Trần Phú về Việt Nam

Năm 1929, Trong đại hội 6 CSQT họp vào tháng 9 tại Mạc Tư Khoa.  Đảng CS Pháp đề cử 3 người Việt Nam tham dự là Nguyễn Văn Tạo, Nguyễn Thế Vinh và Trần Tiến Ban ( Còn có tên Bùi Thiện Ban ).  Đến  lượt Vinh và Ban phát biểu, cả hai công kích đảng Cọng sản Pháp không giúp đỡ phong trào cách mạng của Việt Nam.  Ngày hôm sau cả hai ông nhận vé trở về Paris .

*Chú giải :  Nguyễn Thế Vinh và Nguyễn Thế Rục là em họ của Nguyễn Thế Truyền, đều thuộc giai cấp con nhà giàu tại làng Hành Thiện tỉnh Nam Định, cùng làng với ông Trường Chinh.  Tại Pháp ông Vinh và Rục tham gia ĐCS Pháp, tham gia viết tờ báo Le Paria và tờ Việt Nam hồn do Nguyễn Thế Truyền phụ trách, rồi được Nguyễn Thế Truyền giới thiệu cho đi học tại Học viện Staline/ Mạc Tư Khoa.

Sau khi bị đuổi khỏi Đại hội 6/CSQT, Nguyễn Thế Vinh trở về Pháp rồi cùng Nguyễn Thế Rục về Việt Nam vào cuối năm 1929 nhưng Nguyễn Thế Vinh bị bắt ngay khi bước chân xuống cảng Hải Phòng, lúc này ông chưa có hành động gì chống lại thực dân Pháp và cũng chưa quen biết ai trong tổ chức ĐCSĐD.  Mật thám Pháp đành phải thả Nguyễn Thế Vinh vì không khai thác được gì chứng tỏ ông có tội.

Bà vợ của ông Vinh chạy chọt cho ông được làm một nhân viên hành chánh trong Phủ thống sứ Pháp tại Hà Nội để làm vỏ bọc an toàn trong khi ông vẫn liên lạc với ĐCSVN qua Đặng Xuân Khu (Trường Chinh) là người cùng làng.  Năm 1931 Rục và Khu bị bắt sau biến cố Sô viết Nghệ Tĩnh, bị giam tại trại tù Sơn La.

 Năm 1936 Nguyễn Thế Rục và Đặng Xuân Khu ra khỏi tù gặp Nguyễn Thế Vinh, cùng nhau tiếp tục hoạt động Cách mạng Cọng sản.  Đến năm 1945 ông Hồ Chí Minh vận động giải tán ĐCSĐD thì Nguyễn Thế Vinh và Trương Văn Lệnh lên tiếng phản đối.  Sau đó cả hai bị ám sát chết.  Công an Việt Minh loan tin ông Trương Văn Lệnh bị Quốc dân Đảng ám sát.  Còn ông Nguyễn Thế Vinh thì được chính ông Trường Chinh nhắn báo cho vợ ông Vinh biết rằng ông ta đã bị Đảng thủ tiêu.

Năm 1929, ngày 9 – 10, Đông Dương Cọng sản Đảng tại Hà Nội gửi một bức thư cho Lâm Đức Thụ và Hồ Tùng Mậu cho biết là các đoàn viên TNCMĐCH có thể gia nhập ĐDCSĐ với tư cách cá nhân và nếu như ông Vương ( Nguyễn Tất Thành ) muốn gia nhập cũng phải theo đúng thủ tục này (Hsltr/Quốc gia Pháp, thư viết bằng mực hóa học và được nhân viên mật thám Pháp cho hiện ra chữ rồi chụp hình lại ).

Năm 1929, ngày 11-10, Tòa án Vinh xử vụ tham gia hội kín Tân Việt Cách mạng Đảng và Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí hội mà chính quyền bắt được nhân điều tra vụ ám sát Lê Văn Phát đường Babier.

Một số đảng viên cấp dưới đang bị giam lãnh vài năm tù hay phát lưu;  có 7 án tử hình khiếm diện dành cho những người đang ở hải ngoại, gồm có:  Lý Thụy ( NTT ), Trần Phú, Lê Duy Điếm, Vương Thúc Oánh, Trần Văn Cung, Ngô Thiềm, Phan Lâm (Hồ Tùng Mậu).

Trước đó tòa án tại Sài Gòn cũng xử Tôn Đức Thắng 26 năm tù;  Phạm Văn Đồng, Nguyễn Kim Cương 10 năm tù;  Nguyễn Duy Trinh 1 năm rưỡi ( Tân Việt );  Đào Xuân Mai ( Tân Việt ) 10 năm.  Tòa án Hải Phòng xử Hạ Bá Cang 12 năm tù.

*Chú giải:  Phạm Văn Đồng là em rễ của Nguyễn Kim Cương.  Nguyễn Kim Cương là người đồng hương với Nguyễn Duy Trinh tại huyện Diễn Châu tỉnh Nghệ An.  Trinh là em ruột của Nguyễn Thị Minh Khai và là anh vợ của Võ Nguyên Giáp ( Nguyễn Thị Quang Thái ).  Nhờ mối quan hệ này mà năm 1937 Đồng và Cương cộng tác với Giáp để ra tờ báo Notre Voix.

Rồi cũng nhờ 4 tháng viết báo mà Phạm Văn Đồng quen biết Trần Huy Liệu và Đặng Xuân Khu (Trường Chinh).  Khu là đồng chí thân thiết của Hạ Bá Cang (Hoàng Quốc Việt) trong Đảng CSĐD.  Sau này cả 5 ông Khu, Giáp, Đồng, Liệu, Cang đã làm nên lịch sử vào năm 1945.

Năm 1929, giữa tháng 10, Hồ Tùng Mậu nhân danh An Nam Cọng sản Đảng ra bản tuyên bố dài 25 trang giấy giải thích lý do phải giải tán VNTNCMĐCH:  vì đa số thành viên sau khi tham dự hội nghị do Lâm Đức Thụ triệu tập vào tháng 5 khi trở về nước đã bị bắt.  Những lãnh tụ còn lại đã quyết định thành lập An Nam Cọng sản Đảng.

Một chi bộ An Nam Cọng sản Đảng đã được thành lập tại Hồng Kông, lãnh đạo bởi Hồ Tùng Mậu, Lê Tán Anh, Lê Quang Đạt và Lê Duy Điếm.  Bản tuyên bố kêu gọi các cựu đảng viên TNCMĐCH trong nước hãy cùng nhau liên kết lại để xây dựng ANCSĐ đồng thời tiến tới hợp nhất với ĐDCSĐ tại Bắc Kỳ.

Ngoài ra bản tuyên bố cũng lên án ĐDCSĐ đã không theo đúng đường lối chủ trương của CSQT và đã có sai lầm khi chủ trương liên kết với Việt Nam Quốc dân Đảng của Nguyễn Thái Học (Hsltr/Quốc gia Pháp).

*Chú giải:  Sự liên kết giữa ĐDCSĐ và VNQDĐ đã chứng minh được rằng vào thời 1929, nghĩa là thời Nguyễn Tất Thành chưa nhúng tay vào Việt Nam, thì quan hệ giữa những người Cọng sản và những người QDĐ hoàn toàn không có màu săc thù nghịch, cho dù ông Tưởng Giới Thạch và ông Mao Trạch Đông đang giết nhau bên Trung Hoa.  Điều này chứng tỏ các ông Việt Nam trương lá cờ Cọng sản và lá cờ QDĐ chỉ là để giải phóng dân tộc khỏi ách thực dân Pháp chứ không hề để ý tới quan điểm của chủ nghĩa.

Chuyện giết nhau sau này chẳng qua là do ông Hồ Chí Minh sợ người ta lật đổ phe đảng của ông cho nên ông mơí ra lệnh thanh toán QDĐ.  Không phải chỉ có QDĐ mà tất cả các đảng phái chính trị hay tôn giáo khác đều bị thanh toán.  Thậm chí ngay cả những cán bộ Cọng sản cũng bị thanh toán nếu có dấu hiệu phản đối ông ta.

Năm 1929, ngày 27-10, Tại Mạc Tư Khoa, CSQT quyết định tiến hành “Kế hoạch Đông Dương”.  Một cuộc họp bàn thảo giữa Tổng bí thư QTCS Kusinen và chi bộ Việt Nam của Trần Phú để kiểm lại lần cuối chương trình hành động trước khi đưa các ông trở về Việt Nam.

Nguyễn Thế Rục sẽ về Bắc Kỳ.  Bùi Lâm là chuyên viên ấn loát, Bùi Công Trừng là nhà báo sẽ phụ trách in sách báo tuyên truyền tại Nam Kỳ. Trần Phú và Ngô Đức Trì phát triển hoạt động tổ chức đội ngũ công nhân và nông dân .

Đồng thời một cán bộ cao cấp của CSQT là Thibault được chỉ định về Thượng Hải để chỉ huy khu vực Đông Nam Á.  Thibault  hẹn gặp Trần Phú vào khoảng thời gian từ 1 đến 15 tháng 1 năm 1930 tại Hồng Kông, nếu không được thì sẽ tìm cách gặp lại trong 2 tuần đầu tháng 2.  Trần Phú và Ngô Đức Trì cùng về theo ngã Paris, các ông sẽ nhận tài liệu và tiền bạc tại Berlin.  Tài liệu làm kim chỉ nam cho các ông có tựa đề “Những việc cấp thời của Cọng sản Đông Dương” (Hsltr/MTK).

Năm 1929, ngày 31-10, trước khi Trần Phú từ Mạc Tư Khoa về Việt Nam.  Ban bí thư CSQT chỉ thị cho các ban ngành thông qua nghị quyết về việc thành lập đảng Cọng sản tại Đông Dương.  Nghị quyết này giúp cho Trần Phú được mọi sự yểm trợ của CSQT tại Á Châu.

Ngoài ra nghị quyết này cũng như là giấy giới thiệu Trần Phú với 3 đảng Cọng sản tại Việt Nam là Đông Dương Cọng sản Đảng, An Nam Cọng sản Đảng và Đông Dương Cọng sản Liên đoàn.  Ba đảng này đã gởi thư xin được QTCS chấp nhận.  Nhưng nay CSQT đưa về nghị quyết này như là một tuyên bố nếu ai muốn theo Cọng sản và muốn nhận được sự yểm trợ của hệ thống Cọng sản thì phải nghe theo sự sắp xếp của Trần Phú.

*Chú giải:  Nguyên văn chỉ thị ngày 31-10:  “Kính gửi các ủy viên, ủy ban.  Nghị quyết kèm theo đây về việc thành lập một đảng Cọng sản tại Đông Dương do Ban Bí thư các nước Phương Đông soạn thảo.  Ban Bí thư các nước Phương Đông yêu cầu cần phải nhanh chóng thông qua nghị quyết này, vì phụ thuộc vào một chuyến đi (công tác) của một số đồng chí. 

Vì vậy tôi đề nghị các đồng chí khẩn trương xem bản nghị quyết này. Những chỗ cần sửa đổi và những chỉ dẫn bổ sung, nếu cần thiết, xin các đồng chí gửi lại cho chúng tôi, trước khi Ban Bí thư Chính trị thông qua bản nghị quyết chính thức”.

Tinh thần của chỉ thị này cho thấy rõ ràng là quyết định thành lập một đảng Cọng sản tại Đông Dương đã được Mạc Tư Khoa giao cho một số người sắp sửa rời khỏi Mạc Tư Khoa để về Việt Nam sau tháng 11 năm 1929, đó là “Chi bộ Việt Nam” gồm có Trần Phú, Ngô Đức Trì, Bùi Công Trừng, Bùi Lâm, Nguyễn Thế Rục.

 Thế nhưng sau này các nhà nghiên cứu của cơ quan tuyên huấn CSVN cho in chỉ thị này trong “Văn kiện Đảng toàn tập” và ghi chú rằng chỉ thị này được trao cho NTT để ông trưng dẫn trong lần họp thống nhất, thành lập đảng vào ngày 6-1-1930.  Điều này không đúng vì lúc đó NTT đang ở Thái Lan, ông ta đã rời Mạc Tư Khoa hơn 1 năm.  Đến khi hồ sơ lưu trữ của QTCS được công bố thì mới biết văn kiện này chuẩn bị cho Trần Phú, sau đó chính Trần Phú sẽ mang nghị quyết thành lập đảng Cọng sản tại Đông Dương về Việt Nam.

Năm 1929, ngày 14-11, Hồ Tùng Mậu viết thư cho Đông Dương Cọng Sản Đảng cho biết một tổ chức của  QTCS mới được thành lập tại Thượng Hải (Cục Viễn Đông, Far East Bureau) và tổ chức này quyết định sẽ mở một đại hội tại Singapore để thành lập Liên Đoàn Cọng sản giữa các nước Đông Á bị áp bức.

Nhiệm vụ của Liên Đoàn là tiến hành thành lập đảng Cọng sản tại các nước Mã lai, Nam Dương, Miến Điện, Thái Lan và Việt Nam.  QTCS yêu cầu Việt Nam cử đại diện tham dự, vì vậy Hồ Tùng Mậu đề nghị hai ĐCS Việt Nam nên hợp nhất trước khi gửi đại biểu tham dự.  Tuy nhiên sự hợp nhất vẫn không thành, do đó Hồ Tùng Mậu cử Lê Quang Đạt đi Thượng Hải báo cáo mọi chuyện cho Cục Viễn Đông/QTCS (Hsltr/Quốc gia Pháp, lời khai của Dương Hạc Đính).

BÙI ANH TRINH

Bùi Anh Trinh - BIÊN KHẢO VỀ NGUYỄN TẤT THÀNH