Nguyễn Tất Thành về tới Nga

Năm 1933, ngày 22-1, tàu thủy An Huy đưa Nguyễn Tất Thành rời cảng Hồng Kông đi Thượng Hải nhưng giữa đường ông xuống bến Hạ Môn, sống tại đó trong vòng 5,6 tháng rồi mới lên đường đi Thượng Hải, tại đây ông tìm cách liên lạc với một đảng viên Cọng sản Pháp và được ông này giúp lộ phí đi Vladivostok , sau đó tìm đường về Nga vào tháng 8 năm 1933.  ( Hồi ký của Hồ Chí Minh trong tác phẩm “Vừa Đi Đường Vừa Kể Chuyện”, dưới tên T. Lan ).

Năm 1934, tháng 7, Nguyễn Ái Kvak ( Tên Nga của NTT ) đến Mạc Tư Khoa, trả lời điều tra về việc tổ chức Cục Viễn Đông bị khám phá cũng như lý do ông ra khỏi tù và làm thế nào ông về được Nga.  Sau đó ông được cử theo học chính trị tại học viện Lê Nin là học viện chuyên tu dành cho các cán bộ đã từng hoạt động lâu năm cho CSQT.

*( Chi tiết này không khớp với giả thuyết của giáo sư Đài Loan Hồ Tuấn Hùng.  Theo giáo sư Hùng thì nhân vật NTT đang ngồi đối mặt với mật vụ của Stalin là NTT giả.  Còn NTT thật thì chết trong nhà tù Hồng Kong vào năm 1932.

Nếu có giả thì  Hồ Tập Chương không thề nào qua mắt được nhân viên mật vụ của Stalin cũng như các cán bộ CSQT quen biết với NTT tại Mạc Tư Khoa.  Sau đó ông ta lại còn phải đối chất với một người Việt Nam quen biết là Lê Hồng Phong ).

Năm 1934, cuối năm, Lê Hồng Phong, Nguyễn Thị Minh Khai và Hoàng Văn Nọn cùng sang Nga để tham dự đại hội 7 QTCS.  Tuy nhiên vì tình hình chính trị ở Nga biến động nên 3 người phải lưu lại đến tháng 7 năm 1935 mới diễn ra đại hội.

Năm 1935, ngày 27-3, tại Trung Hoa, Đại hội đại biểu toàn quốc đảng Cọng sản Đông Dương lần thứ nhất  tại Ma Cao dưới sự lãnh đạo của Hà Huy Tập, sau 3 ngày họp, đại hội bầu ra một ban chấp hành trung ương gồm 13 người, trong đó có Lê Hồng Phong đứng đầu, sau đó là Hà Huy Tập, Hoàng Văn Nọn, Nguyễn Thị Minh Khai, Nguyễn Văn Rụt, Phùng Chí Kiên, Đinh Thanh, Võ Nguyên Hiến, Thẩu Xỉ, Hoàng Văn Thụ,  1 người tuyển chọn sau, và Nguyễn Tất Thành vị trí thứ 13 là vị trí dự khuyết trung ương Đảng.

Theo báo cáo của Hà Huy Tập thì 13 người gồm 8 công nhân, 1 nông dân Dân tộc Miền Núi, 3 trí thức, và 1 tại Trung Kỳ sẽ được tuyển chọn sau (HsltrMTK).  Như vậy là đại hội bầu tại chỗ 7 người; 4 người được bầu khiếm diện, đó là Lê Hồng Phong, Hoàng Văn Nọn, Nguyễn Thị Minh Khai và Nguyễn Tất Thành; và một người ở Trung Kỳ sẽ được tuyển chọn sau.

Lúc này Lê Hồng Phong, Nguyễn Thị Minh Khai, Hoàng Văn Nọn, Nguyễn Tất Thành đang ở Nga.  Sở dĩ có chuyện ghi tên Nguyễn Tất Thành vào danh sách ban chấp hành Trung ương vì từ Mạc Tư Khoa Lê Hồng Phong yêu cầu Hà Huy Tập sắp xếp cho Nguyễn Tất Thành vào ban chấp hành để cho NTT được tham dự đại hội 7 CSQT với danh nghĩa Ủy viên Trung ương ĐCSĐD.

Tuy nhiên khi nêu tên này ra trong đại hội thì nhiều đảng viên phản đối và tố cáo nhiều chuyện không tốt về thành tích của NTT.  Tạm thời Hà Huy Tập phải giải quyết bằng cách ghi tên NTT trong vị trí dự khuyết nhưng ghi thêm trong nghị quyết là NTT chỉ hoạt động ở nước ngoài mà thôi (Hồi ký Hoàng Tùng).

Sau khi đại hội kết thúc Hà Huy Tập mới tiếp tục điều tra về các việc làm của Nguyễn Tất Thành trong thời gian hoạt động tại Trung Hoa.  Kết quả điều tra rất nghiêm trọng cho nên ông phải tức thời báo cáo về Mạc Tư Khoa.

Nguyễn Tất Thành bị kỷ luật tại Nga

Năm 1935, ngày 20-4, Hà Huy Tập, tân bí thư Cục Hải ngoại của ĐCSĐD, gởi cho QTCS một bức thư tố cáo trước đây NTT biết Lâm Đức Thụ là một tay chỉ điểm nhưng vẫn làm việc với Thụ.

Trước đây với tư cách tổng thư ký VNTNCMĐCH, NTT bắt mỗi đảng viên phải nộp 2 tấm ảnh, khai rõ tên thật, địa chỉ, tên cha mẹ và tên ông bà cùng với tên từ 2 đến 10 người bạn thân của mình. Ngoài ra Hà Huy Tập còn mượn lời những người hiểu rõ NTT kết luận rằng:  “Nguyễn Ái Kvak chưa từng bao giờ là một người Cọng sản” (Hslt/MTK).

Theo hồi ức của một Ủy viên trung ương Đảng của Liên Xô là Anatoly Voronin thì CSQT đã họp hội đồng kỷ luật gồm có Manuilsky, Khang Sinh và Vasiliéva . Tuy nhiên NTT chứng minh được rằng Lâm Đức Thụ chỉ bán những ai không phải là Cọng sản, bằng chứng là tất cả cán bộ Cọng sản từ NTT trở xuống vẫn còn nguyên cho tới khi Lâm Đức Thụ bị lộ diện vào năm 1931.

Cũng theo Anatoly Voronin thì Khang Sinh đòi án tử hình, Manuilsky trung lập, còn bà Vasiliéva thì bênh vực với lý do đây chỉ là do NTT thiếu kinh nghiệm.  Cuối cùng NTT chỉ bị kỷ luật phải học tập cải tạo thêm và không được giao bất cứ công việc gì trong vòng 2 năm, sau đó sẽ cứu xét lại.  Vì vậy NTT không được tham dự đại hội 7 mặc dầu ông đang có mặt tại Mạc Tư Khoa.

Hiện nay tại Mạc Tư Khoa còn lưu trữ một văn kiện với lời phê của bà Vasiliéva về NTT:  “Về chuyện liên quan đến Kvak, chúng tôi cho rằng trong 2 năm tới đồng chí này phải nghiêm túc chăm chỉ học tập và không thể nhận công việc nào khác. Chỉ sau khi học xong, chúng ta mới có kế hoạch đặc biệt để sử dụng đồng chí này” (Hsltr/MTK).

Ngoài ra hồ sơ lưu trữ Mạc Tư Khoa còn lưu một bản danh sách những người được đề nghị đề nghị tham dự Đại hội 7, một giới chức nào đó của CSQT đã phê một câu bên cạnh tên Nguyễn Ái Kvak là “necessary to refuse” (cần loại bỏ).  Hội đồng kỷ luật cũng đã kiểm chứng và tham khảo ý kiến của 3 đại diện Việt Nam tại Mạc Tư Khoa là Lê Hồng Phong, Nguyễn Thị Minh Khai và Hoàng Văn Nọn.

May cho NTT là người chủ tọa hội đồng kỷ luật Manuilsky lại là người chịu trách nhiệm đã đưa lầm NTT từ Pháp sang Nga vào năm 1923.  Lúc đó Mannuilsky cừ tưởng NTT là tác giải của những bài báo nổi tiếng ký tên Nguyễn Ái Quốc.

Khi phát hiện ra thực tài của Nguyễn Tất Thành thì chính Manuilsky phải loại bỏ NTT nhưng ông không muốn phải chịu trách nhiệm về sai lầm này cho nên ông phải tìm cách đưa NTT đi khỏi Mạc Tư Khoa, nhưng không ngờ NTT lại trở về Mạc Tư Khoa.

Và bức thư tố cáo của Hà Huy Tập khiến NAK trở thành một thứ của nợ mà Manuilsky phải gánh, do đó ông cố tình làm nhẹ vụ này để mọi việc được yên.  Ngoài ra các ý kiến bệnh vực của 3 đồng chí Việt Nam cũng ảnh hưởng tới quyết định cuối cùng của Manuilsky.

*Chú giải:  Theo như hồi ký của Hoàng Tùng, cựu bí thư Trung ương ĐCSVN, thì Lê Duẫn có nói rằng Nguyễn Tất Thành bị kỷ luật là do bị Hà Huy Tập báo cáo từ Hồng Kông rằng mật thám Pháp có dẫn bà chị của Nguyễn Tất Thành là Nguyễn Thị Thanh sang Tàu gặp ông.  Nhưng sau khi các tài liệu của CSQT được công bố thì không hề có chuyện về bà Nguyễn Thị Thanh.

Tuy nhiên qua lời thố lộ của Lê Duẩn với Hoàng Tùng, người ta cũng có thể biết được Lê Duẩn đánh giá HCM như thế nào.  Lê Duẩn biết khá nhiều về nhân vật Lý Thụy qua lời kể của Hà Huy Tập, Lê Hồng Phong và Nguyễn Thị Minh Khai cho nên sau này ông có vẻ coi thường HCM.

Các sử gia cho rằng Lê Duẩn qua mặt rồi bắt chẹt thầy của mình vào giai đoạn cuối đời nhưng thực ra chưa bao giờ Lê Duẩn coi HCM là thầy.  Thầy của ông ta là Lê Hồng Phong và Hà Huy Tập nhưng riêng Tập thì rất coi thường HCM.  Thời HCM được tôn thành thánh sống thì không có ai biết  về báo cáo của Hà Huy Tập nhưng Lê Duẩn biết và ông ta lấy đó làm lợi khí để khi cần thì khống chế HCM.

Sau này Hồ Chí Minh hạ được Trường Chinh vào năm 1956, thâu tóm mọi quyền lực trong ĐCSVN.  Nhưng rồi Lê Duẩn từ Miền Nam ra Hà Nội và lấy lại quyền lực trong tay Hồ Chí Minh một cách dễ dàng.  Từ đó Lê Duẩn ra mặt khống chế Hồ Chí Minh nhưng ít ai biết nhờ đâu ông ta khống chế được.

Năm 1935.  Sau khi bị kỹ luật thì ông Nguyễn Tất Thành đang theo học khóa chuyên tu dành cho cán bộ cao cấp tại học viện Lenin bị đổi xuống học khóa chuyên tu tại trường Stalin cùng với Hoàng Văn Nọn và Nguyễn Thị Minh Khai (Khóa chuyên tu dành cho những cán bộ có trình độ thấp).

Sau này giáo sư Nguyễn Khánh Toàn là người đang giảng dạy tại trường Stalin xác nhận trên tạp chí Người Cọng Sản : “Bác rất khiêm tốn, xuống học lớp dưới, chan hòa với các sinh viên các nước thuộc địa Châu Á để tìm hiểu tình hình…” (Bùi Tín, Mặt thật, trang 66).

Lê Hồng Phong được bầu vào Ban chấp hành Trung ương CSQT

Năm 1935, tháng 7.  Tại đại hội 7 Cọng sản quốc tế, Lê Hồng Phong được bầu làm Ủy viên dự khuyết của Ban chấp hành trung ương Cọng Sản Quốc tế.  Ủy viên chính thức của Đông Phương có Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai, Vương Minh và Trương Quốc Đào, cùng là ủy viên dự khuyết còn có Khang Sinh và Bá Cổ.  Nguyễn Thị Minh Khai đọc diễn văn thuyết trình về phụ nữ tại Đông Dương.  Hình ảnh lưu trữ cho thấy cô ngồi trên hàng ghế danh dự, bên cạnh bà vợ của cố lãnh tụ Lenin.

Ngày nay tài liệu của CSVN có trưng ra một thẻ tham dự đại hội 7 của Nguyễn Ái Kvak ( Tên Nga của NTT ) nhưng mẫu của thẻ này hoàn toàn khác với mẫu thẻ của Nguyễn Thị Minh Khai và Lê Hồng Phong.  Ngoài ra thẻ của NAK chưa có đóng dấu trên hình cũng như chưa có đóng dấu tên của viên chức thị thực.

BÙI ANH TRINH

Bùi Anh Trinh - BIÊN KHẢO VỀ NGUYỄN TẤT THÀNH