Sau trận Tổng tấn công đợt 1, tự truyện của Đại tướng Lê Đức Anh ghi lại : “Tôi có gặp anh Trần Bạch Đằng ( Anh Trần Bạch Đằng cùng ở Tiền phương 2 với anh Võ Văn Kiệt ), anh Linh cũng đang có mặt tại đây.  Tôi đề xuất không nên mở đợt 2 đánh vào nội đô nữa vì không còn yếu tố bí mật bất ngờ…”

Mặc dầu trình độ chỉ biết đọc biết viết nhưng Lê Đức Anh có con mắt nhìn của một chuyên gia quân sự, ông thấy ngay vấn đề là dân chúng không có nổi dậy, cho nên kế hoạch tổng công kích tổng nổi dậy đã hoàn toàn thất bại.

Thế nhưng Nguyễn Văn Linh và Võ Văn Kiệt không thể báo cáo sự thực cho Lê Duẩn, bởi vì lâu nay các ông cứ nằn nì Lê Duẩn cung cấp vũ khí và tài chính.  Các ông cam đoan rằng một khi quân nổi lên thì dân tràn theo, giống như cuộc nổi dậy cướp chính quyền năm 1945.

Trong khi đó tin tức từ Washington bay về Hà Nội cho thấy là quân Mỹ đã thua.  Bằng chứng hiển nhiên là Bộ trường Quốc Phòng McMamara từ chức, Tư lệnh quân Mỹ tại Việt Nam Westmoreland mất chức, Tổng thống Johnson tuyên bố giảm ném bom Bắc Việt và không ra tranh cử nhiệm kỳ 2…Lúc đó Lê Duẩn có ngu mới không hạ lệnh tổng tấn công tiếp đợt 2, đợt 3.  Không phải đe dọa suông mà ông quyết còn người nào đánh người đó, ông sẽ cho đưa quân Miền Bắc vào tiếp ứng.

Vì vậy các ông Cọng sản Miền Nam đành phải vét hết lực lượng còn lại để tử chiến.  Lực lượng còn lại là một số đơn vị tại vùng biên giới chưa di quân về kịp trong dịp giao thừa tết Mậu Thân. Riêng tàn quân từng tham gia đợt 1 thì mạnh ai về nhà nấy chứ không ai dại gì đi đánh tiếp.

Diễn tiến trận đánh

Năm 1968, đầu tháng 4, Phó chính ủy Quân khu 4 của CSVN là Thượng tá Tám Hà ra hồi chánh với chính quyền VNCH.  Ông cho biết CSVN dự trù tổng tấn công đợt 2 với  tổng số quân công kích tại Sài Gòn có khoảng 10.000 người *( Nhưng sự thực chỉ có khoảng 3.500 người ).

Năm 1968, ngày 5-5, tại Sài Gòn, lúc 3 giờ sáng, nhiều toán đặc công CSVN xuất hiện tại nhiều nơi như khu Chợ Cầu Muối, Cầu Kho, khu Đề Thám, Bùi Viện, Gò Vấp, Phú Thọ Hòa, Khánh Hội.  Mỗi toán đặc công khoảng 4,5 người; có toán 10,12 người, họ rải truyền đơn kêu gọi nổi dậy.

Lực lượng Cảnh sát dã chiến VNCH của các quận Sài Gòn lục soát và tấn công các toán đặc công CSVN.  Đến 6 giờ chiều thì hoàn toàn thanh toán hết các toán đặc công.  Có 32 đặc công bị chết, 27 bị bắt sống, thu 70 súng cá nhân.  Phía CSDC có 6 chết.

*Lúc 4 giờ sáng :  1 tiểu đoàn địa phương CSVN pháo kích và tấn công đơn vị TQLC của VNCH đang phòng thủ tại Cầu Sài Gòn trên xa lộ Biên Hòa nhưng bị Tiểu đoàn 3/TQLC đánh bật, chạy giạt về phía Giồng Ông Tố.

Cùng giờ, Tiểu đoàn Dĩ An CSVN ( Cơ động tỉnh Đồng Nai, khoảng 350 người ) tấn công cầu Bình Lợi, bị Tiểu đoàn 6 TQLC ( 650 người ) đẩy lui trong ngày.

Ngày 6-5, 1 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn 272 CSVN ( Chủ lực Miền , khoảng 400 người ) tập trung tại khu Mả Thánh Tây chuẩn bị tấn công vào phi trường Tân Sơn Nhất.  Lúc 3 giờ sáng một toán tiền thám của tiểu đoàn CSVN nổ súng vào chiếc xe kiểm soát phòng thủ tại cổng phía Tây phi trường Tân Sơn Nhất, trên xe có Đại tá Không quân Lưu Kim Cương tử trận.

*Lúc 8 giờ sáng :  Tiểu đoàn 7 Nhảy Dù VNCH ( 550 người ) đang nghỉ huấn luyện tại Biên Hòa nhận được lệnh về Sài Gòn tấn công vào khu Mả Thánh Tây. Xế trưa thì Tiểu đoàn 7 ND bắt đầu chạm địch, đến chiều tối thì thanh toán xong tiểu đoàn CSVN, đếm được 60 xác, bắt sống 11 người, tịch thu 30 súng, trong đó có 1 đại bác không giật 57 ly.

Ngày 7-5, mờ sáng. Một toán đặc công CSVN lén lút rải truyền đơn tuyên truyền tại đường Tự Đức, Quận 1, Sài Gòn;  bị xe tuần tiểu của cảnh sát phát hiện, toán đặc công rút vào chiếm một viện bào chế dược phẩm để cố thủ.  Một đơn vị Cảnh sát dã chiến ập tới nơi xảy ra chiến trận cùng một lúc với Chuẩn tướng Nguyễn Ngọc Loan, Tổng giám đốc Cảnh sát.

Trong lúc cùng với toán cảnh sát tấn công vào nơi quân CSVN đang cố thủ, Tướng Loan bị đạn trúng đầu gối.  Sau 5 cuộc giải phẩu không thành công, Tướng Loan phải cưa mất một chân.

Ngày 7-5, Hai tiểu đoàn còn lại của Trung đoàn 272 CSVN tấn công Phú Thọ Hòa và Bến Phạm Thế Hiển.  Tiểu đoàn 267 CSVN (địa phương) tấn công vùng Minh Phụng, Chợ Lớn và cố thủ trên các cao ốc với súng phòng không và đại bác 57 ly.

Tiểu đoàn 38 Biệt động quân VNCH phối hợp với Thiết Giáp tấn công giải tỏa khu Phú Thọ Hòa.  Tiểu đoàn 35 Biệt động quân VNCH tấn công giải tỏa khu Minh Phụng.  Hai ngày sau thì giải tỏa xong cả hai khu

Đêm 7-5, Đại tá Đàm Văn Quý ( Phụ tá hành quân của Tướng Loan ) tử trận trong khi ông đi kiểm soát phòng thủ tại đường Hậu Giang, Chợ Lớn.  Khi xe của ông đến gần một chốt canh gác của Cảnh sát dã chiến thì ông thấy có dấu hiệu không còn người trong đó cho nên ông ra lệnh cho tài xế quay trở lui. Lúc xe vừa trên đường quanh thì toàn đặc công CSVN trong trạm gác bắn theo nhiều loạt đạn và có 1 viên trúng người của Đại tá Quý.

Ngày 8-5, hai tiểu đoàn địa phương CSVN ( khoảng 700 người )  tấn công khu Cầu Chữ Y, quận 8.  Tiểu đoàn 2/TQLC/VNCH ( 650 người ) phối hợp với thiết giáp tấn công giải tỏa xong trong ngày hôm sau.  Cùng ngày, Tiểu đoàn 1 và Tiểu đoàn 7 Nhảy dù VNCH hành quân lục soát và bao vậy 1 đại đội quân CSVN tại khu 18 Thôn Vườn Trầu.  Sau 2 ngày thì đại đội CSVN bị tiêu diệt và ra hàng.

Ngày 12-5, tình hình yên tĩnh trở lại, toàn bộ quân CSVN rút ra khỏi thành phố.

Năm 1968, sau nửa tháng yên tĩnh, ngày 25-5, Trung đoàn Đồng Nai CSVN ( Chủ lực Miền ) xâm nhập vào vùng Bà Chiểu, đến khu chùa Tập Thành xã Bình Hòa thì đụng độ với Tiểu đoàn 5 Dù VNCH.

Ngày 27-5, 2 tiểu đoàn địa phương CSVN từ vùng Đồng Ông Cộ xâm nhập vào Ngã Năm Bình Hòa đánh chiếm vùng Phú Lâm.

Quân VNCH gồm 1 tiểu đoàn Biệt động quân, 2 đại đội TQLC và 1 đại đội Cảnh sát dã chiến tấn công đẩy quân CSVN dạt vào khu Quận 6 Chợ Lớn.  Trong cuộc tấn công tiêu diệt quân CSVN tại khu Nguyễn Tri Phương, vào ngày 2-6 một trực thăng Hoa Kỳ bắn lạc hỏa tiễn vào vị trí của bộ chỉ huy hành quân VNCH khiến 6 sĩ quan cao cấp bị chết.

Ngày 31-5, Trung đoàn Quyết Thắng CSVN  *( Theo lý thuyết thì 1 trung đoàn chủ lực miền có khoảng 1.500 quân.  Nhưng đây là gom góp đám tàn quân của tổng tấn công đợt 1 nên thực sự quân số cả trung đoàn chỉ có 400 người ) xâm nhập vùng Hạnh Thông Tây Gò Vấp, đụng độ với Tiểu đoàn 6 TQLC/VNCH ( khoảng 650 người ) tại cầu Băng Ky.

Ngày 3-6, Trung đoàn Đồng Nai CSVN ( Cũng khoảng 400 người ) bị đánh tan, Trung đoàn trưởng tử trận.  Số quân còn lại khoảng 250 người rút về hướng bắc Tân Uyên.

Ngày 7-6, toán quân cuối cùng của 2 tiểu đoàn địa phương xâm nhập vùng Chợ Lớn ( Tiểu đoàn 6 Bình Tân và Tiểu đoàn 308 ) gồm 49 người đã ra hàng, số còn lại đã bị chết và bị bắt.

Ngày 17-6, Trung đoàn Quyết Thắng CSVN phối hợp với tàn quân của Trung đoàn Đồng Nai tấn công vào khu vực cầu Băng Ky và Ngã ba Cây Thị, bị Tiểu đoàn 6 và Tiểu đoàn 1 TQLC đánh tan.  Trung đoàn phó Quyết Thắng là Đại úy Phạm Văn Xưởng ra hàng.  Theo lời khai của Xưởng thì trước khi vào trận đánh quân số của trung đoàn là 400 người với vũ khí đầy đủ.  Đến chiều  ngày 17-6 chỉ còn 229 người, trong số đó có 120 bị thương.  Trung đoàn trưởng Ba Vinh chết ngay lúc đầu.

Ngày 18-6, toàn bộ tàn quân của Trung đoàn Quyết Thắng gồm 152 người đã ra hàng, trong số này có 2 ca sĩ là Bùi Thiện và Đoàn Chính.

Ngày 19-6, tình hình yên tỉnh trở lại trên toàn quốc với tổng kết 3 trung đoàn chính quy CSVN hoàn toàn bị đánh tan.  Hầu hết bị tiêu diệt ngoài số chiến binh đầu hàng hoặc ra hồi chánh .  Trong số đó có Đại tá Lê Văn Ngọt, tư lệnh phó Sư đoàn 5 CSVN;  Thượng tá huỳnh Thành Đồng, Tham mưu trưởng bộ chỉ huy tiền phương Sư đoàn 1.  Trung tá Phan Việt Dũng, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 165 thuộc Sư đoàn 7/CSVN;  Trung tá Huỳnh Cự và Thượng tá Tám Hà.

*Chú giải :  Tổng kết cuộc tổng tấn công đợt 2, quân đội CSVN chỉ mở có 6 cuộc tấn công với cấp tiểu đoàn hoặc trung đoàn;  so với đợt 1 là 29 cuộc tấn công cấp tiểu đoàn trở lên.  Nhưng lần này các tiểu đoàn và trung đoàn chỉ là những đơn vị được phóng đại.  Thí dụ như Trung đoàn Quyết Thắng là trung đoàn chủ lực Miền nhưng quân số chỉ có 400 người, so với một trung đoàn chính quy Bắc Việt là 2.600 người.

Thế nhưng báo chí Mỹ lại đánh giá lần này lực lượng của CSVN hùng hậu hơn bởi vì họ đã pháo kích 433 lần so với 268 lần trong đợt 1 ( Tài liệu của Trung tướng William E. Potts, Trưởng Phòng tình báo của quân đội Hoa Kỳ ).  Và rồi căn cứ vào số pháo kích, báo chí Mỹ suy ra lực lượng CSVN mạnh gấp đôi lần trước.  Trong khi con số pháo kích là một bằng chứng cho thấy CSVN chỉ gây tiếng vang bằng tiếng nổ chứ không còn người.

Ngoài ra trong lần này CSVN có sáng kiến là đốt nhà dân để làm màn khói che mắt máy bay quan sát cho nên tuy đợt 2 quy mô nhỏ hơn nhưng lửa cháy khắp nơi khiến cho báo chí quốc tế đánh giá là đợt 2 khủng khiếp hơn.

BÙI ANH TRINH

TRẬN MẬU THÂN 1968