Những dấu hiệu cho thấy trước kế hoạch của Lê Duẩn

Tháng 11 năm 1967, trong khi Tướng Westmoreland đang còn lưu lại Washington thì Phó tướng của ông là Tướng Abram gởi điện báo cho biết đã bắt được tài liệu của CSVN gần Đắc Tô “nói về một cuộc tổng tấn công trên toàn cõi Miền Nam”.  Westmoreland bèn đưa thông tin này ra trong một cuộc họp báo và cho biết : “Đó là trận khởi đầu để cho biết địch sẽ bị đị bại”. ( Hồi ký của Westmoreland Bản dịch của Duy Nguyên trang 455 ).

Trước đó, vào tháng 10 năm 1967, một đơn vị thuộc Sư đoàn 101 Mỹ đã bắt được tài liệu cho thấy : “Bộ Tư lệnh Trung ương CSVN kết luận rằng thời cơ đã đến để làm cách mạng trực tiếp và thời cơ đó là một cuộc tổng công kích và Tổng nổi dậy” ( Westmoreland, trang 455 ).

Cuối tháng 11, Tướng Westmoreland dự một buổi tiệc do Tướng Trần Ngọc Tám khoản đãi.  . Tướng Tám nói chuyện với Westmoreland : “Ông cho tôi biết là ông linh cảm địch đang dàn trận đánh lớn.  Có thể là một trận thư hùng sống mái, để rồi cuối cùng chúng ta sẽ chiến thắng” ( trang 456 ).

Trung tướng Trần Ngọc Tám  ( Khóa 1 VBQG Nước Ngọt ) là chỉ huy trưởng Trung tâm Bình định Phát triển bộ TTM, Trung tâm của ông ( CORD ) thu thập tin tức từ 3 cơ quan nhánh của CIA là USOM, USID, và Phụng Hoàng.  Tất cả những tin tức của CIA đưa đến cho ông hoàn toàn chính xác so với thực tế. Ông thấy ngay vấn để và đánh giá rất chính xác.

Đáng tiếc khi nói như vậy thì Tướng Tám đinh ninh rằng Westmoreland cũng đang nắm tin tức tình báo chính xác như ông.  Không ngờ là lúc đó CIA đang đi đêm với Trần Bạch Đằng cho nên họ giấu Westmoreland những tin tức về hoạt động chuyển quân chuẩn bị đánh lớn của quân CSVN.  Họ sợ ông Tướng có những phản ứng phá hoại cuộc đàm phán giữa Tòa đại sứ Mỹ và Trần Bạch Đằng. Vả lại theo như hồi ký của Ủy viên Bộ chính trị Mai Chí Thọ thì các ông MTGPMN chỉ biết được lệnh tổng tấn công trước ngày khởi sự có 5 ngày.

Vì không biết là Tướng Tám nắm chắc tình hình cho nên Westmoreland nghĩ rằng Tướng Tám “linh cảm” ( đoán quẻ ) và ông không để ý.  Nếu lúc đó ông “hỏi tới” tướng Tám thì có lẽ ông sẽ không đến nỗi mất uy tín trầm trọng vì không tiên liệu được tình hình.

Tại Bộ chỉ huy quân sự Miền Nam của CSVN

Tháng 10 năm 1967 Tướng CSVN Hoàng Văn Thái từ Hà Nội đến Trung ương cục Miền Nam ( Mặt trận B.1 bên kia biên giới Cam Bốt ) để thay tướng Trần Văn Trà làm Tư lệnh Quân Giải phóng Miền Nam, Tướng Lê Trọng Tấn làm Phó.

Tướng Trần Văn Trà xuống làm Tư lệnh Mặt trận Sài Gòn Gia Định.  Lúc này Trung ương Cục do Phạm Hùng làm Bí thư và Nguyễn Văn Linh làm Phó đang nằm lánh nạn tại Mặt trận B.1 sau các cuộc hành quân càn quét của 5 sư đoàn HK tại khu vực biên giới Việt Miên.

Trong khi đó 2 Trung đoàn chủ lực của Mặt trận B.2 là Trung đoàn Q.761( Sau đổi thành 271 ) và Trung đoàn Q.762 ( Sau đổi thành 272 ) đang nằm bên kia biên giới Tây Ninh.  Còn Trung đoàn 3 ( Sau đổi thành 273 ) thì đang sống lẫn trong dân chúng ở vùng Chiến Khu C.

Theo hồi ký của Đại tướng Lê Đức Anh thì kế hoạch tổng công kích do Nguyễn Văn Linh và Hoàng Văn Thái thiết lập, mỗi quân khu và mỗi tỉnh được phân công riêng chứ không có họp chung để cùng thảo luận ( Để giữ bí mật ).  Trong khi đó Đại tá Lê Đức Anh giữ chức Tham mưu trưởng Quân Giải phóng Miền Nam nhưng hồi ký của ông cho thấy ông không được tham dự soạn kế hoạch.

Theo hồi ký của Mai Chí Thọ thì mãi tới khi nhận được nghị quyết 14 của Trung ương Đảng họp vào tháng Giêng ông mới biết được kế hoạch tổng tấn công gồm có 5 điểm:

(1). Hướng tấn công là các đô thị, chủ yếu là Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế.

(2). Mục tiêu tấn công là các cơ quan đầu não chiến tranh của Mỹ ngụy.

(3). Không gian tấn công là toàn Miền Nam.

(4). Thời gian tấn công là đúng giữa đêm giao thừa tết Nguyên đán.

(5). Phương châm tấn công là đánh địch bằng quân sự với sự nổi dậy của quần chúng.

Như vậy so với thời gian khởi sự thì các đơn vị không đủ thời gian để chuẩn bị, nhất là chuẩn bị lên kế hoạch và thực hiện di quân.  Và cũng vì giữ bí mật cho nên binh sĩ không được chuẩn bị tinh thần để đánh vào khu dân cư.  Vì vậy họ hoang mang khi biết mình phải tấn công như một đơn vị đặc công nội thành trong khi họ không được huấn luyện và hoàn toàn không có kinh nghiệm về tác chiến trong thành phố.

Theo kế hoạch của Hoàng Văn Thái và Nguyễn Văn Linh thì Sài Gòn-Gia Định được tổ chức thành một khu đặc biệt, được gọi là “Khu Trọng Điểm”, do Nguyễn Văn Linh làm Bí thư và Hoàng Văn Thái làm Tư lệnh.  Khu Trọng Điểm đựoc chia thành 6 phân khu.  Phân khu 6 là khu vực trung tâm Sài Gòn do Trần Bạch Đằng chỉ huy.

Nhưng gần đến ngày khởi sự thì lại chia Khu Trọng Điểm thành 2 khu vực :  Khu vực Bắc Sài Gòn do Bộ tư lệnh tiền phương Bắc chỉ huy. Tướng Trần Văn Trà làm Tư Lệnh kiêm Chính ủy, Mai Chí Thọ làm Phó chính ủy và Đại tá Lê Đức Anh làm Tư lệnh phó.  Khu vực Nam Sài Gòn do Võ Văn Kiệt làm Chính ủy, Đại tá Trần Hải Phụng làm Tư lệnh và Trần Bạch Đằng làm Phó chính ủy.  Bộ chỉ huy của Nguyễn Văn Linh và Hoàng Văn Thái đóng chung với Bộ chỉ huy của Võ Văn Kiệt.

Lúc này Phạm Hùng là Bí thư Trung ương Cục Miền Nam kiêm Chính ủy Quân Giải phóng Miền Nam nằm ở mặt trận B.1 (Cam Bốt).  Tướng Lê Trong Tấn là Tư lệnh phó Quân Giải phóng Miền Nam và tướng Trần Độ là Phó chính ủy Quân Giải phóng Miền Nam cũng có tham gia trận Mậu Thân nhưng hồi ký của Lê Đức Anh và hồi ký của Mai Chí Thọ hoàn toàn không đề cập tới.

Một trục trặc nhỏ do “người tính không bằng trời tính”

Ngày giờ đồng loạt khởi sự được Lê Duẩn ấn định là từ lúc giao thừa cho tới 2 giờ sáng mùng một tết Mậu Thân.  Tuy nhiên năm đó theo lịch Hà Nội ( tính theo lịch của Lê Quý Đôn ) thì ngày mùng 1 tết là 30-1 năm 1968.  Trong khi đó dân chúng Miền Nam lại dùng lịch của Hồng Kông ( tính theo lịch Trung Hoa ) cho nên ngày mùng 1 lại là ngày 31-1-1968.

Mặt trận Tây Nguyên của CSVN toàn là các đơn vị từ ngoài Bắc vào nên khởi sự tấn công theo lịch in tại Hà Nội.  Nha Trang cũng nhận lệnh từ Tây Nguyên nên khởi sự cùng ngày đó. Vì vậy Tây Nguyên, Nha Trang, Quy Nhơn và Đà Nẵng khởi sự trước 1 ngày.

Ngày nay thỉnh thoảng vẫn có chuyện ngày tết của Hà Nội chênh 1 ngày so với lịch Tàu cho nên những người Việt ở nước ngoài đón giao thừa trước hoặc sau 1 ngày bởi vì ở nước ngoài dùng lịch Tàu.

*( Từ năm 1954, Bộ Văn hóa thông tin của Hà Nội căn cứ vào sách “Bảng Đối Chiếu Âm Dương Từ 1820 Đến 2010” do Lê Đức Hoạt và Geor Cordier biên soạn. Lê Đức Hoạt đã dùng cách tính lịch của Lê Quý Đôn.  Lê Quý Đôn học theo cách tính âm lịch của người Trung Hoa thời Phục Hy; nhưng theo cách tính này thì những tháng ngày nhuận có quyền đặt vào tháng ngày nào thấy tiện.

Còn người Tàu tại Hồng Kông thì căn cứ theo sách “Nhị Bách Niên Biểu 1820-2020” của người Trung Hoa.  Sách này cũng dùng theo lối tính của lịch Phục Hy nhưng những ngày tháng nhuận thì cũng tự đặt cho nên có khác với lịch của Lê Quý Đôn ).

Năm 1968, ngày 30-1, lúc 0 giờ, các ông chỉ huy Khu Trọng Điểm (Sài Gòn, Gia Định) của CSVN ngồi nghe đài Hà Nội chợt bàng hoàng khi nghe lời chúc tết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Xuân này hơn hẳn mấy xuân qua.  Thắng trận tin vui khắp mọi nhà.  Nam, Bắc thi đua đánh giặc Mỹ.  Tiến lên!  Toàn thắng ắt về ta”.  Đây là hiệu lệnh tổng tấn công trên toàn Miền Nam!.. nhưng hôm nay mới là 30 tết, còn 24 tiếng đồng hồ nữa mới đúng giờ giao thừa!

Các ông quýnh lên gọi nhau dậy bàn bạc, sau khi xem lại mọi cuốn lịch và nghe đài Sài Gòn thì chưa có gì là giao thừa cả.  Lúc đó mới hay là Hà Nội ăn tết trước một ngày. Thuở đó chưa ai biết là có chuyện chênh lệch giữa lịch Ta và lịch Tàu cho nên cứ nghĩ rằng Trung ương ĐCSVN cho ăn tết trước một ngày như vua Quang Trung trước khi đánh quân Thanh.

Các ông bảo nhau đi ngủ lại, nhưng trong lòng cứ thấp thỏm, sợ các nơi khác ra tay trước khiến địch nó phát hiện ra nó đề phòng thì hỏng sự, không còn tính cách bất ngờ nữa.  Quả nhiên 7 giờ sáng hôm sau thì nghe đài phát thanh Sài Gòn phát đi tiếng nói của Phó Tổng thống Nguyễn Cao Kỳ báo động trên toàn quốc.

Trong khi đó các ông Hà Nội chưng hững, giờ khởi sự đã qua mấy tiếng đồng hồ mà không thấy các nơi báo cáo gì cả, sáng ra nghe đài BBC mới hay chỉ có 6 nơi ra tay và “ngụy” nó báo động khắp nơi rồi.  Vậy mới biết người tính không bằng Trời tính, cố giữ bí mật cho tới giờ phút chót để tạo yếu tố bất ngờ, thế mà mọi sự hỏng cả.

Về phía VNCH cũng yên chí là nếu CSVN có tổng tấn công thì đã cùng tấn công rồi, chứ đâu có chuyện chỗ tấn trước chỗ tấn sau.  Nhất là nếu có ý định tấn công Sài Gòn thì CSVN phải đánh Sài Gòn trước nhất.  Do đó cứ nghĩ rằng ngoài 6 điểm kể trên, CSVN có thể sẽ đánh các thành phố hẻo lánh khác mà họ có nhiều sự tiếp trợ của dân chúng.  Không ai ngờ sự thực CSVN hẹn nhau cùng tấn công vào giờ giao thừa nhưng giờ giao thừa Hà Nội lại khác với giờ giao thừa Sài Gòn.

BÙI ANH TRINH

TRẬN MẬU THÂN 1968