Triết nhân giễu đời

Nguyễn Ngọc Loan sinh năm 1930 tại Huế nhưng gia đình gốc Bắc Kỳ.  Năm 1952 ông bỏ lỡ sự học tại trường Dược để gia nhập quân đội với Khóa 1 Nam Định.  Năm 1953 sang Pháp học lái máy bay chiến đấu tại Trường Salon de Province.  Sau Hiệp định Genève ông về nước, trở thành phi công lái máy bay khu trục đầu tiên của Không quân VNCH.  Đầu thập niên 1960 giữ chức vụ Chỉ huy trưởng Phi đoàn 2 Quan sát tại Nha Trang.  Đến năm 1964 thăng cấp đại tá, giữ chức Tư lệnh phó Không quân do Tướng Nguyễn Cao Kỳ là Tư lệnh.

Mặc dầu là một cựu sinh viên dược khoa và là một pilot nhưng ông lại mang dáng dấp của một triết nhân giễu đời.  Chức vụ càng cao, nhiệm vụ càng nặng thì ông càng giễu đời hơn.  Ông giải quyết mọi khó khăn của quốc gia giống như đùa chơi với định mệnh.  Phong cách làm việc của ông được nhiều người ghi lại với ít nhiều chê trách:

Hồi ký của Đại tá Văn Văn Của ghi lại nguyên văn một đoạn đối thoại với Nguyễn Ngọc Loan về chuyện mấy ông tướng tính chuyện thành lập chính phủ:

Một buổi sáng tôi đang sửa soạn đi Biên Hòa thì điện thoại reo, đầu giây bên kia là ông em vợ, Đại tá Không quân Nguyễn Ngọc Loan :  (Loan) –“Ông ơi (trong nhà chúng tôi xưng hô với nhau bằng Ông, vửa nửa đùa nửa thật, khỏi phải rườm rà vai vế) Ông hôm nay chờ tôi ra đón lên chỗ tướng lãnh họp.  Thành lập chính phủ quân nhân mới.  Thiệu làm Quốc trưởng, Kỳ làm Thủ tướng.  Ông phải lãnh Đô trưởng!  Lên đó thì biết”.

Tướng Loan đã ghi nhận chuyện quốc gia đại sự giống như là phân vai đóng tuồng trên sân khấu;  như một trò vui nửa khôi hài, nửa bi đát.  Và một đoạn nói chuyện giữa Bộ trưởng bộ Thanh niên Võ Long Triều với ông trùm mật vụ Nguyễn Ngọc Loan :

VLT :  “Loan à, tao đến gặp mầy do anh Kỳ khuyên chúng mình nên trực tiếp bàn thảo để giải tỏa mọi sự bất đồng và tránh gây mọi sự đổ vỡ giữa anh em”.

NNL :  “Bố Kỳ biết con mẹ gì mà khuyên tao hay khuyên mầy?  Ổng ngồi cao quá mà.  Chỉ có tao là thằng trâu phải cày để phục vụ cho các ông thôi” (Hồi ký Võ Long Triều, tập 1, trang 433).

Theo hồi ký của Đại tá cảnh sát Phạm Văn Liễu thì Kỳ sợ Loan làm Tư lệnh phó Không quân sẽ có ngày đoạt chức Tư lệnh của Kỳ nên Kỳ đẩy Nguyễn Ngọc Loan đi làm tỉnh trưởng Pleiku.  Nhưng Liễu làm tờ trình xin Thủ tướng Phan Huy Quát cho Loan về làm Giám đốc Nha An Ninh Quân đội để khỏi phải đi Pleiku. Vì vậy mặc dù có thời Loan làm Phó cho Kỳ nhưng Loan không phục Kỳ.  Và các sĩ quan Không quân VNCH cũng không phục Kỳ bằng Loan.

Thiệu nhờ Loan lấy lại 7 ghế Bộ trưởng trong nội các Nguyễn Cao Kỳ

Thực ra cái chức vụ Thủ tướng của Nguyển Cao Kỳ nếu không có Nguyễn Ngọc Loan thì đã không đứng nổi lấy một ngày.  Từ việc lựa chọn nhân sự cho tới cách thức đối phó với giặc trong thù ngoài đều do một tay Nguyễn Ngọc Loan cáng đáng.

Từ chuyện “Biến động Miền Trung” cho tới cuộc làm reo gây rối loạn của các công đoàn công nhân Điện lực, Ô tô buýt, Sở rác;  cho tới các cuộc xách động của Thượng tọa Thích Thiện Minh, của các ông trùm Chợ Lớn v.v…đều do một tay của NNL giải quyết trong khi Nguyễn Văn Thiệu và Nguyễn Cao Kỳ kể như bó tay.  Và cả chuyện dẹp tan băng Phạm Ngọc Thảo với 17 tướng tá âm mưu đảo chánh đưa Trần Thiện Khiêm trở về theo sắp đặt của người Mỹ…

Thế nhưng ngoài Nguyễn Văn Thiệu, Nguyễn Cao Kỳ và CIA thì ít ai biết được bản lĩnh thực sự của Nguyễn Ngọc Loan.  Thuở đó Washington và dư luận báo chí Sài Gòn đều khó chịu với cung cách làm việc nửa điên nửa khùng của Nguyễn Ngọc Loan. Võ Long Triều kể :

“Đột nhiên bảy người trong chúng tôi nhận được thiêp của Chủ tịch Ùy ban Lãnh đạo Quốc gia, chính thức trịnh trọng mời dự “tiệc thông cảm” tại dinh Thủ tướng…”. ( Để hòa giải với Nguyễn Ngọc Loan ).

“… Tướng Loan từ ngoài cổng đi vào, dù không được mời, ông mặc áo chim cò ngắn tay, bỏ lòng thòng ngoài quần jean, chân mang dép trần lẹp xẹp, chào hỏi mọi người bằng câu nói bâng quơ trống rỗng : “Bẩm các cụ ạ”, rồi ông tự động rót rượu, tay bốc lia lịa những thức ăn trên bàn đi quanh quẩn ôm cổ người này nói đùa vài câu, người khác than thân phận thấp hèn của ông đang giang cổ ra mà cày vì đại cuộc v.v…”

“ Điều khiến tôi ngạc nhiên và bất mãn là thấy Trung tướng Thiệu, người đóng vai chủ mời khách mà tại sao ông lại để cho một thuộc cấp tự động xông vào lăng mạ những khách quý của ông…”  (trang 440).

Cho tới 40 năm sau, ông Võ Long Triều vẫn chê trách Tướng Thiệu đã im lặng trước thái độ ngang ngược của Nguyễn Ngọc Loan. Tuy nhiên trong lời kể của ông VLT đã có mâu thuẩn :  Buổi tiệc nhằm mục đích hòa giải giữa các ông Bộ trưởng Miền Nam với ông trùm mật vụ NNL nhưng sao lại không mời Nguyễn Ngọc Loan, là nhân vật chính?  Rõ ràng đây là một màn dàn cảnh của Thiệu, Kỳ và Loan để đẩy phe Nam Kỳ Quốc ra khỏi nội các Nguyễn Cao Kỳ.

Trước đó mọi chuyện rắc rối trong chính trường Miền Nam đều xuất phát từ chủ trương “đất Nam Kỳ của người Nam Kỳ”.  Chủ trương này do người Pháp xướng ra sau năm 1945 nhằm mục đích tách Nam Kỳ ra khỏi đất nước Việt Nam.  Họ chỉ muốn trao trả đất Bắc Kỳ và Trung Kỳ cho Bảo Đại nhưng giữ Nam Kỳ như tài sản riêng của nước Pháp.

Để thực hiện mưu đồ này người Pháp đã bồi dưỡng cho một nhóm chính trị gia Nam Kỳ và tìm cách đưa họ lên các vị trí lãnh đạo chính trị tại Miền Nam.  Cho tới khi ông Ngô Đình Diệm lên lãnh đạo đất nước thì người Mỹ đã hỗ trợ cho Tổng thống Diệm gạt các chính trị gia Nam Kỳ ra khỏi sân khấu chính trị Miền Nam để chấm dứt ảnh hưởng của người Pháp.

Nhưng sau khi Tổng thống Diệm bị lật đổ thì Nhóm Nam Kỳ Quốc hoạt động trở lại dưới thời Nguyễn Ngọc Thơ, Nguyễn Khánh, Trần Văn Hương, Phan Khắc Sửu.

Rồi cho đến khi Nguyễn Cao Kỳ thành lập Nội các chiến tranh thì cũng phải dùng tới 9 ông Nam Kỳ trong Chính phủ, đó là các ông : Nguyễn Lưu Viên, Phó Thủ tướng;  Nguyễn Văn Trường, Tổng trưởng bộ Giáo dục;  Nguyễn Hữu Hùng, Tổng trưởng bộ Lao động;  Trần Ngọc Liểng, Tổng trưởng bộ Xã hội;  Âu Trường Thanh, Tổng trưởng bộ Kinh tế;  Trần Minh Triết, Tổng trưởng bộ Tư pháp;  và Võ Long Triều, Tổng trưởng bộ Thanh niên.

Đó là chưa kể các ông Thứ trưởng hay Đổng lý văn phòng của các Bộ đều là chính trị gia Nam Kỳ.  Tất cả đều học trường Tây và đa số du học tại Pháp.  Những khuôn mặt chính trị thân Pháp khiến cho Washington lo sợ. Vì vậy Tòa Đại sứ Hoa Kỳ tại Sài Gòn muốn Tướng Thiệu và Tướng Kỳ loại bớt các chính trị gia Nam Kỳ ra khỏi Chính phủ.

Hai tướng Thiệu Kỳ “bán cái” cho Tướng Loan giải quyết vụ này.  Tướng Loan bèn sắp đặt bữa tiệc “thông cảm” nhưng bên trong là để khiêu khích băng Nam Kỳ Quốc.  Nếu như phe Nam Kỳ Quốc bất mãn từ chức tập thể thì kể như trúng kế của Tướng Loan.  Lúc đó tự nhiên Tướng Kỳ sẽ có nhiều ghế trống dành cho những người Miền Bắc và Miền Trung.

Quả nhiên sự việc ngày hôm đó đã đưa tới kết quả là 7 ông Nam Kỳ trong số 9 ông đã từ chức để phản đối Nguyễn Ngọc Loan.  Tướng Kỳ lấy lại được 7 ghế Bộ trưởng mà không cần điều đình, không tốn công sức, mà cũng không mất uy tín.  Cũng từ đó thì băng Nam Kỳ Quốc đâm ra thù ghét Thiệu vì cho rằng Thiệu đã âm mưu với băng Bắc Kỳ để hất cẳng băng Nam Kỳ Quốc của Dương Văn Minh, Trần Văn Đôn.

Riêng Nguyễn Ngọc Loan không hề chê trách Thiệu, trái lại ông rất hiểu Thiệu, cũng như ông ta biết rõ bản lĩnh thực sự của Kỳ.  Chỉ một mình ông ta  biết Mỹ đã dùng Kỳ để “khống chế” Thiệu như thế nào.  Mọi người tưởng Loan phục Kỳ, khinh Thiệu nhưng thực sự không có một chỉ dấu nào cho thấy điều đó.

Nhận xét của CIA

Có thể Võ Long Triều, Nguyễn Chánh Thi, Tướng Walt và dư luận báo chí hiểu lầm về bản lĩnh của Nguyễn Ngọc Loan nhưng CIA thì không lầm.  Tài liệu CIA ghi lại :

Tướng Nguyễn Ngọc Loan là một sĩ quan thông minh, quyền biến và tuyệt đối trung thành với Kỳ, nhưng Loan có tính độc lập ít nghe lời cố vấn của Hoa Kỳ và đôi khi có tác phong rất “hề” như đi làm mặc đồ trận, chân đi dép cao su và không bao giờ đúng hẹn, và đặc biệt coi thường quyền cá nhân của người khác và xem thường các chương trình của chính phủ để thu phục lòng dân.

John Hart sau này nhận xét rằng, Hart thích tính của Loan dù chưa có lần nào Loan nghe lời ông ta, và có lẽ Loan là giới chức Việt Nam duy nhất dám thẳng thắn nói với giới chức Hoa Kỳ rằng ông không đồng ý khi ông không đồng ý việc gì.  ( CIA and The Generals, bản dịch của Trần Bình Nam ).

Mặc dầu John Hart, trưởng CIA tại Sài Gòn, thích Loan nhưng CIA phải tính chuyện thay thế Nguyễn Ngọc Loan bởi vì ông ta không thể nào đáp ứng được những yếu tố cần có của một nhân viên CIA, nghĩa là ông ta chỉ trung thành với quốc gia của mình chứ không hề trung thành với Mỹ.

Nguyễn Ngọc Loan không ham tiền bạc, chẳng ham danh vọng, cũng chẳng muốn trả thù đời cho nên CIA không có một thứ gì để có thể mua chuộc hay khích tướng được ông.  Tuy nhiên một khi CIA muốn hạ ông thì cũng rất dễ dàng, bởi vì tính hạnh bất cần đời của ông có rất nhiều điểm yếu.  Điển hình như vụ ông đích thân xử tử một tay khủng bố CSVN ngay tại chiến trường mà không cần xét xử, bất chấp dư luận báo chí.

Nhằm mục đích hạ Loan,  mọi phương tiện truyền thông của CIA từ Washington cho tới Sài Gòn hay Paris đều đồng thanh lên tiếng bôi bác tư cách của Nguyễn Ngọc Loan.  Ngày đó người ta cứ tưởng Thiệu loại bỏ Loan vì Loan là người của Kỳ, nhưng giờ đây CIA giải mã tài liệu mới biết chủ trương loại bỏ Nguyễn Ngọc Loan là của Mỹ.

BÙI ANH TRINH

Bùi Anh Trinh - LUẬN VỀ NGUYỄN VĂN THIỆU