Ngày thành lập Đảng CSVN

Kể từ Đại hội toàn quốc lần thứ 2 của ĐCSĐD năm 1951 các đảng viên ĐCSVN căn cứ vào trí nhớ của HCM mà lấy ngày 1-6-1930 làm ngày kỷ niệm thành lập đảng.  Nhưng sau năm 1954 ông Trần Huy Liệu về làm Viện trưởng Viện nghiên cứu Lịch sử Đảng đã so sánh ngày tháng do Dương Hạc Đính cung khai cho Cảnh sát Pháp trong tập tài liệu của Louis Marty thì buổi họp đó nhằm vào ngày 3-2-1930.

Ông Liệu ghi nhớ sự khác biệt này và đến đại hội toàn quốc lần thứ ba năm 1960 thì đem ra hỏi lại những người từng tham dự.  Lúc đó Phan Trọng Quảng nhớ lại rằng cuộc họp hợp nhất 2 đảng có 3 ngày nhưng ngày đầu là gặp nhau và thăm hỏi, ngày sau mới chính thức họp tại một góc sân bóng đá ở Hồng Kông, các đại biểu vừa giả cách xem đá banh vừa bàn thảo.  Đây là trận tranh cúp bóng đá tết Âm lịch của Hồng Kông.

Người ta đoán có lẽ đó là ngày 6-1 Âm lịch cho nên  đổi qua Dương lịch thành ngày 3-2-1930 ( Đúng theo lịch thì ngày 6-1 Âm lịch là ngày 4-2 chứ không phải 3-2.  Nhưng ngày 4-2 là Thứ Ba không thể có trận đá bóng cho nên người ta đoán có lẽ bác Hồ nhớ lầm, cuối cùng đành chấp nhận ngày 3-2 theo như lời khai của Dương Hạc Đính.

Sau đó cuốn sách “Vừa Đi Đường Vừa Kể Chuyện” của ông Hồ Chí Minh, dưới tên T.Lan, xuất bản năm 1960 cũng ghi ngày diễn ra cuộc họp là ngày 3-2-1930. Từ đó người ta chính thức lấy ngày 3-2 làm ngày kỷ niệm thành lập Đảng.

Như vậy thì chưa chắc có chuyện lộn ngày dương lịch thành ngày âm lịch.  Bởi vì 4-2 dương lịch cách ngày ông Nguyễn Tất Thành viết báo cáo đúng 14 ngày.  Nhưng nếu ngày 6-1 âm lịch thì phải cách đó 1 tháng 12 ngày.  Khó có thể nhớ lộn một ngày cách đây 14 ngày với một ngày cách đây 1 tháng 12 ngày.  Hơn nữa, ông ghi ngày các đại biểu trở về nước là ngày 8-2, nếu đây cũng là ngày ghi theo âm lịch thì chuyển qua dương lịch sẽ là ngày 10 – 3, chuyện này không thể có được vì lúc ông viết báo cáo chỉ mới là ngày 18-2 dương lịch.

 Chắc chắn là NTT đã cố tình báo cáo dối về thời gian sớm hơn 1 tháng.  Lý do là sau khi hai đảng thỏa thuận thống nhất thành một đảng ông mới tìm cách liên lạc lại với Mạc Tư Khoa sau 2 năm không liên lạc.  Ông được Trương Văn Lệnh hướng dẫn đi  Thượng Hải để gặp bí thư Cục Viễn Đông .

 Cục Viễn Đông là cơ quan mới được thành lập thay thế phái bộ Borodin bị giải tán năm 1927, do Noulens lãnh đạo, được ĐCS Trung Quốc cắt cử 4 đảng viên gốc Việt Nam vào làm việc là Hồ Tùng Mậu, Trương Văn Lệnh, Lê Quang Đạt và Lý Phương Đức.  Tại Cục Viễn Đông NTT biết tin Trần Phú về Việt Nam để tổ chức thành lập đảng.  Và ông cũng biết theo như kế hoạch dự trù thì Trần Phú hẹn gặp Thibault tại Hồng Kông từ ngày 1 đến 15 tháng 1.

 Vì vậy ông vội báo cho Cục Viễn Đông và gởi ngay báo cáo về MTK rằng ông đã thành lập đảng ngày 6-1 là ngày ông biết chắc Trần Phú cũng như Thibault chưa đến Hồng Kông.  Nếu ông báo cáo ngày thành lập là ngày 3-2 thì Mạc Tư Khoa có thể nghĩ rằng ông cố tình cứ thành lập đảng mặc dầu biết rằng Trần Phú đã có mặt ở  Hồng Kông để làm việc đó.

Ngoài ra ông không thể báo cáo sự thực là cuộc họp đó chỉ có 3 ngày mà ngày chính thức là trong một góc sân đang tranh giải bóng đá, thời gian đó quá ngắn ngủi cho một đại hội bàn thảo để quyết định thành lập một đảng chính trị.  Do đó trong phần đầu của báo cáo ông viết :  “chúng tôi gặp nhau ngày 6-1”.   Rồi mãi tới phần cuối ông mới viết :  “Các đại biểu đã trở về nước ngày 8-2”.  Như vậy Mạc Tư Khoa bắt buộc phải hiểu là đại hội đã diễn ra trong 1 tháng 2 ngày.

 Ông muốn Mạc Tư Khoa coi như vì nhiệt tình ông đã dùng uy tín cá nhân của ông thống nhất được hai đảng và lập ra đảng mới.  Chuyện đã xảy ra rồi và các đại biểu đã trở về nước, giờ đây không lẽ lại kêu họ trở lại.  Với tình hình như thế ông nghĩ rằng CSQT sẽ chỉ thị cho Trần Phú ngưng thành lập đảng mới và công nhận Đảng do ông thành lập.  Được như vậy thì Trần Phú và Ngô Đức Trì sẽ trở thành đảng viên mới gia nhập, dưới sự lãnh đạo của ông.

Sau này khi tài liệu mật của CSQT được giải mật thì các sử gia Hà Nội đọc được bức thư nói trên của ông NTT, cho nên họ đổi ngày thành lập Đảng trở lại thành  ngày 6-1-1930 (Văn Kiện Đảng, tập 2, 1999). Tuy nhiên trên nghi thức thì Đảng vẫn tổ chức lễ kỷ niệm vào ngày 3-2 .

Năm 1930, ngày 27 – 2, NTT viết một lá thư cho đại diện ĐCS Pháp tại Văn Phòng Trung ương CSQT:  “Giờ đây tôi không rõ vị thế của tôi là gì nữa…tôi là đảng viên ĐCS Pháp hay là đảng viên ĐCS Việt Nam?”.  Ông yêu cầu CSQT cho ông một sự chỉ định tối hậu, kể cả:  “Nếu không, tôi là một đảng viên của Cục Viễn Đông?” (Hsltr/MTK).

*Chú giải:  So lại với lá thư báo cáo thống nhất Đảng trước đó 9 ngày thì rõ ràng chuyện nhân danh CSQT để thống nhất 2 đảng chỉ là chuyện do ông tự nghĩ ra rồi sau đó mới báo cáo, coi như chuyện đã rồi.  Cho tới giờ này mà ông còn không biết ông ở trong đảng Cọng sản nào, vậy thì trong cuộc họp thống nhất hai đảng vừa qua ông lấy tư cách gì để đại diện cho Cọng sản Quốc tế?

Ngày nay sau khi các tài liệu mật  QTCS đã được đưa ra công chúng thì rõ ràng Nguyễn Tất Thành đã mạo danh CSQT;  nhưng các sử gia tuyên huấn của CSVN cố tình lờ đi chi tiết này, họ vẫn để cho nhân dân Việt Nam nghĩ rằng “Bác” đã thừa lệnh CSQT mà thành lập ra ĐCSVN.

 Về phần các sử gia chống Cộng thì họ cũng không buồn sửa lại chi tiết này.  Họ muốn giữ nguyên chi tiết này để làm bằng chứng kết tội Nguyễn Tất Thành là tay sai của Quốc tế Cọng sản, nhận lệnh của CSQT mà thành lập ra đảng CSVN.  Họ muốn kết luận rằng CSVN chỉ là một sản phẩm của ngoại bang, chính xác hơn là của Nga.

Tuy nhiên bức thư trên đây là một bằng chứng phủ nhận các cáo buộc của phe chống Cộng.  Rõ ràng cho tới năm 1930 Nguyễn Tất Thành vẫn chưa hề là nhân viên của CSQT, ( Nghĩa là sau khi CSQT mời ông tới Nga năm 1923, rồi đẩy ông sang Tàu năm 1924, sau đó ông trở lại Nga năm 1927 thì họ trả ông về cho Đảng Cọng sản Pháp nhưng ông lại tự ý rời ĐCS Pháp bỏ về Thái Lan năm 1928.

Vì vậy ông mới gửi bức thư trên để thăm dò xem CSQT xử lý về ông như thế nào?  Đảng CS Pháp có khai trừ ông ta hay chưa bởi vì ông đã không sinh hoạt với ĐCS pháp gần 2 năm, trong khi theo điều lệ thì không sinh hoạt Đảng trong 6 tháng thì sẽ bị khai trừ.

Còn đối với ĐCSVN thì CSQT có chấp nhận báo cáo thống nhất vừa qua của ông hay không?  Nếu chấp nhận thì ông sẽ giữ vai trò gì?  Cuối cùng, nếu ĐCS Pháp đã khai trừ và ĐCSVN không chấp nhận thì ông xin được đầu quân cho Cục Viễn Đông của Noulens.

Như vậy bức thư này đủ sức chứng minh rằng cho tới thời điểm 1930 Nguyễn Tất Thành là một con số không đối với tổ chức CSQT.  Từ trước tới nay Mạc Tư Khoa không cần biết ông ta là ai, thuộc vào tổ chức nào, mặc dầu ông ta đã có rất nhiều cố gắng để làm cho CSQT phải chú ý tới ông ta .

Năm 1930, giữa tháng 3 Trần Phú và Ngô Đức Trì sang Thượng Hải gặp NTT. NTT cho biết ông nhận được lệnh của CSQT từ cuối năm 1927 bảo phải thành lập đảng Cộng sản Việt Nam nhưng vì bị bệnh hơn một năm nên ông không thể làm gì được.

Sau đó NAQ khuyên Trần Phú và Ngô Đức Trì nên về lại Việt Nam;  còn về phần ông, ông sẽ trở về lo thành lập đảng Cọng sản Thái Lan.  Trần Phú bèn về Hà Nội và Ngô Đức Trì về Sài Gòn.  Trong khi đó thì CSQT đang lo lắng về sự mất tích của Thibault, ông ta rời Paris cùng một thời gian với Trần Phú nhưng không thấy tới Trung Hoa (Hsltr/Quốc gia Pháp, lời khai của Ngô Đức Trì).

Năm 1930, theo hồi ký Hoàng Văn Hoan, sau khi gặp Trần Phú và Ngô Đức Trì, Nguyễn Tất Thành trở về làng Sha Khon, Thái Lan.  Cuối tháng 3 ông đi Bangkok hội họp cùng với các đồng chí Trung Hoa để giải thích về đường lối của CSQT.  Ngày 20-4-1930 ông trở lại Bangkok để tham dự Đại hội thành lập Đảng Cọng sản Thái Lan, tại đây ông gặp tổng bí thư ĐCS Mã Lai và nhận lời mời tham dự Đại hội của ĐCSML.  Tháng 5 thì ông đi Singapore dự đại hội của Đảng Cọng sản Mã Lai. ( Tài liệu mật thám Anh:  Tổng bí thư Lai Teck của ĐCS Mã Lai là một người Việt Nam tên Trương Phước Đạt quê ở Phan Rang ).

BÙI ANH TRINH

Bùi Anh Trinh - BIÊN KHẢO VỀ NGUYỄN TẤT THÀNH