Nguyễn Tất Thành trở lại Trung Hoa và bị bắt

Năm 1942, tháng 7, từ Pác Bó Nguyễn Tất Thành trở lại Côn Minh tỉnh Vân Nam, Trung Hoa.  Không ai biết mục đích của chuyến trở về này nhưng có lẽ là để chữa bệnh và tránh nạn càn quét của quân đội Pháp.

Tại Quý Dương, người nhà của cụ Hồ Học Lãm đưa giấy tờ cá nhân của cụ Hồ Học Lãm cho ông Thành sử dụng để qua mắt nhà cầm quyền Trung Hoa vì cụ Lãm mới chết hồi đầu năm nên không dùng tới những giấy tờ đó nữa.  Từ năm 1940 cụ Lãm đã lấy tên hiệu để làm tên giấy tờ, tên hiệu của cụ Hồ Học Lãm là Hồ Chí Minh .

Năm 1942, ngày 29 tháng 8, trên đường đi Quế Lâm tỉnh Quảng Đông, Nguyễn Tất Thành bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt khi đi ngang qua Túc Vinh tỉnh Quảng Tây, ông xuất trình giấy tờ là một công dân của Trung Hoa tên Hồ Chí Minh, trong đó có một thẻ phóng viên nhà báo cũng tên Hồ Chí Minh.  Nhà cầm quyền Trung Hoa không tin, nghi ông là gián điệp của Nhật, giam tại một trại giam trong hóc núi ở Liễu Châu

* Chú giải :  Năm 1969 giáo sư sử học King C.Cheng (Trần Khánh) đã cho phát hành quyển sách “ Vietnam and China 1938-1954”.  Trong đó ông có trích báo cáo của Tướng Trương Phát Khuê ngày 23-1-1944.

Báo cáo cho biêt ông Hồ Chí Minh bị bắt là vì giấy tờ chứng minh của ông có điểm nghi ngờ.  Ông đã mang theo trong mình 3 thứ giấy chứng minh được cấp từ năm 1940:  (1) Giấy chứng nhận của Trung Quốc Thanh niên Tân Văn ký giả Học hội, (2) Giấy chứng nhận của Quốc tế Tân văn Xã;  cả hai đều là những cơ quan thông tin tuyên truyền của Trung Cọng.  Và (3) là Sự vụ lệnh của Chiến Khu 4, thuộc Quốc Dân Đảng Trung Hoa.  Vì vậy mà người ta phải giữ nhân vật Hồ Chí Minh lại để điều tra.

Năm 1943, đầu năm, Nguyễn Tường Tam chạy qua Trung Hoa, đổi tên là Nguyễn Tường Dũng.  Tháng 11 năm 1943 ông bị nhà cầm quyền Trung Hoa bắt tại Liễu Châu vì nghi làm gián điệp cho Nhật, họ tạm giam ông trong một hang núi.  Tại đây ông gặp một người tên là Hồ Chí Minh, xưng là người của “Việt Nam Độc Lập Đồng Minh Hội” đang tìm đường về nước thì bị bắt ( Tùy bút của Nguyễn Tường Tam ).

Năm 1943, ngày 15-5, sau khi Đức tiến quân đánh chiếm Nga, Staline tuyên bố gải tán tổ chức CSQT.  Sau đó chỉ thị cho Mao Trạch Đông liên kết với Tưởng Giới Thạch để chống Nhật.  Đồng thời Tưởng Giới Thạch cũng bị sức ép của Mỹ buộc phải hòa hoãn với phe Cọng sản và liên kết với Mao để chiến đấu chống Nhật.  Từ đó những người bị giam vì tình nghi theo Cọng sản đều được thả.

Hồ Chí Minh được thả và theo Tưởng Giới Thạch

Năm 1943, ngày 10-9, lãnh tụ Việt Nam QDĐ tại Trung Hoa là Vũ Hồng Khanh và Nghiêm Kế Tổ đến Quân lao Liễu Châu để lãnh Nguyễn Tường Tam ra khỏi nhà giam.  Trong dịp này Nguyễn Hải Thần nhờ hai ông bảo lãnh luôn HCM ( Hồi ký của tướng CSVN Lê Tùng Sơn và hồi ký của Nghiêm Kế Tổ ).

Sau khi được thả, Minh và Tam tạm sống tại Liễu Châu.  Tại đây Đại Tá Tiêu Văn của QDĐ Trung Hoa chuẩn bị đại hội cải tổ Việt Nam Cách Mạng Đồng Minh Hội.  Nghiêm Kế Tổ rủ Minh và Tam ở lại tham dự đại hội.

Năm 1944, ngày 25-3, Nguyễn Hải Thần, Trương Bội Công, Nguyễn Tường Tam, Hồ Chí Minh và Nghiêm Kế Tổ tham dự đại hội các tổ chức chính trị Việt Nam lưu vong do Tướng Tiêu Văn ( mới được thăng cấp) triệu tập tại Liễu Châu tỉnh Quảng Tây.

Sở dĩ có đại hội này vì lúc này Tưởng Giới Thạch và Mao Trạch Đông đã bắt tay với nhau để cùng chiến đấu chống Nhật.  Mục đích của đại hội là cải tổ  lại Việt Nam Cách Mạng Đồng Minh Hội vì từ nay nhận thêm sự tham gia của các tổ chức Cọng sản.  Đại hội bầu thêm Nguyễn Văn Cơ (Lê Tùng Sơn) vào ban chấp hành và Hồ Chí Minh là dự khuyết.

Lãnh tụ Việt Nam Quốc Dân Đảng là Vũ Hồng Khanh không tham dự vì trong đại hội có Nguyễn Văn Cơ đại diện cho Việt Nam Giải Phóng Đồng Minh Hội mà hội này đã bị Tướng Lý Tế Thâm phát hiện là Cọng sản.   Riêng Nguyễn Văn Cơ thực ra là Lê Tùng Sơn, một cán bộ VNQDĐ thuộc nhóm Thiết Huyết, vì xung khắc với Vũ Hồng Khanh mà nhóm Thiết Huyết mới ly khai khỏi đảng của Vũ Hồng Khanh.  Do đó Khanh tuyên bố nếu đại hội có Sơn thì không có ông ta.

Đại hội bầu lại ban chấp hành của Việt Nam Cách Mạng Đồng Minh Hội gồm 7 người, trong đó có 1 người dự khuyết là Hồ Chí Minh, đại diện của Độc Lập Đồng Minh Hội.

Cuối đại hội Tướng Tiêu Văn cho biết ông cần một người về VN để thành lập một đội quân tình báo hoạt động tại vùng Việt Bắc để hướng dẫn cho quân Đồng Minh từ Hoa Nam vào Việt Nam đánh Nhật.  Chỉ có Hồ Chí Minh giơ tay xung phong nhận nhiệm vụ  ( Ông nhắm vào đám Hoàng Văn Thụ, Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Phạm Văn Đồng … tại Pác Bó ).

Hồ Chí Minh làm đơn xin định cư tại Hoa Kỳ 

Năm 1944, ngày 28-8, Giám đốc Sở Thông Tin Chiến Tranh của Hoa Kỳ tại Côn Minh gửi văn thư xin cho Ho Ting-ching (Hồ Chí Minh) một giấy nhập cảnh vào Hoa Kỳ để dịch những bản phát thanh từ San Francico qua Việt Ngữ.  Tuy nhiên việc này bị từ chối ( Hồi ký Patti. Thời đó Hoa Kỳ mở một đài phát thanh phát sóng về Á Châu với nhiều thứ tiếng của các dân tộc Đông Nam Á, trong đó có cả tiếng Việt ).

* Chú giải :  Hồi ký “Why Vietnam?”  của Trung tá tình báo Hoa Kỳ Archimedes Patti : “Trong hồ sơ của OSS chúng tôi, chỉ có thấy nhắc đến Hồ Chí Minh trong bản báo cáo của Powell thuộc OWI(8) ghi ngày 28-8-1944 và trong bức điện của William R. Langdon, tổng lãnh sự Mỹ ở Côn Minh, xin ý kiến Bộ Ngoại giao về việc xin thị thực nhập cảnh cho Hồ Chí Minh vào nước Mỹ”. Bản dịch của Lê Trọng Nghĩa.

Đây là một bằng chứng cho thấy sự kỳ lạ của số mệnh.  Cho tới ngày này, tháng 8 năm 1944, ông Hồ Chí Minh hoàn toàn không có ý trở về làm vua tại Việt  Nam.  Ông chỉ muốn làm một nhân viên dịch thuật các bản tin như ông đã từng làm tại Quảng Châu năm 1924 và tại Hồng Kông năm 1930.  Nếu như lúc đó người ta chấp thuận cấp giấy phép nhập cảnh cho ông Hồ Chí Minh lịch sử Việt Nam sẽ hoàn toàn khác đi (!).

Năm 1944, tháng 11. Quân đội Hoa Kỳ cần gấp một đội quân Biệt Kích hoạt động tình báo tại vùng Việt Bắc, họ thúc giục tướng Trương Phát Khuê phải gởi toán tiền thám của chiến dịch Hoa Quân Nhập Việt vào Việt Nam.  Do đó Tướng Tiêu Văn  buộc Hồ Chí Minh phải về nước ( Hồi ký của Trung tá tình báo Mỹ Patti ).

Hồ Chí Minh nhận 76.000 quan tiền, cầm giấy giới thiệu của chủ tịch Việt Minh Trương Bội Công, dẫn 18 chuyên viên trở về Pác Bó;   nhân danh các đảng phái cách mạng hải ngoại, gom góp thu phục các tổ chức và cá nhân yêu nước đang hoạt động tại tỉnh Cao Bằng, xưng danh tổ chức của mình là Mặt Trận Việt Minh.

* Chú giải :  18 người được Tiêu Văn cho phép HCM dẫn về Việt Nam là những người Việt vừa mới tốt nghiệp trường sĩ quan Đại Kiều, trong số đó có Hoàng Văn Thái, Đàm Quang Trung, Hoàng Minh Thảo, Nam Long, Vũ Lập, Bằng Giang…( Lúc đăng ký theo học trường sĩ quan Đại Kiều thì các ông này lấy tên khác ).

Theo hồi ký Một Cơn Gió Bụi của sử gia Trần Trọng Kim thì trong số 18 sĩ quan Đại Kiều có một nhân vật nữ tên Đỗ Thị Lạc : ”Sau đó hội cho ông Hồ Chí Minh cùng 22 đảng viên phần nhiều là người trong đảng Phục Quốc về nước để khởi sự hành động. Trong số 22 người ấy có một nữ đảng viên tên là Ðỗ Thị Lạc là người sau có đứa con gái với Hồ Chí Minh”.  Tuy nhiên cho tới nay ngoài TTK chưa có ai đưa thêm chứng cớ để xác định tin này.

Cùng về với HCM còn có rất nhiều nhân vật xuất sắc như Hoàng Văn Hoan, Lê Thiết Hùng, Cao Hồng Lãnh và toàn bộ nhóm Thiết Huyết gồm có Bùi Đức Minh, Lê Tùng Sơn,  Đặng Văn Cáp, Bùi Ngọc Thành, Trần Ngọc Kính đều là những người có kinh nghiệm hoạt động cách mạng và từng tốt nghiệp Trường Võ Bị Côn Minh.  Cao Hồng Lãnh và Lê Thiết Hùng tốt nghiệp trường Võ bị Hoàng Phố, từng là sĩ quan trong quân đội Tưởng Giới Thạch.

BÙI ANH TRINH

Bùi Anh Trinh - BIÊN KHẢO VỀ NGUYỄN TẤT THÀNH