Năm 1967, ngày 23-11, trên đất Lào, cách biên giới Lào Việt 10 cây số.  Trung đoàn 24 CSVN tấn công đồn Huoei Sane (Huội San) của quân đội Lào với sự phối hợp của 1 tiểu đoàn tăng gồm 11 chiếc PT.76.  Quân CSVN chiếm được đồn trong đêm.  Sáng 24, quân đội Lào gồm 519 người cùng với 2.000 thân nhân chạy về biên gới Việt Nam, được quân VNCH trong đồn Làng Vei tiếp nhận và đưa về tạm trú tại đồn Làng Vei cũ, tức là một đồn đã bỏ hoang cách đồn Làng Vei mới khoảng 1 cây số về phía nội địa Việt Nam.

Nhận được tin xe tăng CSVN xuất hiện tại vùng biên gới Lào, Bộ chỉ huy Lực lượng đặc biệt Mỹ tại Vùng 1 đã tăng cường 100 súng chống tăng M.72 ( Hỏa tiễn LAW ) cho đồn Làng Vei là một đồn địa đầu giới tuyến, nằm trên Quốc lộ 9, cách biên giới 2 cây số.

Năm  1968, ngày 31-1, trận Tổng công kích Mậu Thân nổ ra trên toàn quốc, quân CSVN chiếm đóng thành phố Huế, Hà Nội chỉ thị cho Mặt trận B.5 : ““Phải diệt căn cứ Làng Vây trong ngày 6 tháng 2 để phối hợp tác chiến chung với toàn Miền”.

Năm 1968, ngày 6-2, lúc 11 giờ 30 tối,  quân CSVN xuất phát tấn công đồn Làng Vei, lực lượng tấn công gồm Trung đoàn 24 biệt lập ( khoảng 2.500 người ), Tiểu đoàn 2 của Trung đoàn 675 pháo binh, Tiểu đoàn 198 của Trung đoàn 203 thiết giáp (11 chiếc xe tăng PT.76), 2 tiểu đoàn công binh, 2 đại đội đặc công ( khoảng 200 người ), 1 đại đội súng máy phòng không, 1 trung đội súng phun lửa.  Trước đó 1 ngày, ngày 5-2, quân CSVN tập trung pháo kích hằng trăm quả đạn vào căn cứ Khe Sanh.

Lúc chiến trận nổ ra, trong đồn Làng Vei có 450 lính Biệt kích Mỹ người sắc tộc Bru, 14 cố vấn Mỹ do Đại úy Willoughby làm trưởng toán, Trung úy Wilkins phụ tá và 12 hạ sĩ quan chuyên viên LLĐB/Mỹ.  Phía Việt Nam có Trung úy Phạm Duy Quân làm Trại trưởng, Trung Úy Lê Văn Quốc làm Trại phó và 10 hạ sĩ quan chuyên viên LLĐB/VN.

Ngoài ra còn có một vị khách là Trung tá Schungen, chỉ huy trưởng Lực lượng đặc biệt Mỹ tại Vùng 1, ông đến đây để liên lạc với chỉ huy trưởng đoàn quân Lào, cùng đi với ông có Trung úy Lương Văn Quý, sĩ quan hành quân của BCH/LLĐB tại Đà Nẵng ( Toán C ).  Và một vị khách công binh Mỹ là Thiếu úy Thomas E.Todd, ông đến Làng Vei chiều hôm đó để thực hiện công tác sửa chữa công sự phòng thủ.

Bố trí phòng thủ :

Góc Tây Bắc của Trại có 1 đại đội gồm 42 lính Dân sự chiến đấu sắc tộc Bru với 1 súng cối 81 ly và 1 đại bác không giật 57 ly dùng để chống chiến xa.  Góc Đông Bắc của trại có 1 đại đội gồm 82 lính Dân sự chiến đấu sắc tộc Bru với 1 cối 81 ly và 1 đại bác 57 ly.

Góc Đông Nam của trại có 1 đại đội gồm 60 lính DSCĐ người Kinh, với 1 cối 81 ly và 1 đại bác 57 ly.  Góc Tây Nam của Trại có 1 đại đội gồm 43 lính DSCĐ người Bru, với 1 cối 81 ly và 1 đại bác 57 ly.

Khu trung tâm trại có kho đạn và tiếp liệu, hầm Bộ chỉ huy và 3 trung đội trinh sát với 1 súng cối 106 ly ( Súng 4.2), 1 súng cối 81 ly, 2 đại liên 50 ( 12 ly7 ) và hai đại bác không giật 106 ly dùng để chống chiến xa; một khẩu được đặt tại vòng đai phía Nam khu trung tâm để chận chiến xa từ đường lộ phía Nam của trại;  một khẩu được đặt tại vòng đai phía Bắc của khu trung tâm để chận chiến xa trên Quốc lộ 9.  Nhưng khi chiến trận nổ ra thì khẩu 106 ly này không sử dụng được vì xạ thủ duy nhất đang đi phép.

Tại khu trung tâm còn có 1 đại đội Biệt kích tiếp ứng ( Mike Force ) được  Bộ chỉ huy Lực lượng Đăc biệt Mỹ tại Đà Nẵng tăng cường cho đồn Làng Vei sau khi trận Mậu Thân bùng nổ trên toàn quốc 5 ngày trước.  Đại đội do Trung úy Longgrear chỉ huy.

Diễn tiến trận đánh :

  • Ngày 06-2-1968,

*Lúc 4 giờ chiều :  1 trung đội Mike  Force ra khỏi trại để đi “nằm tiền đồn” tại một vị trí cách trại 500 mét về hướng Tây.

*Lúc 9 giờ tối, toán tiền đồn báo cáo nghe tiếng máy xe từ hướng Tây ( quốc lộ 9 ), đồng thời vọng gác góc Đông Nam của trại cũng báo cáo nghe tiếng máy xe từ con lộ phía Nam.

  • Ngày 07-2,

*Lúc 0 giờ 15 :  Trái sáng gài trên vòng rào phòng thủ tại cổng Đông Nam bật cháy, hiện rõ 2 đặc công và 2 xe tăng CSVN bên ngoài vòng rào.  Hỏa châu được bắn lên soi rõ 5 xe tăng và khoảng 200 bộ binh tùng thiết bắt đầu tấn công vào góc Đông Nam.

3 xe tăng bị súng đại bác không giật 106 ly bắn cháy ở khoảng cách 350 mét.  Sau khi hạ xong chiếc thứ 3 thì khẩu 106 không còn đạn, xạ thủ nhảy qua hầm súng cối thì vừa lúc đại bác 76 ly của xe tăng thứ tư phá hủy khẩu 106 ly.  Hai chiếc tăng còn lại tiếp tục tràn qua hàng rào phòng thủ.  Các súng chống tăng M.72 ( Hỏa tiễn Law ) trong số 100 khẩu mới được trang bị chứng tỏ vô hiệu quả.

Cùng thời gian đó toán tiền đồn ở phía Tây báo cáo có 4 xe tăng của CSVN trên Quốc lộ 9 đang tiến về trại Làng Vei.  Đồng thời vọng gác góc đông Bắc báo cáo có 2 xe tăng trên quốc 9 đang tiến tới từ hướng Đông.  Như vậy tổng cộng có 11 xe tăng CSVN tham dự trận chiến.

Bộ chỉ huy trại gọi pháo binh của TQLC/Mỹ tại căn cứ Khe Sanh bắn yểm trợ nhưng mãi tới nửa tiếng sau pháo binh TQLC mới bắt đầu bắn yểm trợ chung quanh vòng đai phòng thủ.  Pháo binh CSVN cũng bắn phản pháo vào căn cứ khe Sanh.

*Lúc 1 giờ sáng :  2 xe tăng CSVN lọt vào khu vực phòng thủ góc Đông Nam và tiến vào khu trung tâm, gần hầm Bộ chỉ huy.  Khoảng vài chục hỏa tiễn chống tăng M.72  được sử dụng nhưng vô hiệu.

*Lúc 1 giờ 30 sáng :   Toán cố vấn Mỹ 6 người  tại trại Làng Vei cũ ( Nơi có 519 quân Biệt kích của Hoàng gia Lào đang trú ngụ ) thuyết phục Trung tá Soulang của Lào cho quân cứu viện trại Làng Vei mới nhưng ông này từ chối.  Tuy nhiên ông cũng cho súng cối 81 ly bắn hỏa châu chiếu sáng. Hai trại cách nhau 1 cây số.

*Lúc 2 giờ 30 sáng :  Một xe tăng thứ tư của CSVN còn cách hầm Bộ chỉ huy 100 mét bị trúng đạn M.72 đứt xích nên nằm ụ một chỗ nhưng vẫn quay súng đại bác phá hủy pháo đài trung tâm.  Xe tăng thứ 5 ủi sập cửa hầm Bộ chỉ huy. Trong hầm chỉ huy có Đại úy cố vấn trưởng Willoughby và Trung úy Trại trưởng Phạm Duy Quân cùng khoảng 25 người.

Trung tá Schungel cùng Trung úy Lương Văn Quý và Trung úy Wilkins quyết định di chuyển về khu phòng ngủ của cố vấn.  Khoảng 50 quân Biệt kích và 2 cố vấn Mỹ thoát được ra ngoài, nấp sau một hàng tre cách trại 100 mét

*Lúc 2 giờ 45 sáng :  2 xe tăng CSVN từ hướng Tây đã lọt vào góc tây Bắc, khẩu đại bác không giật 106 ly dùng để chống tăng mặt Bắc không sử dụng được vì xạ thủ duy nhất đi phép.  Lúc 3 giờ 30, Lực lượng TQLC/Mỹ tại căn cứ Khe Sanh từ chối gởi quân tiếp viện cho Làng Vei.

*Lúc 4 giờ 30 :  Quân CSVN quăng lưu đạn vào hầm Bộ chỉ huy và tìm cách đào hang mở lối vào hầm.  Lúc 6 giờ 30 quân CSVN cho nổ mìn hầm chỉ huy, Trung úy trại trưởng Phạm Duy Quân tử trận cùng với 5,6 người khác, số còn lại chỉ bị thương nhẹ.

*Lúc trời rạng sáng :  Trung sĩ Ashley thuộc toán cố vấn của quân Biệt kích Lào hướng dẫn khoảng 100 lính Lào đi tiếp cứu.  Lúc 8 giờ sáng, khi toán tiếp cứu còn cách trại 100 mét thì bị quân CSVN trong trại khai hỏa.

Trung sĩ Ashley cho lui quân và gọi máy bay.  Máy bay ném bom bi phủ lên đồn theo yêu cầu của  Đại úy cố vấn trưởng Willloughby nằm dười hầm đài chỉ huy ( hầm bê tông ). Trung tá Schungel và Trung Úy cố vấn phó Wilkins vẫn còn ẩn nấp tại một công sự trong khu  bệnh xá chứ chưa thoát được ra ngoài

*Lúc 9 giờ 30 :  Máy bay ngưng ném bom, Trung tá Schungel và Trung úy Wilkins ra khỏi bệnh xá, chạy về phía Đông của khu Trung tâm.  Thêm 2 xe tăng CSVN bị máy bay bắn cháy.  Trung tá Schungel bị thương lần thứ 3 và phải tạm ẩn nấp trong một hầm trú ẩn.  Trong khi đó Trung úy trại phó Lê Văn Quốc và toán 50 người chạy thoát hồi đêm di chuyển về phía Tiểu đoàn Lào tại đồn Làng Vei cũ ( cách đồn mới khoảng 1 cây số ), gặp toán tiếp cứu của Trung sĩ Ashley cách trại 500 mét.  Tất cả quay tở lại tiếp cứu lần thứ hai.

Toán tiếp cứu vừa bắn vừa xông vào trại nhưng còn cách 25 mét thì toán quân Lào rút lui.  Trung sĩ Ashley lại gọi máy bay lần nữa.  Phi cơ ngưng thả bom thì toán tiếp cứu xông vào lần thứ 3 nhưng thất bại.

*Lúc 11 giờ 10 sáng :  Toán tiếp cứu có thêm 1 khẩu đại bác không giật 57 ly bắn trực xạ vào lô cốt của đồn rồi xung phong lần thứ 4.  Khi tới gần hầm chỉ huy của khu trung tâm thì Trung sĩ Ashley bị trúng đạn, xe cứu thương chở ông về tới cửa trại cũ thì lại bị trúng đạn pháo kích, Ashley tử trận.

*Lúc 4 giờ chiều :  Thấy tình hình trên mặt đất đã im tiếng súng, toán 20 người dưới hầm chỉ huy phá đất chui ra ngoài, được Trung úy trại phó Lê Văn Quốc dùng xe jeep chở chuyền về trại cũ.

Sau đó may bay ném bom hủy diệt trại Làng Vei.  Toàn bộ quân nhân LLĐB Việt Mỹ được trực thăng đưa về Đông Hà, riêng Trung úy Quốc vì trở lại trại chở chuyến chót nên kẹt ở lại, phải theo dân chạy nạn chạy bộ về căn cứ Khe Sanh.

Toàn bộ số Biệt kích quân trại Làng Vei và gia đình, cùng với toàn bộ số Biệt kích quân Lào và gia đình tại trại cũ được di chuyển về căn cứ Khe Sanh, tất cả là 6.000 người. ( 607 quân nhân và 5.400 thân nhân ).

BÙI ANH TRINH

TRẬN MẬU THÂN 1968