Phượng Hoàng Kiếm – Cộng đồng người Hoa sinh sống ở Bình Long trước năm 1972

Vài dòng Lịch Sử

Người Trung Quốc bắt đầu di cư vào Việt Nam kể từ thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên, từ đầu thời kỳ Bắc thuộc. Trong 2 thiên niên kỷ kể từ đó, nhiều làn sóng người Trung Quốc, gồm lính, quan, dân, tội phạm… đã đến định cư tại Việt Nam. Nhiều thế hệ người Trung Quốc định cư tại Việt Nam đã có quan hệ hợp hôn với người Việt bản xứ và con cháu họ dần trở thành người Việt Nam.

Vào thế kỷ 17, tại Trung Quốc, sự sụp đổ của nhà Minh dẫn đến làn sóng người Hoa trung thành với nhà Minh và không thần phục nhà Thanh bỏ quê hương di dân sang vùng Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.

Năm 1671, Mạc Cửu và gia đình đến vùng đất Mang Khảm (nay là Hà Tiên), khi đó vẫn thuộc quyền kiểm soát của vương quốc Khmer. Mạc Cửu đã mở rộng quyền kiểm soát ra các vùng lân cận, và quy thuận chúa Nguyễn.

Năm Kỷ Mùi 1679, Tổng binh thành Long Môn tỉnh Quảng Tây tên là Dương Ngạn Địch, Phó tướng Huỳnh Tấn (Hoàng Tiến) và Tổng binh châu Cao, châu Lôi và châu Liêm tỉnh Quảng Đông là Trần Thượng Xuyên, Phó tướng Trần An Bình cử binh chống đánh nhà Thanh nhằm khôi phục nhà Minh (bị nhà Thanh tiêu diệt hoàn toàn vào năm 1766) không địch nổi, hai Tổng binh đem tướng sĩ xuống thuyền chạy sang hải phận nước Nam, ban đầu cầu cứu Chúa Trịnh, sau đó dẫn tùy tùng quân lính theo đường thủy đến Đà Nẵng đầu hàng Chúa Nguyễn và xin Chúa Nguyễn nhận làm dân Việt (đúng hơn là xin giúp Chúa Nguyễn khai hoang vùng đất phía Nam, vì thời đó dân số Việt Nam còn ít. Hơn nữa, dải đất phía nam cũng còn thuộc quản lý của người khơme. Chúa Hiền Vương Nguyễn Phúc Tần cho họ vào miền Nam khai khẩn đất hoang Dương Ngạn Địch và Huỳnh Tấn theo dòng sông Cửu Long cắm trại ở Định Tường (Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang), Trần Thượng Xuyên vào cửa Cần Giờ ngược dòng sông Đồng Nai cắm trại ở đất Ban Lân, Cù Lao Phố (Biên Hòa), và Đông Phố (Gia Định) chuyên lo việc thương mãi và canh nông. Những cộng đồng người Hoa này được gọi là người Minh Hương. Chữ “hương” ban đầu dùng chữ 香 có nghĩa là “thơm” khi kết hợp với chữ Minh 明 có nghĩa là hương hỏa nhà Minh (明香), đến năm 1827 thì vua Minh Mạng cho đổi chữ Hương 明 sang chữ Hương 鄉 nghĩa là “làng” để tránh đụng chạm với nhà Thanh,  từ đó Minh Hương (明鄉) có thể hiểu là “làng của người Minh” và cũng có thể hiểu là “làng sáng sủa”.

Năm 1698, ở vùng Phiên Trấn – Bến Nghé – Sài Gòn đã hình thành nên làng Minh Hương ở Gia Thạnh, Chợ Lớn cũ. Từng có câu ca dao nói về phong hóa làng Minh Hương:

Gỏi chi ngon bằng gỏi tôm càng

Đố ai lịch sự bằng làng Minh Hương.

Đến thế kỷ 19, người Pháp tạo điều kiện cho người Hoa vào định cư ở Sài Gòn, Chợ Lớn. Thời kì này người Hoa sang Việt Nam theo các đợt tuyển mộ phu đồn điền của người Pháp. Năm 1949, một số người Hoa chạy sang Việt Nam khi Trung Quốc Quốc dân Đảng thua ở lục địa.

Tuy thu lợi từ những người Hoa định cư tại Việt Nam, nhưng các vị vua chúa Việt Nam chưa bao giờ cảm thấy yên tâm về lòng trung thành của họ.

(Trích từ https://vi.wikipedia.org/wiki)

1

Người Hoa sinh sống ở Binh Long trước năm 1972

 Người Hoa sinh sống ở Binh Long chủ yếu là người Quảng Đông, Triều Châu, Phúc Kiến, Khách Gia và Hải Nam. Ngôn ngữ chủ yếu là tiếng Quảng Đông, tiếng Triều Châu, tiếng Hẹ. Dù định cư đã qua nhiều đời, Người Hoa vẫn gìn giữ được bản sắc văn hóa của dân tộc mình, vẫn giữ được các phong tục tập quán truyền thống và vẫn sử dụng tiếng Hoa làm ngôn ngữ chính thức trong các giao dịch nội bộ.

Về văn hóa cộng đồng: Do điều kiện sinh sống của người Hoa ở vùng đất mới, nên ý thức cộng đồng luôn luôn được đề cao, được củng cố. Tinh thần cố kết cộng đồng: gia đình, họ tộc, đồng hương, đồng nghiệp đặc biệt được quan tâm giữ gìn như một giá trị thiêng liêng. Lòng biết ơn, tinh thần nghĩa hiệp đùm bọc lẫn nhau và ý chí quyết lập nghiệp là những giá trị được cộng đồng người Hoa hết sức nâng niu, trân trọng. Chính nhờ các giá trị văn hóa, ý thức cộng đồng đã giúp cho người Hoa tồn tại như một nhóm xã hội đặc thù, vừa hòa nhập với các cộng đồng khác, vừa giữ được những đặc điểm riêng có tính ưu trội của mình.

1

Cũng như đa số người Hoa ở khắp miền Nam VN giỏi làm kinh tế, buôn bán các ngành nghề, người Hoa tại Tỉnh Bình Long khi đó thường tập trung ở 2 dãy phố Chợ Cũ, phố Chợ Mới, họ đã tạo nên một trung tâm phố thị sầm uất của Tỉnh nhà. Tuy vậy, vẫn có một số ít sống trong các xã thuộc Tỉnh Bình Long.

Về giáo dục, người Hoa có trường Tiểu Học Quốc Quang kết hợp dạy văn hóa Việt & Hoa. Như đa số những trường dạy tiếng Hoa tại Saigon trước năm 1975, học sinh phải học 8 tiếng mỗi ngày cho cho hai chương trình Hoa & Việt.

Cơ sở trường Quốc Quang cũng trải qua nhiều thời kỳ, thiếu thốn về mặt bẳng, eo hẹp về kinh phí, nhà trường phải di dời trường lớp nhiều nơi. Trường Quốc Quang do cộng đồng người Hoa tại tỉnh nhà (Bang Hội) đóng góp tùy theo khả năng mỗi người, tuy vậy phải nhờ vào các Bang Hội Người Hoa lớn ở Saigon tài trợ một phần kinh phí mới xây dựng nên. Hình ảnh ngôi trường các bạn thấy hiện nay, đối với riêng tôi, buồn thay! Vẫn hiện diện như chứng nhân mà vết tích của cuộc chiến 1972 để lại. Hầu như bạn bè cùng lứa với tôi ở xóm Chợ Cũ đều biết tôi xuất thân từ ngôi Trường nầy.

Và cũng từ ngôi trường nầy, tôi bắt đầu học tiếng Hoa và tiếng Việt, như trong tác phẩm “Tôi Đi Học” của Nhà Văn Thanh Tịnh: “Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỷ niệm hoang mang của buổi tựu trường…”

Dậy sóng một một hối ức tuổi thơ tôi.

Phượng Hoàng Kiếm (16.09.2015)

(Trích Biên Khảo Tỉnh Bình Long)

1

Đã xem 6897 lần

Nhiều Tác giả - Biên Khảo Tỉnh Bình Long

Chân thành cảm ơn tác giả hoặc quý vị nào đó đã đăng bài viết này lên Quán Văn.

[ Thành viên mới xin ĐĂNG KÝ ]
[ Thành viên ĐĂNG NHẬP ] để đăng bài
(Quý vị sẽ nhìn thấy cách chỉ dẫn đăng bài.)

Chuyên phân phối MÁY CHỦ DELL POWEREDGE T30 E3-1225 V5

Phân phối thiết bị mạng Cisco FULL mã

Máy in hóa đơn, máy in bill PRP-085 Giá hot

NỆM CAO SU KIM CƯƠNG TỔNG HỢP KHUYẾN MÃI TẶNG GỐI

Thuốc diệt GIÁN thần kỳ

Nhà Hàng SÀI GÒN PHỞ TOMBALL, TX CẦN NGƯỜI

Cần Sang Nhà Hàng Phở Vùng TOMBALL, TX

Bán xe Toyota Camry 2004. 2.4 mới cứng. Hệ thống máy móc tân tiến cùng dàn video từ nước ngoài

Cần bán 4 lô đất khu du lịch Cam Ranh và Diên An – Khánh Hoà

Motel Nhi-Nhu-Yen nằm bên cạnh biển Nha Trang đón chào quý khách

Motel Nhi-Nhu-Yen nằm bên cạnh biển Nha Trang đón chào quý khách

Motel Nhi-Nhu-Yen nằm bên cạnh biển Nha Trang đón chào quý khách

Be the first to comment

Tham gia bình luận