Anh và cô Tuyết Mai ( Nguyễn Thị Thập?).  Qua bàn bạc các ông đồng ý biến xứ ủy Nam Kỳ của VNTNCMĐCH thành An Nam Cọng sản Đảng.

Lúc này Châu Văn Liêm đang ở tại Hồng Kông.  Tôn Đức Thắng, Phạm Văn Đồng, Nguyễn Kim Cương, Nguyễn Duy Trinh bị bắt vì vụ án mạng đường Babier.  Phạm Hùng cũng nằm Côn Đảo vì tội giết một chánh tổng.  Còn Ngô Gia Tự sau khi thành lập Đông Dương Cọng Sản Đảng tại Hà Nội đã cùng Hạ Bá Cang và Lê Văn Lương vào Nam phát triển cơ sở.  Do vậy mà tại Nam Kỳ có sự tranh chấp giành giật đảng viên giữa Đông Dương Cọng sản Đảng và An Nam Cọng sản Đảng.

*Chú giải :  Dương Hạc Đính nguyên là Xứ  ủy viên Bắc Kỳ của VNTNCMĐCH tham dự đại hội Hồng Kông tháng 5-1929, bất đồng ý kiến với nhóm đại biểu Bắc Kỳ nên không theo đoàn trở về mà lưu lại Hồng Kông và gặp Hồ Tùng Mậu, sau đó cùng với Mậu và các đại biểu Nam Kỳ bàn bạc và được các ông giao nhiệm vụ theo Phan Trọng Quảng về gặp Xứ ủy Nam Kỳ để tổ chức thành lập An Nam Cọng sản Đảng, cạnh tranh với Đông Dương Cọng sản Đảng của Ngô Gia Tự tại Sài Gòn.  Riêng Dương Hạc Đính được giao nhiệm vụ phát triển cơ sở ANCSĐ tại Sài Gòn, Chợ Lớn.

Như vậy trong thời điểm cuối năm 1929 có 2 đảng Cọng sản Việt Nam:  Một đảng ở Bắc Kỳ lấy tên là Đông Dương Cọng sản Đảng, do Ngô Gia Tự sáng lập;  một đảng ở Hồng Kông và Nam Kỳ lấy tên là An Nam Cọng sản Đảng, do Hồ Tùng Mậu sáng lập.  Tuy nhiên do cạnh tranh trong việc phát triển đảng tại Sài Gòn cho nên nảy sinh sự căng thẳng giữa hai phe.  Hồ Tùng Mậu đã nhiều lần kêu gọi hòa giải để hợp nhất hai đảng nhưng không thành công.

Một điều cần ghi nhớ là lúc hai đảng Cọng sản được thành lập tại Việt Nam thì ông Nguyễn Tất Thành không là gì đối với những người thành lập của cả hai đảng.  Nhóm Ngô Gia Tự không biết Nguyễn Tất Thành hay Lý Thụy là ai.  Còn Hồ Tùng Mậu biết Nguyễn Tất Thành nhưng rất khinh ông ta vì cho rằng NTT đã bán các đồng chí của mình.  Như vậy truyền thuyết cho rằng NTT là người kiến lập ra ĐCSVN là không đúng, và truyền thuyết cho rằng NTT là sư phụ của tất cả các ông trùm CSVN cũng không đúng.

BÙI ANH TRINH

Diễn Đàn Facebook
Advertisements

Bùi Anh Trinh - BIÊN KHẢO VỀ NGUYỄN TẤT THÀNH