Trần Công Lân – GÓP Ý “KHI CHẾ ĐỘ SỤP ĐỔ CHÚNG TA CẦN LÀM GÌ VÀ LÀM NHƯ THẾ NÀO?”

1

Đây quả là một đề tài quá lớn đối với mọi người dân VN trong và ngoài nước. Tác giả đã có cố gắng trình bày vấn đề dưới một nhãn quang nghiêm chỉnh và sâu sắc. Tuy nhiên VN không phải chỉ sụp đổ vì kinh tế tuy rằng đấy là lý do khả dĩ nhất. Để mở rộng tầm nhìn qua nhiều góc cạnh (lãnh vực) khác nhau. Phản ứng của những ai quan tâm đến hậu quả sau đó: làm sao để vượt qua cơn sóng gió với thiệt hại tối thiểu. Và cuối cùng xây dựng chế độ dân chủ như thế nào là một đề tài cần thảo luận rộng rãi và kỹ lưỡng để tránh những vết xe đổ của các cơ chế dân chủ hiện nay trên thế giới.

  1. Nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ:
  2. Kinh tế: Như tác giả của bài viết trên đã trình bày. Người viết không có gì phản đối chỉ muốn nhấn mạnh là món nợ của một nước, cho dù thay đổi thể chế (chế độ), thì chính quyền sau đó vẫn phải trả nợ. Do đó, những ai quan tâm đến vấn đề Dân Chủ cho VN cũng phải chuẩn bị giải pháp tài chánh: trả nợ (dù là nợ Trung Cộng hay của Liên Hiệp Quốc, Mỹ, Ngân Hàng Thế Giới). Nhưng đây là lãnh vực chuyên môn của các nhà tài chính mà chúng ta hy vọng sẽ có sự đóng góp của họ khi cần thiết.
  3. Chính trị: Cho dù khó xảy ra nhưng không phải là không thể xảy ra. Khi một thế lực trong Đảng, ngoài Đảng, thay thế nhóm lãnh đạo hiện thời và không còn dựa theo Hiến Pháp đương thời thì những gì có thể xảy ra?
  4. Các nhóm, đảng chính trị nổi lên tranh chấp tại các địa phương. Liệu quyền lực trung ương sẽ theo đường hướng nào: tiếp tục độc tài (độc đảng) hay lưỡng đảng, hay mở rộng đa đảng, hay trăm hoa đua nở… trước khi các nền móng dân chủ thiết lập?
  5. Một lực lượng vũ trang (thuộc QĐND VN) đứng ra nắm chính quyền trung ương. VN chuyển hướng như Thái Lan, Miến Điện hay Ai Cập? Các lực lượng chính trị và quần chúng sẽ phản ứng như thế nào? Làm sao tránh nội chiến giữa các lực lượng trong nước hay ngoài nước xúi dục hay các nhóm sắc tộc đòi ly khai?
  6. Văn hóa: Sự xâm nhập kinh tế của Trung Hoa ảnh hưởng tới văn hóa và đời sống hàng ngày của người dân VN. Một ngày nào, nhà nước VN công bố tiếng Hoa được chính thức sử dụng tại VN thì xung đột văn hóa sẽ bùng nổ. Phong trào bài Hoa sẽ trở lại như sau 1975. Chiến tranh với Trung Hoa không thuận lợi cho sự xây dựng dân chủ tại VN nhưng để bảo vệ độc lập lãnh thổ, chúng ta sẽ chuẩn bị như thế nào?
  7. Tôn giáo: Trung Hoa gặp khủng khoảng xã hội vì Phật Giáo, Khổng Giáo không còn ảnh hưởng trong quần chúng nữa khiến đạo đức suy đồi. VN phải tránh con đường đó. VN mới đây cho phép đạo Hồi (Saudi) xây dựng đền thờ ở VN. Khi một thế lực sắc tộc, tôn giáo xách động thay đổi dân chủ để xây dựng một quốc gia Hồi Giáo, Thiên Chúa Giáo hay Phật Giáo…thì chính phủ lâm thời sẽ phản ứng như thế nào khi nền móng dân chủ chưa đủ điều kiện để đóng góp?
  8. Xã hội: Khi thay đổi chế độ, người dân sẽ hoang mang và rối loạn xã hội sẽ xảy ra khắp nơi. Một chính quyền lâm thời sẽ phải đối phó với việc ổn định trật tự, thông tin, giao thông, cung cấp các dịch vụ căn bản (điện, nước, trường học, y tế…). Giả sử một vụ Formosa khác xảy ra, dân chúng biểu tình khắp nơi. Lãnh đạo ôm tiền bỏ chạy. Khi các nhân viên cũ của chế độ bỏ chạy thì ai sẽ thay thế? Ngoại bang lợi dụng cơ hội xâm lấn biên giới, chúng ta sẽ giải quyết như thế nào?
  9. Xây dựng một chế độ dân chủ:

Dân chủ không chỉ dựa vào thể chế (tổng thống, đại nghị, lưỡng đảng hay đa đảng…) mà dựa vào yếu tố có đem lại hạnh phúc cho người dân và tạo cơ hội cho người dân tham dự vào việc xây dựng dân chủ từ cấp địa phương đến trung uơng. Nhật, Pháp, Mỹ là 3 trường hợp cần nghiên cứu.

  1. Hiến pháp của một nước nhằm xây dựng và phát triển đất nước (dân tộc) trên chỉ số GDP (sản lượng kinh tế của quốc gia) hay dựa trên yếu tố hạnh phúc (thí dụ: Bhutan, dân không giàu nhưng đủ ăn, có học, có y tế, an ninh) hay như các nước Bắc Âu (Na-uy, Thụy Điển, Phần Lan, Đan Mạch: đóng thuế rất cao nhưng bảo đảm an sinh xã hội cho mọi người, mọi giới).
  2. Có hiến pháp là khởi đầu, xây dựng các cơ chế để cân bằng quyền lực và duy trì luật pháp (rules of law) là một điều khó cho một nước như VN khi thay đổi chế độ. Khi tất cả luật trong hệ thống luật pháp của VN đã được soạn thảo rất cẩu thả từ ngôn ngữ đến nguyên tắc. Nguyên tắc phân quyền giữa Hành Pháp, Tư Pháp và Lập Pháp không rõ ràng vì Đảng CS chi phối toàn bộ. Trong khi giao thời, luật mới chưa có, luật cũ chẳng ai hiểu mà áp dụng. Làm sao ăn nói với nước ngoài.
  3. Làm sao để mọi người dân quan tâm và tham dự sinh hoạt dân chủ? Khi người dân Nhật tham dự chính trị, kinh tế đã tạo áp lực trong đời sống khiến dân số suy thoái (lão hóa) vì người dân ngại lập gia đình. Tại Mỹ, tự do cá nhân qua nhiều đã khiến người dân lo hưởng thụ hay chạy theo các sở thích cá nhân đã đưa đến các nhân vật chính trị, đảng hùa theo khuynh tả, khuynh hữu khiến cho nền dân chủ suy thoái, không phải chỉ ở Mỹ mà ảnh hưởng trên toàn thế giới (thí dụ: vấn đề nhân quyền).
  4. Nhân quyền: con người sinh ra giống nhau, bình đẳng nhưng làm sao giúp con người ý thức và tham dự sinh hoạt dân chủ. Con người sinh ra trong xã hội (có sẵn) chẳng mấy ai nhắc lại xã ước (Social Contract. JJ Rousseau) thế hệ đi trước coi như kẻ đi sau sẽ đương nhiên chấp nhận. Kẻ sinh sau bước vào xã hội mà không ý thức những ràng buộc (trách nhiệm và bổn phận) giữa cá thể và tập thể đã lỗi thời cho tới khi xung đột xảy ra thì quá trễ. Hiểu nhân quyền để xây dựng dân chủ hay có dân chủ để xây dựng nhân quyền? Không có cá nhân ý thức nhân quyền, dân quyền thì khó mà xây dựng dân chủ theo bất cứ chiều hướng nào.
  5. Truyền thông: Giới truyền thông đóng góp vào việc phát triển dân trí. Trẻ em còn thì giờ học hỏi nơi trường học. Người lớn phải kiếm sống, thì giờ đâu mà học hỏi dân chủ. Ý thức dân chủ là khởi đầu, thảo luận và học hỏi các nguyên tắc dân chủ không thể xảy ra trong thời gian ngắn. Ai trách nhiệm cho sự phát triển dân chủ cho VN mà không ảnh hưởng bởi bất kỳ thế lực chính trị nào (trong hay ngoài nước).
  • Chiến tranh (hay trả thù) là điều không thể tránh khi thay đổi chế độ. Có sự chuẩn bị nào về giáo dục để tránh những đổ máu vô ích? Tôn trọng luật pháp và giải quyết xung đột qua cơ chế pháp luật có mục đích tranh tụng thay thế xung đột võ trang, đổ máu. Công bằng, hợp lý giúp đi đến hòa hợp, đoàn kết trong tập thể dân tộc. Chỉ có tự do, dân chủ thực sự từ mỗi cá nhân mới xây dựng hòa bình, hạnh phúc lâu dài. Không phải như Trung Cộng mà cũng chẳng phải như Mỹ. Mong rằng những ai quan tâm sẽ tìm hiểu, thảo luận để đóng góp cho hòa bình thế giới và VN.

A. Kinh tế:

Khi VN sụp đổ về kinh tế  hay thực sự là tài chính: thiếu nợ quá nhiều, phá sản (bankruptcy) thì quốc gia phải đối phó với nhiều vấn đề xảy ra cùng một lúc chứ không phải chỉ nói là kinh tế. Hãy lấy bài học Venuzuela hiện nay.

Quốc gia Venuezuela  (Nam Mỹ) có lợi tức là các mỏ dầu khí (trị giá 300 tỉ mỹ kim). Tổng thống Hugo Chavez quốc hữu hóa các công ty dầu khí (quốc doanh) lấy tiền tài trợ các sinh hoạt quốc gia từ y tế, thực phẩm, quân đội, giáo dục, giao thông ….  Trong nhiều năm dưới Xã Hội Chủ Nghĩa, người dân đã không làm ăn gì vì đã có nhà nước lo hết. Thiếu quản lý, canh tân cùng với tranh chấp dầu hỏa thế giới khiến giá dầu thô xuống. Ngân sách quốc gia thâm thủng. Chavez bệnh chết. Maduro lên thay. Kinh tế Venuzuela xuống dốc. Thực phẩm khan hiếm. Dân chúng biểu tình, chính phủ đàn áp nhưng không có giải pháp kinh tế, đi vay mượn không nước nào cho (kể cả Trung Cộng).

VN cũng sẽ như vậy. Khi một chính quyền cũ bỏ chạy và một chính quyền mới lên thay (ngoài chuyện an ninh trật tự) thì những biện pháp kinh tế nào cần làm để phục hồi sinh hoạt quốc gia?  Tài chính và thuế sẽ nói sau. Vốn liếng kinh tế của VN sẽ dựa trên các tài nguyên:  quặng mỏ (không nhiều, chẳng có giá trị cao), sản xuất (lúa gạo, hải sản…), các sản phẩm làm công nghệ (do các công ty trong và ngoài nước).

  1. Căn bản là duy trì sản xuất và phân phối thực phẩm cho dân chúng.
  2. Duy trì giao thông trật tự, cầu, đường, điện nước ….
  3. Bảo đảm các hệ thống truyền thông, thông tin để giúp tin tức đến người dân mọi nơi chính xác, kịp thời.
  4. Ngân hàng là nơi người dân nhìn vào để đánh giá sự quản lý kinh tế của nhà nước. Ngân hàng cũng là cơ quan tài chính để quốc gia dựa vào thực hiện các dự án kinh tế với thế giới. Nợ cũ nô mới, lãi xuất …sẽ giải quyết bởi các nhà tài chính chứ không phải do Thủ Tướng, Tổng Thống hay Chủ Tịch Đảng.
  5. Duy trì các công ăn việc làm của nhân dân. Trước khi nhà nước mới lên có thể tạo các công ăn việc làm mới cho dân, ít nhất phải duy trì các việc đã có, cần tiếp tục.

BTài chính: Thiếu nợ (cũ) thì đừng nghĩ chuyện trốn nợ mà hãy thẳng thắn dàn xếp món nợ. VN dưới thời các chế độ cũ đã tham nhũng quá lâu và quá nhiều. Các cơ quan tài chính của nhà nước và tư nhân không phối hợp theo cùng một hướng. Tìm nhân tài để quản lý không khó. Khó ở chỗ các người lãnh đạo chính trị có sách lược mở đường cho các nhà kinh tài thực hiện kế sách xây dựng nền tài chính quốc gia hay không? Như thế nào và đi về đâu?

Đừng sợ thiếu nợ.  Đức, Nhật sau thế chiến thừ hai, đất nước điêu tàn, nợ chồng chất vì chiến tranh … đã xây dựng đất nước hùng mạnh. VN có địa lý tốt, chỉ cần lãnh đạo đúng đắn, lương thiện, tử  tế thì thế giới sẽ đầu tư và giúp giải quyết khó khăn kinh tế. Nhưng  các nhà đầu tư (hay các công ty ngoại quốc) có thể lái nền dân chủ sơ khai theo một chiều hướng ngoài dự kiến của một chế độ dân chủ mà người dân VN mong đợi. Sẽ không thiếu kẻ làm tay sai cho ngoại bang vì đồng tiền.  Ai sẽ đủ niềm tin để duy trì nền dân chủ, tự do cho VN. Chúng ta cần những người tử  tế.  Bạn có là người tử tế hay không???

Khi kinh tế xáo trộn vì thay đổi chế độ, tiền mất giá là chuyện thường xảy ra. Chuyện đổi tiền thời 1975 để lại ảnh hưởng xấu lâu dài. Hiện nay khuynh hướng dùng tiền điện tử đang xảy ra tại các nước Phi Châu là điều đáng chú ý và theo dõi (xin được bàn đến trong một dịp khác). Việc in tiền, chuyển tiền qua các ngân hàng có nhiều rườm rà, lôi thôi với luật quốc tế. Với sự phát triển điện thoại cá nhân và thẻ tín dụng có thể giảm thiểu sự xử dụng tiền giấy. Nhưng ngân hàng cũng là nơi tụ vốn để đầu tư và phát triển kinh tế nội địa.

C. Luật pháp

Khi một căn nhà đổi chủ, hàng xóm sẽ quan sát chủ nhà mới tổ chức, quản lý, điều hành như thế nào.  Một chế độ dân chủ phải có hệ thống pháp lý và người dân cũng như chính quyền phải  tôn trọng hệ thống pháp lý đó thì mới nói chuyện với bên ngoài được. Luật về tài chính, giao thông, thương mại, hình luật (tội phạm), gia đình…. Không thể một sớm, một chiều có ngay được. Các luật gia phải dựa vào Hiến Pháp. Mà Hiến Pháp thì chờ chính quyền mới ban hành, ai sẽ là chính quyền  mới? Giả sử nếu có những người thiện chí soạn thảo một Hiến Pháp tương lai thì chưa chắc những kẻ nắm quyền sau này chấp nhận. Trong khi những kẻ muốn cầm quyền chẳng bao giờ chuẩn bị một Hiến Pháp làm sẵn vì chắc gì người dân sẽ chấp nhận. Chẳng lẽ ngồi chờ nước đến chân mới nhảy?

D. Thuế

Từ thời quan liêu, thực dân, từ ngữ “sưu cao thuế nặng” đã để lại ấn tượng xấu cho người dân VN. Trong xã hội Dân Chủ, khi bàn về Xã Ước (Social Contract) phải xét đến khía cạnh khi con người chấp nhận bỏ một phần tự do cá nhân để gia nhập tập thể (làng, xã, quốc gia) thì vấn đề thuế phải được đề cập và giải quyết nghiêm chỉnh. Thuế hiểu như sự đóng góp của  mỗi người dân cho chi phí sinh hoạt  chung. Không có thuế thì cầu, đường, giáo dục, y tế,  quốc phòng … lấy gì trả?  Các nước Tây Phương (cả Nhật) đều là những quốc gia mà người dân đã phải đóng thuế nặng để xây dựng đất nước. Muốn xây dựng một nền dân chủ cho VN thì những ai vận động cho dân chủ cũng phải vận động (giải thích) cho việc đóng thuế. Điều này không dễ dàng khi VN vừa thoát khỏi một chế độ mà nhà nước “quản lý” hết thảy những gì nhân dân sở hữu. Làm sao có thể thuyết phục người dân mọi miền đóng thuế cho một chế độ mới khi chế độ cũ đầy rẫy tham nhũng? Điều này tùy thuộc vào khả năng “Tu Dưỡng Thắng Nhân”  (*) của những ai đi vận động cho một chế độ dân chủ tại VN trong tương lai.

Kết luận

Giải quyết việc xây dựng dân chủ cho VN không thể chỉ giải quyết (đi vào cửa) kinh tế, tài chính, thuế vụ …  mà cần một cái nhìn tổng thể,  toàn bộ, thấu đáo từng khía cạnh của một đất nước dân chủ … mà căn bản cuối cùng là giáo dục. Đặt nền tảng giáo dục sai lầm thì có như Mỹ, Trung Cộng …cũng chỉ là kinh tế què quặt. Một khi căn nhà (chế độ)  đã trở thành khổng lồ thì sửa đổi quả là khó khăn. Đó là tình trang Trung Cộng mất đạo đức xã hội, Mỹ đi vào dân túy (populism). Có nghĩa lý gì khi các nhà khoa học, kinh tế xây dựng sự phồn thịnh mà không có hòa bình, an lạc vì con người vẫn giết nhau… “…vẫn giết nhau…không hối  tiếc …”.

Hãy nhìn xuống chân những gông xiềng từ muôn kiếp
Hãy nhìn xuống chân thấy ước mơ đang chết dần
Sao còn giết nhau mãi giết nhau không hối tiếc
Sao còn mãi mê mãi mê chia chác bạc tiền (**)
                                                                          

Trần Công Lân

Tháng 6 năm 2017

VA

(*) Tu Duỡng Thắng Nhân (Lý Đông A)

(**) nhạc Lê hựu Hà

Quốc phòng

Nhật là quốc gia giống VN, gần Trung Cộng (TC), nước nhỏ, hay bị thiên tai nhưng sau thế chiến thứ 2 đã xây dựng thể chế dân chủ với  kinh tế hùng mạnh. Khi TC phát triển kinh tế từ 1990 và phát triển quân sự uy hiếp các lân bang, Nhật đã chuyển mình xây dựng quốc phòng (sản xuất máy bay, tàu chiến, tàu ngầm nguyên tử , vệ tinh …) trong một thời gian ngắn.

Lãnh đạo VN lấy cớ là nước nhỏ phải nhịn nước lớn (TC) cho dù mất đất biên giới, biển, đảo … cũng phải nhịn. Nhịn đến bao giờ? Tại sao VN không thể noi gương như Nhật?

Khi thay đổi chế độ thì quân đội VN sẽ làm gì?

  1. Đảo chánh: Quân đội có đủ phương tiện giao thông, truyền thông, nhiên liệu, thực phẩm để hoạt động trong một thời gian … khá dài so với các cơ quan dân sự. Một khi các tướng lãnh có tham vọng chính trị thì khó mà ngăn cản. Qua kinh nghiệm của Thái Lan, Ai Cập, Pakistan, Miến Điện … thì chế độ quân phiệt không phải là dân chủ vì vẫn còn là độc tài. Tuy chế độ quân phiệt có vẻ mạnh về an ninh quốc phòng nhưng thực sự cản trở phát triển kinh tế vì chẳng ai muốn làm ăn với kẻ cầm súng.
  2. Quân đội của chế độ cũ do Đảng chỉ huy. Nếu không còn Đảng nữa thì ai sẽ trả lương cho quân đội khi chế độ thay đổi? Hay các tướng lãnh có thể trở thành các sứ quân? Quân đội có thể độc lập được không? Và có thể tiếp tục bảo vệ biên giới, lãnh thổ, giữ độc lập với các thay đổi chính trị trong nước, ngăn chặn các cuộc nổi loạn của các nhóm sắc tộc, tôn giáo, đảng phái âm mưu chia cắt đất nước hay làm tay sai ngoại bang.  Điều cần thiết khi thay đổi chế độ là quân đội cần công khai tuyên bố độc lập với các tổ chức chính trị.
  3. Người chiến sĩ trước khi gia nhập quân đội đã là một người dân. Vậy khi thay đổi thể chế dân chủ, người chiến sĩ sẽ đóng góp như thế nào? Vị chỉ huy có cho phép người lính đi bỏ phiếu mà không phải ra lệnh “chọn ông A, bà B”. Làm sao giúp người lính tiếp tục học tập dân chủ để có thể trở lại đời sống dân sự sau này.
  4. Khi người dân không ý thức về dân chủ để tham dự sinh hoạt chung của xã hội, đất nước thì khó mà nói là người chiến sĩ sẽ có quyết tâm bảo vệ đất nước. Vai trò của chiến sĩ sẽ là tình nguyện (như Mỹ) hay động viên. Trong một nước dân chủ, kinh tế phát triển, ai cũng muốn làm giàu thì ai sẽ vào quân đội để bảo vệ đất nước khi tai biến?
  5. Quân cụ là tài sản của quốc gia do tiền thuế của nhân dân đóng góp trang bị cho quân đội. Trang bị và cải tiến là cần thiết để quân đội có thể làm tròn nhiệm vụ nhưng liệu kinh tế quốc gia có cho phép chăng? Một thể chế dân chủ không phải chỉ đòi hỏi lãnh đạo dân sự mà cả lãnh đạo quân sự cũng phải đổi mới nữa. Và khi các ông tướng sợ mất chỗ ngồi sẽ … đảo chánh lật đổ chính quyền dân sự: còn gì là thể chế dân chủ nữa.

Kết luận

Trở ngại chính là người dân trong nước muốn xây dựng thể chế dân chủ sẽ làm gì để có thể thông tin với giới chức quân đội VN và đón nhận sự hợp tác từ phía quân đội VN.

Đối thoại dân chủ

Những người VN muốn xây dựng thể chế  dân chủ cần có sự đối thoại (tự do nói lên những suy nghĩ của mình về dân chủ)  và đi đến thảo luận (có chương trình, đề tài, quy luật thảo luận, nhận định các sự khác biệt, đồng thuận….)

Yếu tố tiên khởi: sự thẳng thắn (biết hay không biết) lương thiện (sai lầm, dùng chữ không phù hợp), tử tế (cho dù quá khứ khác biệt, không vì thế mà dùng ngôn ngữ hạ cấp).

Để thuyết phục người khác tham dự dân chủ,  người chủ động phải có sự tự giác, tự chủ nơi mình. Nếu một cá nhân với giáo dục sai lầm về dân chủ thì liệu nền dân chủ sẽ đi về đâu?

Xây dựng dân chủ không phải chỉ là thay đổi Hiến Pháp hay các cơ chế giống như các nước dân chủ Tây Phương. Dân chủ là dân … làm … chủ. Vì làm chủ nên phải lo mọi chuyện. Nhưng không phải ai cũng có thời gian, kiến thức chuyên môn để giải quyết mọi chuyện. Nhưng khi giao phó trách nhiệm cho một vị đại diện dân thì lâu ngày … sinh tật hủ hóa. Cơ chế luật lệ nào ngăn chặn khi chính những kẻ làm luật tìm cách vượt vòng pháp luật.

Đảng chính trị là công cụ để xây dựng dân chủ nhưng càng ngày các nhà chính trị đã khuynh đảo biến đảng thành công cụ của một vài cá nhân, khuynh hướng nào đó và từ đó dân chủ suy thoái.

Nhiều người nghĩ là thể chế dân chủ dựa vào luật (rule of law) nên cần nhiều trường luật, luật gia như Mỹ. Thực tế cho thấy nước Mỹ với đội ngũ luật gia đã là trở ngại cho xã hội, đất nước vì mọi chuyện lớn nhỏ đều bị thách thức bởi kiện tụng vì mỗi luật gia là một ông trời con. Với chủ nghĩa cá nhân lên tột đỉnh, mọi chuyện bất hòa đều đi đến tòa án. Đó là một nền dân chủ của xung đột, bất ổn, nhức đầu chứ không phải là một nền dân chủ hòa bình, an lạc.

Một khi giáo dục người dân về tinh thần dân chủ sai lạc thì khi cây dân chủ khôn lớn chúng ta sẽ có nước Mỹ, Nhật, Pháp … mà muốn sửa thành các nước Bắc Âu thì quá trễ. Nếu kinh tế không cân bằng thì có thể  “Bình Sản Kinh Tế” (*) nhưng dân chủ đã quá đà (như vấn đề y tế, an sinh xã hội, xử dụng súng…) thì trật tự sẽ không còn và dân chủ mất giá trị, rồi người sẽ phó thác cho một nhà độc tài (như Hitler hay Trump, dù rằng Trump vẫn có cơ chế để kiểm soát “độc tài” của Trump). Dân chủ của VN sẽ giống như Trung Hoa vì kẻ lãnh đạo đã hủy hoại đạo đức xã hội, văn hóa … thay đổi thể chế có làm dân giàu nhưng mất dạy vẫn còn. Làm gì có người tử tế mà xây dựng dân chủ.

Làm sao giải thích cho nguời dân bình thường khi có tự  do, dân chủ thì ai cũng muốn đời sống khá hơn: nghĩa là có ăn, có mặc. Ăn ngon mặc đẹp là chuyện thường tình của con người nhưng nếu chính quyền và người dân hồ hởi phấn khởi đi vào kinh tế thị trường như TC, Mỹ thì khi kinh tế xuống dốc (thời kỳ quá độ)  thì dân sẽ nổi loạn vì quen sung sướng, xa hoa qua chớn. Tìm sự cân bằng như  Bhutan hay các nước Bắc Âu có vẻ lý tưởng nhưng chọn lựa không phải ở các nhà nghiên cứu mà ở người dân. Sự kiện “quả trứng, con gà” lại tái diễn.

Dân chủ có thực hiện được giữa hai người trên mọi khía cạnh của đời sống cho đến bất đồng chính kiến mà không đi đến bôi xấu, ám sát, phục kích, đầu độc…(đó là Tung: chiều dọc) thì dân chủ mới phát triển đến những người khác xung quanh, tin tưởng mà theo chứ không phải bị ép buộc hay lường gạt (đó là Hợp: chiều ngang ). Nếu giữa 2 người hoạt động dân chủ mà không thật lòng, tử tế, lương thiện thì khi lan rộng trong quần chúng sẽ ra sao? Tại sao bây giờ mới đối thoại? Thời 1920-1930 chúng ta cũng có đối thoại giữa các đảng VN chống Pháp, kết quả của đối thoại là CSVN tiêu diệt các đối thủ để độc quyền lãnh đạo kháng chiến và độc tài đảng trị cho tới bay giờ.  Khi ông Võ văn Thưởng (trưởng ban Tuyên Truyền Văn Hóa Trung Ương Đảng) tuyên bố sẵn sàng tranh luận công khai thì đó là tranh luận với ai? Mỹ hay Trung Cộng? Trong nước có ai lên tiếng là đi tù rồi, còn ai tranh luận. Không có ai tranh luận tức là toàn dân “nhất trí” theo Đảng. Quả là trò hề. Cho dù thành công như TC hiện nay cũng như xây lâu đài trên cát.

Tại VN, đối thoại dân chủ khó mà thực hiện khi giới truyền thông, báo chí còn bị bóp cổ; các nhà tranh đấu cho nhân quyền còn bị đánh đập, bỏ tù tùy theo nỗi vui, buồn của công an địa phương. Cũng như các luật sự biện hộ cho các nạn nhân trước tòa bị công an hành hung mà ông tòa chẳng buồn lên tiếng. Chẳng lẽ công an là Người Việt gốc Hoa?

Việt Nam  tôi đâu?

Trần Công Lân

Tháng 6, 2017

VA

(*) LýĐông A

Đã xem 602 lần

Chân thành cảm ơn tác giả hoặc quý vị nào đó đã đăng bài viết này lên Quán Văn.

[ Thành viên mới xin ĐĂNG KÝ ]
[ Thành viên ĐĂNG NHẬP ] để đăng bài
(Quý vị sẽ nhìn thấy cách chỉ dẫn đăng bài.)

Máy chiếu VPL-DX240 XGA

Chuyên phân phối MÁY CHỦ DELL POWEREDGE T30 E3-1225 V5

Phân phối thiết bị mạng Cisco FULL mã

Máy in hóa đơn, máy in bill PRP-085 Giá hot

NỆM CAO SU KIM CƯƠNG TỔNG HỢP KHUYẾN MÃI TẶNG GỐI

Thuốc diệt GIÁN thần kỳ

Nhà Hàng SÀI GÒN PHỞ TOMBALL, TX CẦN NGƯỜI

Cần Sang Nhà Hàng Phở Vùng TOMBALL, TX

Bán xe Toyota Camry 2004. 2.4 mới cứng. Hệ thống máy móc tân tiến cùng dàn video từ nước ngoài

Cần bán 4 lô đất khu du lịch Cam Ranh và Diên An – Khánh Hoà

Motel Nhi-Nhu-Yen nằm bên cạnh biển Nha Trang đón chào quý khách

Motel Nhi-Nhu-Yen nằm bên cạnh biển Nha Trang đón chào quý khách

Motel Nhi-Nhu-Yen nằm bên cạnh biển Nha Trang đón chào quý khách