Nguyễn Tất Thành bị bắt tại Hồng Kông

 Năm 1931, ngày 5 tháng 6, Bí thư Cục Viễn Đông của CSQT tại Thượng Hải tên là Paul Ruegg (bí danh là Hilaire Noulens) bị cảnh sát Thượng Hải bắt sau khi theo dõi một cán bộ CSQT tên là Joseph Ducroux.  Ông này đi một vòng các nước Đông Nam Á và thường xuyên đánh điện về cho CSQT tại Mạc Tư Khoa.

Sau khi bắt được Noulens thì mật thám Thượng Hải lần lượt bắt các cán bộ Cọng sản quốc tế khác.  Chánh sở mật thám Thượng Hải là một người Hoa Kỳ.  Do đó vào năm 1937, khi quân Nhật đánh vào Thượng Hải thì hồ sơ vụ Noulens được chuyển về kho lưu trữ tại Văn khố Quốc gia Hoa Kỳ.  Trong đó có rất nhiều tài liệu liên quan tới NTT (với mật danh là Victor) và ĐCSĐD.

Năm 1931, sáng sớm ngày 6 – 6, Nguyễn Tất Thành bị cảnh sát Anh bắt tại nhà riêng ở số 186 Tam Kaw Road, Khu phố Cửu Long, Hồng Kông với thông hành mang tên Tống Văn Sơ.  Lục soát trong nhà cảnh sát tịch thu 21 văn kiện chứng tỏ các hoạt động gián điệp của Lý Thụy cho Cọng sản Nga ở vùng Đông Nam Á (Hsltr/Quốc gia Pháp, báo cáo của Toàn Quyền Đông Dương).

Trong nhà lúc đó còn có một người phụ nữ cùng sống trong nhà, đó là Lý Ứng Thuận, cô khai là cháu của Tống Văn Sơ.  Cảnh sát bắt luôn Lý Ứng Thuận, 2 tháng sau thì cô được tha (Hsltr/Quốc gia Hoa Kỳ, vụ án Noulens).

*Chú giải : Nhân vật Lý Ứng Thuận

Lý Ứng Thuận được sử gia Quinn Judge ghi trong phần tiểu sử các nhân vật ở cuối sách là:  “một nữ học viên cách mạng được gửi từ Thái Lan sang”, “đôi khi được ám chỉ là vợ của Hồ Tùng Mậu”, “đóng vai cháu của Lý Thụy”, “Cô ta sống trong nhà Hồ Chí Minh lúc ông ta bị bắt vào tháng 6 năm 1931 ( Quinn Judge, HCM The missing years, trang 321).

Cuộc đời sau này chứng tỏ Lý Ứng Thuận không phải là vợ của Hồ Tùng Mậu, khi bị bắt cô khai là người Trung Hoa, chỉ là bà con xa với ông Tống Văn Sơ (NTT) nên không biết việc làm của ông ta.  Do đó 2 tháng sau cô được thả.

Có một vài chi tiết trùng hợp mà sử gia Quinn Judge lấy của người này gán cho người kia.  Thí dụ như nói rằng Nguyễn Thị Minh Khai từng sống tại nhà riêng của ông Hồ Chí Minh tại Hồng Kông vào tháng 10 năm 1930, giữa năm 1931 bị bắt giam vào nhà tù Quảng Châu, cô ta khai là người Trung Hoa.  Nhưng khi nói về Lý Ứng Thuận thì cũng sống tại nhà riêng của ông HCM tại Hồng Kông, giữa năm 1931 bị bắt giam vào nhà tù Quảng Châu, cô ta khai là người Trung Hoa.

Những chi tiết này chỉ đúng với Ứng Thuận chứ với Minh Khai thì cô sinh và lớn lên tại Nghệ An, chắc chắn năm 1930 cô ta còn hoạt động ở Việt Nam, làm sao mà giữa năm 1931 lại có thể nói thành thạo tiếng Tàu để khai với cảnh sát Tàu rằng mình là người Trung Hoa.  Còn Ứng Thuận sinh tại Thái Lan nhưng sống trong cộng đồng nói tiếng Hoa, lớn lên cô với anh chị là Lý Tự Trọng và Lý Phương Đức đi học tại Quảng Đông cho nên cô khai là người Hoa thì có lý.

Thực ra thì năm 1980 các tài liệu của cảnh sát Pháp được đưa ra công chúng. Người ta đọc được một số báo cáo của nhân viên mật thám Anh tại Hồng Kông nói về cuộc sống của HCM khoảng nửa cuối năm 1930 đến nửa đầu của năm 1931, các báo cáo có nói về một người phụ nữ  cùng sống trong nhà ông ta nhưng không nói tên, báo cáo theo dõi tới lúc ông Hồ bị bắt là hết.

Sử gia Quinn Judge đọc các tài liệu này cho rằng đó là Minh Khai cho nên cứ thay thế tên của nhân vật nữ đó bằng tên Minh Khai.  Sở dĩ bà cho rằng đó là Minh Khai bởi vì bà đọc trong tiểu thuyết của nhà văn nữ Nguyệt Tú có đoạn  nói lúc ông Hồ ở tại Hồng Kông có làm việc chung với Minh Khai.

Trong khi bà Quinn Judge đinh ninh rằng người phụ nữ sống trong nhà ông Hồ tại Hồng Kông  là Minh Khai thì năm 1990,  sử gia William Duiker đọc tài liệu của văn khố Quốc gia Hoa Kỳ phát hiện một số báo cáo khác của nhân viên mật thám Anh, ghi rõ tên thật của người phụ nữ cùng sống chung trong nhà ông Hồ là Lý Ứng Thuận (Lee Siam).  Như vậy nhân vật nữ mà cảnh sát Pháp đề cập tới là Ứng Thuận chứ không phải là Minh Khai.

 Năm 1931, tháng 11, điệp viên Pinot, tức là Lâm Đức Thụ, báo cáo cho mật thám Pháp rằng ông ta đã nhận được lời nhắn của Lý Thụy từ trong tù.  Lý Thụy yêu cầu Thụ giúp đỡ những người Việt Nam được tha khỏi nhà tù Quảng Châu.  Lý Thụy cũng nhờ Thụ coi sóc giùm tổ chức của ông ta trong khi chờ đợi MTK cử người thay thế, hy vọng Trương Văn Lệnh sẽ thay thế ông ta nếu Lệnh sớm được tha ra khỏi nhà tù.

Cũng theo Lâm Đức Thụ thì Lý Thụy đặc biệt quan tâm tới cuộc sống của “người thân (phái nữ) của ông ta” (HslTr/Quốc gia Pháp, ghi chép của Chánh mật thám Sài Gòn, ngày 19-11-1931.  Theo sử gia Quinn Judge thì người phụ nữ này là Minh Khai. Tuy nhiên sự thật thì lúc này Minh Khai đang nằm trong nhà tù Hải Phòng, chờ ngày ra tòa vào tháng sau.

Như vậy người phụ nữ mà Lý Thụy quan tâm hoàn toàn không phải là Minh Khai nhưng rất có thể là Ứng Thuận;  bởi vì cũng theo tài liệu của mật thám Pháp thì lúc này Ứng Thuận đang sống tạm tại nhà của Lâm Đức Thụ sau khi được ra khỏi tù vào tháng 8-1931.

*Chú giải :  Lật lại vụ án Nguyễn Tất Thành bán nước

 Lúc này Lâm Đức Thụ đã bị lộ diện là mật vụ của Pháp, ông ta đã trốn vào một nơi bí mật;  thế mà Nguyễn Tất Thành vẫn còn liên lạc và vẫn tiếp tục giữ quan hệ mật thiết !?  Căn cứ vào chi tiết này, Sử gia Quinn Judge cho rằng đây là bằng chứng để người ta “kết án về tư cách đạo đức” của ông Nguyễn Tất Thành, nghĩa là ông ta với Lâm Đức Thụ đồng một ruột Việt gian bán nước!  (Ho Chi Minh, The Missing Years, trang 194. Nguyên văn:

“It is indeed strange that he would have contacted a known informer at this point – perhaps he bilived that no more damage that Thu could do, with the party’s work so badly disrupted. These contacts may have resulted in criticism of Ho’s conduct after his release”: 

( Thật là lạ lùng khi ông ta vẫn còn liên lạc với một tay chỉ điểm đã bị lộ diện trong thời điểm này.  Có lẽ ông ta tin rằng Thụ không còn gì để có thể phá hoại thêm đối với một cái đảng đã khá tan nát.  Sự liên lạc này có thể là nguyên do khiến cho ông Hồ bị kết án về tư cách đạo đức sau khi ông ta ra khỏi nhà giam ).

Trước cáo buộc của sử gia Quinn Judge, các sử gia tuyên huấn CSVN đành phải ngọng vì không thể chối cãi được.  Nhưng họ cũng không thể nào chấp nhận nổi chuyện ông Hồ là một người phản quốc.  Chuyện này khủng khiếp quá, vì vậy họ đành ém nhẹm bằng cách coi như sử gia Quinn Judge là một nhân vật chưa hề có mặt trên cõi đời, và tác phẩm của bà ta không hề được nhắc đến trong các bài viết của các cây viết tuyên huấn CSVN!

Năm 1931, cuối tháng 6, Hồ Tùng Mậu bị trục xuất khỏi Hồng Kông mà không có giấy tờ.  Lệnh trục xuất ông Mậu được toàn quyền Hồng Kông  thông báo cho Lãnh sự Pháp tại Hồng Kông ( Theo thỏa ước an ninh giữa chính quyền Pháp tại Đông Dương và chính quyền Anh tại Hồng Kông ).  Nhờ đó mật thám Pháp theo dõi Mậu và bắt ông tại Thượng Hải.

*Chú giải :  Sau này trong nội bộ ĐCSVN có tin lưu truyền rằng Nguyễn Tất Thành, Hồ Tùng Mậu, Phan Đức, Nguyễn Huy Bồn bị bắt là do Trần Văn Giàu đã khai với Cảnh sát Pháp tại Sài Gòn.  Tuy nhiên ngày nay các hồ sơ mật được giải mã thì các ông bị bắt do vụ Noulens.  Sử gia Hémery đã tìm được một bức điện của chánh mật thám Néron, từ Hà Nội gửi cho một giới chức Pháp tại Hồng Kông, cho biết ông ta đang tìm cách chuyển sang Trung Hoa số tiền thưởng về vụ bắt 4 nhân vật cọng sản Việt Nam tại Hồng Kông và Thượng Hải.  Gồm có 15 ngàn cho vụ bắt Nguyễn Ái Quốc và 30 ngàn cho vụ bắt các ông Hồ Tùng Mậu, Nguyễn Huy Bồn và  Phan Đức, mỗi ông 10 ngàn.

So sánh số tiền thưởng dành cho mỗi ông thì cũng có thể đoán được rằng mật thám Pháp đánh giá ông Nguyễn Tất Thành ngang hàng như các ông Mậu, Bồn, Đức.  Có thể vụ bắt NAQ tại Hồng Kong là vụ riêng lẻ và tiền thưởng dành cho nhân viên an ninh của nhà cầm quyền Anh cho nên phần ông Quốc có nhỉnh hơn các ông kia nhưng cũng không đến nỗi cao gấp đôi.  Chứng tỏ NAQ không phải là một nhân vật cao giá gấp 5 hay gấp 10 người khác như trường hợp Phan Bội Châu (100 ngàn).

Năm 1931, ngày 18-8, Tòa án Hồng Kông ra lệnh trục xuất Sung Man Cho (Nguyễn Tất Thành) về Việt Nam sau 3 tháng tạm giam.  Thống đốc Hồng Kông cũng thông báo cho Lãnh sự Pháp tại Hồng Kông biết ngày NTT được thả.

Tuy nhiên rút kinh nghiệm trong vụ thả Hồ Tùng Mậu, luật sư của NTT kháng án với lý do nếu về Việt Nam ông ta có thể bị tử hình theo án xử khiếm diện của tòa án Vinh ngày 11-10-1929.  Ngày 11-9 tòa án Tối cao của Hồng Kong vẫn y án trục xuất NTT về Việt Nam.  Luật sư lại kháng cáo lên Hội đồng Cơ mật Vương quốc Anh.  Hội đồng ra lệnh tạm ngưng thi hành lệnh trục xuất và giao cho toàn quyền Hồng Kông nghiên cứu sẽ trục xuất ông ta về đâu.

NTT tiếp tục bị giam để chờ người ta nghiên cứu.  Luật sư của ông biết rõ nếu ra khỏi tù ông sẽ bị mật thám Pháp theo dõi và bắt về Việt Nam cho nên cách hay nhất là kháng cáo để chờ phán quyết của Hội Đồng Cơ mật Vương quốc Anh, chỉ cần nhà cầm quyền Hồng Kông giữ bí mật ngày thả và nơi đến của NTT sau khi bị trục xuất.  Cũng vì vụ kháng án này mà Nguyễn Tất Thành bị giam lâu hơn các ông Hồ Tùng Mậu, Trương Văn Lệnh, chứ nếu không ông cũng chỉ bị giam 3 tháng như 2 ông kia.

Năm 1931, tháng 12, Hội đồng đề hình do Bouchet chủ tọa xử án vụ các cán bộ Cọng sản tại Hải Phòng giết cô Trịnh Thị Uyển và bắn bị thương cô Trịnh Thị Nhu để bảo vệ bí mật của tổ chức.  Tòa tuyên án Nguyễn Đức Cảnh, Hồ Ngọc Lân tử hình;  Đỗ Ngọc Du, Dương Hạc Đính khổ sai chung thân;  Nguyễn Thị Vịnh (Nguyễn Thị Minh Khai) và Lê Thị Chắt (vợ của Đỗ Ngọc Du) phát lưu chung thân.

Chuyện giết người xảy ra vào giữa năm 1929.  Lúc đó Nguyễn Thị Vịnh là tỉnh ủy viên Hải Phòng do Nguyễn Đức Cảnh là Bí thư tỉnh ủy.  Cả hai cùng dính líu trong vụ giết cô Uyển và cô Nhu.  Nguyễn Đức Cảnh bị bắt vào cuối tháng 4 năm 1931 còn Nguyễn Thị Vịnh bị bắt cuối năm 1930.  Sau khi tòa tuyên án, Nguyễn Thị Vịnh tức Nguyễn Thị Minh Khai không trình diện cư trú tại nơi lưu đày mà trốn sang Trung Hoa .

BÙI ANH TRINH

Bùi Anh Trinh - BIÊN KHẢO VỀ NGUYỄN TẤT THÀNH