( Trích sách “Giải Mã Những Bí Ẩn của Chiến Tranh Việt Nam” của Bùi Anh Trinh )

Ngày 18-3, tại Pleiku

  • Lúc 8 giờ sáng, tại Plieku, Liên đoàn 7 BĐQ ( 2.000 người ) yểm trợ 2 đại đội Pháo binh lên đường đi Phú Bổn.

  • Buổi sáng, tại Pleiku, theo lịch trình ấn định thì Bộ tham mưu của Đại tá Lý và các đơn vị không tác chiến lên đường di tản vào ngày hôm nay. Tuy nhiên vì bộ tham mưu của Đại tá Lý đã tự động tan hàng vào trưa ngày 16-3 cho nên Tướng Phạm Duy Tất cho lệnh Liên đoàn 4 BĐQ ( 2.000 người ) cùng với bộ tham mưu của ông lên đường sau chót.

CIA đưa tin thất thiệt, Tướng Phú mất tinh thần

Lúc 9 giờ sáng, Bộ TTM chuyển cho Tướng Phú tin CSVN sẽ pháo vào đoàn di tản và Sư đoàn 320 đang trên đường đuổi đánh:

“Các đơn vị du kích CSVN tập trung được một số súng cối tại Tây Nam Hậu Bổn.  Sẽ pháo đoàn xe từ Phú Thiện đến Tây Nam Hậu Bổn.  Nếu thành công sẽ tiến dần về phía Nam, tiếp tục pháo, chặt đứt đoàn xe thành nhiều đoạn, làm trì trệ cuộc rút lui, chờ quân Bắc Việt tới… …Đêm qua Sư đoàn 320 CSVN đã bỏ mật trận Bắc Ban Mê Thuột tiến về Phú Bổn”( Phạm Huấn, Cuộc Triệt Thoái Cao Nguyên 1975, trang 155 ).

Nhận được tin, trong đầu Tướng Phú có ngay hình ảnh dân chạy loạn tại Quảng Trị vào Mùa Hè 1972.  Năm đó ông đang là Tư lệnh Sư đoàn 1 Bộ Binh.  Chính mắt ông chứng kiến quân CSVN nả hằng trăm ngàn quả đạn pháo vào đoàn dân di tản trên “Đại lộ kinh hoàng” khiến cho 20 ngàn người chết, hầu hết là thường dân.  Giờ đây ông không thể nào để cho tình trạng đó tái diễn trên LTL.7. Bằng mọi giá ông phải cứu dân và cứu lính, cho dầu phải bỏ xe tăng và đại pháo.

Phạm Huấn ghi lại :  “Tướng Phú nóng như lửa đốt khi nghe tin này.  Từ 9 giờ 5 phút tới 9 giờ 15 phút cố gắng liên lạc với hai tướng Tất và Cẩm bằng máy STS 106 không được, ông la hét, đập bàn, đập ghế… “ ( trang 156 ).

*( Nhưng đại bất hạnh cho Tướng Phú, tin tình báo động trời đó chỉ là tin bịa đặt do Đại tá Trưởng phòng tình báo Mỹ Legro nhận được từ CIA rồi chuyển cho BTTM.  Sự thực chẳng có đơn vị du kích nào tại Phú Bổn có súng cối cho nên rốt cuộc chẳng có phát súng cối nào rót vào đoàn di tản.  Và tài liệu của CSVN, hồi ký của Tướng CSVN Đặng Vũ Hiệp, sau này cho thấy quân của Sư đoàn 320 chỉ xuất hiện sau khi Phú Bổn đã bỏ ngỏ, và chẳng có bắn quả đạn pháo nào vào dân hay quân VNCH ).

Tài liệu của Phạm Huấn : “9 giờ 45 phút Tư lệnh Quân đoàn II bay C.47 chỉ huy đoàn quân triệt thoái (!) Tướng phú hơi mất bình tỉnh, và hình như bị rối loạn”…10 giờ 10, liên lạc được với Phú Bổn từ Bộ chỉ huy hành quân trên không” ( trên máy bay C.47 )”

Những người Tướng Phú liên lạc được là Tướng Cẩm, Tướng Tất, Đại tá Đồng.  Đặc biệt không liên lạc được với ông Đại tá Tham mưu trưởng Lê Khắc Lý và bộ tham mưu của ông ta. Thực ra Đại tá Lý và 13 sĩ quan tham mưu cao cấp của ông ta đang trốn trong đoàn dân di tản. Đến chiều khi nghe lệnh tìm bốc Bộ tham mưu thì các ông mới mở máy liên lạc.

“Buổi trưa ngày 18 tháng 3, 1975.  Tướng phú gọi cho Tướng Trần Đình Thọ, Trưởng phòng 3 Tồng tham mưu, thông báo về tình hình đoàn xe.  Ông lại than phiền về Đại tá Lý, Tham mưu trưởng Quân đoàn, vẫn chứng nào tật đó, báo cáo bậy bạ, không đúng sự thật với bộ TTM”. 

Sở dĩ Tướng Phú nói như vậy là vì ông mới vừa bay về từ Phú Bổn về sau khi đã liên lạc được với tất cả các cấp chỉ huy, chỉ thiếu có ông Tham mưu trưởng và Bộ tham mưu Quân đoàn thì tìm không ra ( sic).

Quyết định của Tướng Phú

Sau đó trên đường trở về Nha Trang : “Trên đường trở về từ Phú Yên, Tướng Phú vẫn hút thuốc liên miên, và đăm chiêu suy nghĩ… …Tướng Phú đứng bật dậy, cười lớn : “tôi sẽ là anh hùng”.  Lúc đó Phạm Huấn nhìn ông như người điên;  nhưng thực ra Tướng Phú đã tìm ra cách cứu dân thoát khỏi thảm cảnh, dĩ nhiên nếu thành công ông sẽ là anh hùng. Cách của ông là ra lệnh cho quân đội tách khỏi đoàn dân di tản, băng rừng về Phú Yên.

  • Lúc 9 giờ 30 sáng, Tiểu đoàn 9 của Trung đoàn 64 CSVN nổ súng vào quân BĐQ của Liên đoàn 23 BĐQ ở đoạn đường ra khỏi Hậu Bổn 4 cây số.  Nghĩa là cách Phi trường Hậu Bổn 2 cây số.  ( Theo hồi ký của Tướng CSVN Đặng Vũ Hiệp ).

*( Tiểu đoàn 9 CSVN từ một địa điểm cách Hậu Bổn 7 cây số đã băng rừng để đến cách Hậu Bổn 4 cây số sau 19 giờ hành quân (?).  Tại đây Đại đội 11 của Tiểu đoàn trụ lại để pháo kích 4 trái súng cối 61 ly vào đoàn xe và 2 trái vào phi trường Hậu Bổn vào lúc 5 giờ 30 chiều 17-3.  Hai đại đội còn lại tiếp tục di chuyển về phía trước của đoàn di tản.

Đến 9 giờ 30 sáng hôm sau, 18-3,  sau 2 đại đội CSVN bắt kịp đoàn di tản cách Hậu Bổn 4 cây số rồi chia nhau, một đại đội tiếp tục đuổi theo về phía đèo Tu Na.  Một đại đội ở lại lập thành 2 chốt cấp trung đội và 1 chốt cấp đại đội để bắn quấy rồi đoàn di tản.  Nhưng các chốt quấy rối này bị quân của Liên đoàn 23 BĐQ tiêu diệt ).

  • Lúc 10 giờ 25, máy bay của Tướng Phú đến Hậu Bổn, liên lạc với Tướng Tất đang trên đường đến Hậu Bổn.  Tướng Phú ra lệnh đưa Liên đoàn 7 BĐQ đến chỗ của Thiết giáp và Pháo binh dưới chân đèo Tu Na.

  • Lúc 10 giờ 30 Tiểu đoàn đầu tiên của Liên đoàn 7 BĐQ đến Hậu Bổn.  Vừa đến thì nhận được lệnh tiến ra khỏi thị xã để thanh toán 3 chốt CSVN đang bắn quấy rối vào đoàn thiết giáp cách Hậu Bổn 4 cây số.  Quân Thiết giáp gọi máy bay.

  • Lúc 11 giờ 20, quân Thiết giáp hướng dẫn máy bay thả bom nhưng bom rơi lạc vào quân của Liên đoàn 7 BĐQ, có một sự cãi nhau giữa Đại Tá Nguyễn Kim Tây, Liên đoàn trưởng Liên đoàn 7 và Đại tá Nguyễn Văn Đồng, Lữ đoàn trưởng Lữ đoàn 2 Kỵ binh.  Lúc này máy bay của Tướng Phú đang trên đường trở về Nha Trang.

  • Buổi trưa, theo Phạm Huấn, Tướng Phú gọi cho Phòng 3 Bộ TTM : “Ông lại than phiền về Đại tá Lý, Tham mưu trưởng Quân đoàn “vẫn chứng nào tật đó”, báo cáo bậy bạ, không đúng sự thật với Bộ TTM” ( Báo cáo về tình hình lính BĐQ và lính người Miền Núi nổi loạn tối hôm trước ). Đây là lần thứ hai Đại tá Lý đã lén báo cáo vượt cấp và không đứng sự thật. Tuy nhiên Tướng Phú không có phản ứng với Lê Khắc Lý vì nghĩ rằng Lý là tay chân của Tướng Viên.

  • Lúc 2 giờ 45 chiều, Tiểu đoàn 58 thuộc Liên đoàn 7 BĐQ đến thị xã Hậu Bổn ( Cheo Reo ).  Lúc này thị xã trống trơn vì đoàn di tản đã rời thị xã để đi về hướng quận Phú Túc vào sáng sớm hôm nay.  Bộ chỉ huy Tiểu khu và Bộ tham mưu của Đại tá Lý cũng đã di chuyển khỏi Thị xã. Toàn bộ Liên đoàn 7 BĐQ đuổi theo đoàn di tản thì bắt kịp đoàn xe tăng M.48 và đoàn đại bác 175 ly đang bị dồn lại dưới chân đèo Tu Na, cách Hậu Bổn 15 cây số.

Trước khi lên đèo Tu Na thì có cầu Ea Nu bắc ngang sông nhỏ dài 50. Do vì cầu Ea Nu được làm từ thời Pháp để lại cho nên trọng tải bình thường của cầu là 12,5 tấn, cao lắm là 17 tấn.  Nhưng một chiếc M.113 nặng tới 12 tấn, một chiếc M.41 nặng 27 tấn, một chiếc M.48 nặng 50 tấn, một khẩu 175 ly nặng 28 tấn ( 63.000 pound ).

Cho nên công binh cần phải đắp trên mặt cầu một cầu tạm 3 lớp mới có thể đưa M.48 qua được.  Tuy nhiên do vì công binh không được chuẩn bị trước nên phải mất 1 ngày để đem thiết bị làm cầu tới, nhưng thiết bị cũng mới chỉ đủ ráp 2 lớp thì phải tạm cho M.48 qua cầu.  Trong thời gian làm cầu thì toàn đoàn xe vũ khí nặng bị dồn lại bên này cầu.

  • Lúc 3 giờ chiều, Tướng Phạm Duy Tất cùng Bộ chỉ huy BĐQ Quân Khu II và Liên đoàn 4 BĐQ đến Hậu Bổn.  Lúc này phố xá tan hoang và vắng tanh, toàn bộ dân chúng và chính quyền đã di tản ra khỏi thành phố.

Tướng Phú thỉnh ý Tướng Trần Thiện Khiêm

  • Lúc 3 giờ chiều, tại Nha Trang, Tướng Trần Thiện Khiêm đáp xuống Nha Trang để tìm hiểu tình hình, ông đang trên đường từ Huế trở về.  Sau gần 1 tiếng đồng hồ bàn bạc, Tướng Phú đưa Tướng Khiêm ra máy bay, sau đó ông cho Thiếu tá Phạm Huấn biết :

“ Tôi đã báo cho ông ( Tướng Khiêm ) cái quyết định táo bạo của tôi :  Nội nhật chiều nay, nếu không “clear” xong ba cái chốt và ủi được con đường phía Nam Phú Bổn, trước khi thằng “320” ( Sư đoàn Cộng sản Bắc Việt ) bôn tập đánh, tôi sẽ ra lệnh các đơn vị chiến đấu băng rừng, di chuyển thật lẹ về Phú Yên.  Chiến xa và đại bác bỏ lại phía sau, cứu quân trước đã!” ( trang 164 ).  Nghĩa là Tướng Khiêm đã biết rõ kế hoạch bỏ chiến xa và đại bác của Tướng Phú.

Chú giải : Câu nói trên đây của Tướng Phú chỉ là do Phạm Huấn “biên kịch” theo trí nhớ của ông ta chứ không phải là những điều do ông ta ghi chép hay thu băng tại chỗ. ( Thường thì những điều ghi chép tại chỗ ông ta đều có ghi giờ phút ).  Tuy nhiên hầu hết những đoạn biên kịch của Phạm Huấn đều là do trí tượng tượng méo mó của ông cho nên khó có thể tin rằng có thật.  Nhiều người đọc tài liệu của Phạm Huấn thường bị lừa ở chỗ ông ta thường lồng một vài tưởng tượng hoang đường trong những ghi chép có thật.

Riêng chi tiết Tướng Phú nói với Tướng Khiêm rằng ông ta sẽ cho lệnh bỏ súng, bỏ chiến xa băng rừng thì không đáng tin.  Bởi vì lệnh “đem lực lượng bộ binh và chiến xa, pháo binh về Tuy Hòa” là mệnh lệnh của Tổng tư lệnh Nguyễn Văn Thiệu. Tướng Phạm Văn Phú và ngay cả Tướng Trần Thiện Khiêm hay Cao Văn Viên cũng không được làm trái lệnh hay cho phép làm trái lệnh này.

Trong trường hợp bắt buộc cần phải làm khác đi thì trước tiên phải thỉnh ý Tướng Thiệu;  sau khi Tướng Thiệu chấp thuận mới được phép ra lệnh khác, chứ không thể nào tự quyền ra một mệnh lệnh trái ngược với lệnh của Tổng tư lệnh.

Càng khó tin hơn nữa là sau khi nghe như vậy mà Tướng Khiêm không lưu ý Tướng Phú là cần phải thỉnh ý Tướng Thiệu trước khi quyết định.  Hoặc ít ra Tướng Khiêm phải bảo Tướng Phú hãy chờ ông ta về SG rồi sẽ chuyển ngay ý kiến này lên cho Tướng Thiệu;  nhưng theo tài liệu của Phạm Huấn thì 8 giờ 45 sáng hôm sau Tướng Thiệu vẫn chưa biết chuyện này !

Vậy thực sự Tướng Khiêm có biết ý định “bỏ súng băng rừng” của Tướng Phú như Phạm Huấn đã viết hay không ?  Hoặc ông ta có cản hay không ? Hoặc ông ta có xúi hay không ?  Giờ đây Phạm Huấn đã chết cho nên không thể xác minh.  Tuy nhiên nếu đúng như Phạm Huấn đã viết thì đây là một mấu chốt quan trọng để giải thích cho quyết định kỳ lạ của Tướng Phú.  Nó kỳ lạ bởi vì :

(1) Tướng Phú đã có một quyết định trái với điều lệ nhà binh; đó là làm trái với lệnh hành quân của Tướng Thiệu mà không thỉnh ý Tướng Thiệu.

(2) Quyết định làm trái với lệnh của cấp trên trong khi chiến trường chưa có một dấu hiệu nào cho thấy tình thế đã rơi vào tình trạng khẩn cấp, không còn chọn lựa nào khác.

(3) Quyết định này trái với yêu cầu chiến thuật của chiến trường.  Trong khi được biết toàn bộ quân số của địch có khả năng đuổi theo tấn công là Sư đoàn 320 CSVN thì phản ứng tất nhiên của người chỉ huy là cho 1 Liên đoàn BĐQ hay 1 trung đoàn Thiết giáp trở mặt quay ra sau án ngữ để đón chờ quân CSVN ( Hướng từ Thuần Mẫn đi Hậu Bổn ).  Chỉ cần 1 trung đoàn BĐQ hay 1 trung đoàn thiết giáp là đủ sức chống trả 1 sư đoàn CSVN ( Quân tấn công bắt buộc phải gấp 3 quân phòng thủ ).

Hoặc là ra lệnh toàn bộ quân Bộ binh rời khỏi mặt đường, tấp vào rừng lập phòng tuyến án ngữ dọc theo mặt Tây- Tây Nam của LTL.7 để bảo đảm an ninh cho đoàn di tản đi qua.  Quân CSVN có đuổi kịp hoặc có pháo thì cũng phải xuyên qua phòng tuyến.  Riêng mặt Bắc- Đông bắc của LTL thì không phải lo vì sau lưng là sông Ea Ayun và sông Ba, bên kia sông không có đơn vị CSVN nào ở đó.

(4) Quyết định tách lính khỏi dân để quân CSVN khỏi pháo vào dân thì có thể chấp nhận được, nhưng tách khỏi dân để băng rừng chạy về Phú Yên thì không thể nào hiểu nổi !

(5) Lần theo những ghi chép của Phạm Huấn thì 4 giờ chiều Tướng Phú tiễn Tướng Khiêm và 5 giờ chiều thì ông cho lệnh bỏ súng băng rừng.  Giờ này thì máy bay của Tướng Khiêm chưa tới SG.  Chứng tỏ quyết định bỏ súng băng rừng không dính dáng tới Tướng Khiêm hay một ai đó ở SG ( Tướng Khiêm là điệp viên cao cấp nhất của CIA ).

Nhưng nếu quả thật Tướng Khiêm có biết thì tại sao ông ta không cản Tướng Phú ? Bởi vì Tướng Khiêm dư biết làm như vậy là trái với quân lệnh, là trái với chiến thuật, không có tác dụng gì cả, rõ ràng là tự nhiên bỏ chạy !

Cũng theo Phạm Huấn :

“17 giờ, Tướng Phú hét trong máy TST 106, ra lệnh cho các tướng Cẩm, Tất, Đại tá Đồng, bằng mọi giá mang tất cả thiết giáp ra khỏi tầm pháo của địch, hướng về Phú Yên mà đi…”,  “17 giờ 10 phút, Tướng Phú ra lệnh đi bay rồi hủy bỏ,  Không liên lạc được với Đại tá Tham mưu trưởng Quân đoàn.  Ông ra lệnh cho tướng Cẩm dùng trực thăng tìm và bốc Đại tá Lý.

“17 giờ 25, Trung tâm hành quân của Quân đoàn vẫn chưa được tin tức gì về Đại tá Tham mưu trưởng.  Máy liên lạc không rõ.  Bị phá !” *( Thực ra là bộ sậu của Đại tá Lý tắt máy liên lạc, giả vờ như bị phá để khỏi phải nhận lệnh điều động của Tướng Cẩm ).

“17 giờ 40 phút, Tướng Phú quyết định bay đi Phú Bổn chỉ huy và tìm bốc Đại tá Lý” ( Sic! …Đi tìm cứu kẻ đang đâm sau lưng của mình!… Thật là oái ăm ! ).

“18 giờ 15,…một trực thăng trong hợp đoàn trực thăng của Tướng Cẩm được gởi xuống bốc Đại tá Lý và Bộ tham mưu hành quân nhẹ của Quân đoàn về làm việc tại Trung tâm hành quân của Tiểu khu Phú Yên”.

BÙI ANH TRINH

Bản đồ LTL.7, từ Hậu Bổn tới Phú Túc

Bùi Anh Trinh - CÁC TRẬN ĐÁNH NĂM 1975