( Trích sách “Giải Mã Những Bí Ẩn của Chiến Tranh Việt Nam” của Bùi Anh Trinh )

Tướng Thiệu cũng bị bịt mắt

Tất cả đại bác và chiến xa đã bị hủy vào lúc 6 giờ chiều ngày 18-3 mà chưa có một trận tấn công nào của địch quân.  Và cũng kể từ lúc 6 giờ chiều 18-3 thì toàn bộ quân lính VNCH tự động giải tán, mạnh ai nấy thoát thân bằng cách băng rừng về Tuy Hòa.

Chiều ngày 18-3-1975, Đại tá Đại tá Phạm Bá Hoa, Tham mưu trưởng Tổng cục Tiếp vận, nhận được báo cáo của Đại tá Chỉ huy trưởng BCH Tiếp vận 2 tại Quy Nhơn :

“Toàn bộ lực lượng gồm nhiều đơn vị chiến đấu, cùng với pháo binh, thiết giáp bị sa lầy sau khi vượt qua Cheo Reo.  Phần thì đường hư, cầu sập làm nhiều chiến xa M.48 và pháo binh 175 ly cơ động rơi xuống hố, gây tổn thất nặng cho quân đội lẫn dân sự, nhưng chưa thấy phản ứng của Quân đoàn”.  Nghĩa là không có đánh nhau trước khi có lệnh bỏ súng băng rừng..

Đại tá Hoa gọi điện thoại cho Tướng Viên : “Thưa Đại tướng, cách đây vài phút, Đại tá Bửu Khương, chỉ huy trưởng BCH 2 Tiếp vận, cho tôi biết về đoàn quân rút bỏ Pleiku và Kontum…”.  – “Anh có chắc là đúng như vậy không?” – “Từ chỗ đoàn xe bị kẹt đến Đại tá Khương như thế nào thì tôi không dám chắc.  Nhưng từ Đại tá Khương đến chỗ tôi là hoàn toàn chính xác, thưa Đại tướng”.

 – “Thôi được, anh đừng nói với ai nữa nghe” – “Vâng”.  Đại tá Loan và tôi đều ngẩn ngơ về câu sau cùng của Đại tướng Tổng tham mưu trưởng (sic). Hai ông Đại tá nhận được tin từ cấp dưới rồi chuyển lên cho cấp trên là Tướng Viên, nhưng “đừng nói với ai ngữa nghe” tức là đừng có báo cáo tiếp lên trên nữa cho Tướng Thiệu,

Và tài liệu của Phạm Huấn : “ Ngày 19-3-1975, lúc 8 giờ 45 sáng, Tướng Thiệu ra lệnh bằng mọi giá phải bảo vệ chiến xa và đại bác” ( trang 173 ).  Nghĩa là Tướng Viên không báo cáo cho Tướng Thiệu biết về tin cầu sập, chiến xa và đại bác đành phải bỏ lại vào chiều hôm trước (sic).

Ngày 19-3, tại đỉnh đèo Tu Na

  • Mờ sáng, tại đèo Tu Na, Tiểu đoàn 58 BĐQ có một nửa Tiểu đoàn cùng BCH Liên đoàn ( Đại tá Nguyễn Kim Tây ) ở trên đỉnh đèo, sẳn sàng chờ quân CSVN tấn công, còn một nửa còn lại ở chân đèo cùng với Liên đoàn phó là Trung tá Nguyễn Hạnh Phúc chuẩn bị mở đường máu tiến lên đèo.  Hên là dưới chân đèo còn có 1 chi đoàn Thiết vận xa M.113.

  • Lúc 6 giờ 15 sáng, quân CSVN nổ súng tấn công vào đoàn quân BĐQ và M.113 đang bắt đầu tiến lên đèo.  Do hỏa lực của M.113 mạnh quá cho nên sau 1 tiếng đồng hồ quân CSVN phải rút vào rừng.  Hai đại đội của Tiểu đoàn 58 BĐQ và một số đơn vị còn lại của hai tiểu đoàn 32 và 85 bám theo chi đoàn M.113 lên được đỉnh đèo, trong số đó có Đại úy Tiểu đoàn phó Phan Xuân Hiệp bị trúng đạn, được trực thăng tản thương về Nha trang.

  • Lúc 7 giờ 30, Tiểu đoàn 58 và BCH liên đoàn 7 BĐQ đổ đèo tiếp tục tiến về quận Phú Túc, bỏ lại bên kia cầu Ea Nu  40 xe Tăng vừa M.48, vừa M.41 và 8 khẩu đại bác 175 ly.

  • Lúc 8 giờ 45 sáng, Tướng Thiệu ra lệnh bằng mọi giá phải bảo vệ chiến xa và đại bác. Lệnh này đã trễ 15 tiếng đồng hồ so với lệnh bỏ chiến xa và pháo binh của Tướng Phú chiều hôm trước.

Tại cầu Lơ Bắc

Cách đèo Tu Na khoảng 12 cây số thì gặp xã Lơ Bắc ( Bản đồ thời Pháp ghi là Le Bac ) bên bờ sông Ba. Tại đây lòng sông rất rộng, năm 1964 công binh VNCH đã thiết lập hệ thống mố chân cầu để qua sông , cầu dài 600 mét.  Tuy nhiên trận lụt lớn năm 1964 đã đẩy mố chân cầu trôi về phía Nam 600 mét, sau đó là chiến tranh cho nên muốn qua bãi sông này chỉ có vào mùa khô nước cạn, xe be có thể theo đường đá ngầm tại bãi vượt để qua sông, đoạn vượt ngầm dài 300 mét.

  • Lúc 3 giờ 20 chiều, tại Lơ Bắc, 13 Thiết vận xa đã lội được sang sông, yểm trợ an ninh cho toán công binh đầu Nam của cầu Lơ Bắc.

  • Lúc 5 giờ chiều, Liên đoàn 7 BĐQ bắt kịp đoàn di tản tại Lơ Bắc và bờ sông Ba.  Tại đây đoàn di tản dồn cục lại bên này sông để chờ công binh thiết lập cầu phao, tới lúc này cầu vẫn chưa bắt xong.  Liên đoàn 7 BĐQ bèn đi ngược sông khoảng 500 mét để tìm vị trí thuận tiện qua sông.

*( Sở dĩ LĐ.7/BĐQ tránh nhập vào đoàn di tản vì lúc đó tại Lơ Bắc có ông Tướng Phạm Duy Tất đang chỉ huy.  Đại tá Nguyễn Kim Tây, Liên đoàn trưởng, không muốn gặp tướng Tất để nhận thêm lệnh mới là bảo vệ đoàn di tản ).

  • Lúc 5 giờ 30 chiều, cầu Lơ Bắc đã làm xong, đoàn di tản lần lượt qua cầu, phà chở chiến xa được phá hủy sau khi đoàn quân đã qua hết. Tổng cộng có 6 xe tăng M.48, 16 xe tăng M.41, và 13 thiết vận xa M.113 qua cầu.  Còn xe quân sự các loại qua được cầu Le Bac là 1.500 chiếc.

  • Lúc 7 giờ 45 tối ngày 19-3; Liên đoàn 7 BĐQ ,do Tiểu đoàn 58 dẫn đầu, đã đến bên ngoài BCH quận Phú Túc. Lúc này đoàn di tản đã đi khỏi từ ngày 18-3 cho nên từ đêm 18-3 quận lỵ Phú Túc lọt vào tay quân du kích CSVN.  Liên đoàn 7 BĐQ trụ lại bên ngoài quận lỵ để dưỡng sức chờ sáng.

Ngày 20-3, Tại quận lỵ Phú Túc

Theo tường trình của Đại tá Lê Khắc Lý viết cho Bộ TTM thì : “Đoàn quân xa và dân tị nạn rời Hậu Bổn ngày 20 nhưng chỉ di chuyển được 20 cây số thì phải đi chậm lại, trước mặt đoạn di tản là Phú Túc đã bị địch chiếm” ( Cao Văn Viên ).

Đoạn tường trình này không đúng với sự thật, bởi vì Đại tá Lý và đoàn di tản đã rời Hậu Bổn sáng ngày 18 và bị kẹt lại tại đèo Tu Na.  Lúc 6 giờ chiều ngày 18 Đại tá Lý được bốc tại gần đèo Tu Na về Tuy Hòa.  Riêng tài liệu của tướng CSVN Đặng Vũ Hiệp cũng cho biết quân CSVN làm chủ Hậu Bổn vào lúc 18 giờ ngày 18-3 thì làm sao còn có đoàn quân xa nào rời Hậu Bổn trong ngày 20-3 ?

  • Lúc 1 giờ 15 khuya, theo Phạm Huấn, Tướng Tất báo về cho BTL Quân đoàn rằng có 2 tiểu đoàn CSVN đang chiếm giữ BCH quận Phú Túc, quân Liên đoàn 7/BĐQ đang tiến tới giải tỏa Phú Túc.

  • Lúc 7 giờ sáng , Liên đoàn 7 BĐQ cùng với 3 xe tăng M.48 tấn công doanh trại BCH Chi khu Phú Túc đang do quân du kích CSVN trấn giữ.  Quân CSVN bỏ chạy, để lại 6 xác .  Liên đoàn 7 BĐQ và một số đơn vị khác tiến thẳng về Củng Sơn.

*Chú giải :  Theo lời kể của Thiếu tá Phan Văn Kế, tiểu đoàn trưởng TĐ 58 BĐQ thì 7 giờ sáng Liên đoàn 7 BĐQ mới bắt đẩu tiến vào quân lỵ Phú Túc : “Tình hình địch không đông lắm, có  SKZ 57ly đã đặt sẵn trên pháo đài ngay chính diện cửa ngõ vào quận lỵ; 

15 phút sau, Đại tá Tây tăng phái cho tôi 3 chiến xa M-48 và phải đích thân tôi ngồi trong xe của một trong ba xe để tiến vào chánh diện, bắn trực xạ vào pháo đài. Trái, phải đã có hai TĐ 85 và 32 hai bên cạnh sườn. …. Địch bỏ xác tại chỗ 6 tên, số còn lại bỏ rút chạy về hướng Đông bắc. Lệnh Đại tá Tây tiếp tục tiến thẳng về hướng Tuy Hòa”.

Thế nhưng Đại tá Lê Khắc Lý từ BCH hành quân nhẹ tại Tuy Hòa báo về cho Tướng Phú : “2 giờ sáng, quận Phú Túc bị tràn ngập.  Trận đánh đẫm máu sau đó diễn ra giữa Liên đoàn 7 BĐQ và những tiểu đoàn địch.  Khi tái chiếm quận Phú Túc, Biệt động quân đã tịch thu được 15 khẩu súng cối 83, 81 ly và một số đạn súng cối rất quan trọng” ( Phạm Huấn, trang 172 ).

So với sự thực do Thiếu tá Kế kể lại thì rõ ràng là Lê Khắc Lý phao tin bịa đặt nhằm “khai tử” số súng cối mà CIA ( Đại tá Legro ) chuyển cho Tướng Phú vào sáng ngày 18-3-1975 :

“Các đơn vị du kích CSVN tập trung được một số súng cối tại Tây Nam Hậu Bổn.  Sẽ pháo đoàn xe từ Phú Thiện đến Tây Nam Hậu Bổn.  Nếu thành công sẽ tiến dần về phía Nam, tiếp tục pháo, chặt đứt đoàn xe thành nhiều đoạn, làm trì trệ cuộc rút lui, chờ quân Bắc Việt tới”.

Thực ra theo hồi ký của Tướng CSVN Đặng Vũ Hiệp, so lại với lời khai của Tướng VNCH Trần Văn Cẩm và Phạm Duy Tất thì trong suốt cuộc di tản trên LTL.7 chỉ có Đại đội 11 của Tiểu đoàn 9 thuộc Trung đoàn 64 CSVN bắn 4 quả súng cối 61 ly vào đoàn di tản và 2 quả 61 ly vào phi trường Hậu Bổn, thiệt hại không đáng kể.

  • Cùng lúc 5 giờ 30 chiều, Tướng Phú thông báo cho Tướng Thọ ở Bộ TTM rằng ông quyết định thả bom hủy diệt những chiến xa và đại bác còn nằm rải rác từ Hậu Bổn tới Phú Túc. ( Phạm Huấn, trang 176 ). Vô tình số dân chúng bị kẹt lại tại đoạn đường có chiến xa bị chết rất nhiều.

  • Lúc 9 giờ tối, Liên đoàn 7 qua sông tại bến lội về phía thượng nguồn sông Cà Lúi.  Sau khi qua sông Liên đoàn 7 BĐQ tiến về Củng Sơn là quận lỵ của quận Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên.

BÙI ANH TRINH

Bản đồ từ Hậu Bổn tới Củng Sơn

Bùi Anh Trinh - CÁC TRẬN ĐÁNH NĂM 1975