Năm 1968, ngày 28-1, tại Quy Nhơn. Ty An ninh Quân đội tỉnh Bình Định khám phá một tổ chức nằm vùng của CSVN, phối hợp cùng Phòng tình báo Tiểu khu Bình Định bắt giữ 11 người và tịch thu một cuộn băng ghi âm.  Trong đó thâu thanh sẵn lời kêu gọi nhân dân vũ trang nổi dậy lật đổ chính quyền; một cuốn băng khác thâu âm lời kêu gọi của “Lực lượng đấu tranh cho hòa bình và thống nhất”.

Những người bị bắt cho biết CSVN sẽ tấn công Quy Nhơn trong dịp tết. Phòng tình báo Tiểu khu Bình Định chuyển tin về Tông Tham Mưu.  Bộ Tổng tham mưu chuyển tin này cho các Quân Khu nhưng chỉ là để lưu ý đề phòng mà thôi.  Không đặt thành tin báo động.

Tại Nha Trang, lúc giao thừa theo lịch Hà Nội  ( ngày 30-1-1968 )

Năm 1968, ngày 30-1, lúc 0 giờ 30, tại Nha Trang.  Khoảng 160 quân đặc công CSVN và 100 người nằm vùng tại Nha Trang đã chia nhau tấn công Trung tâm huấn luyện Hải Quân và Đài phát thanh Nha Trang, tuy nhiên gặp sự chống trả của cả hai nơi, quân CSVN không tiến vào được bên trong hàng rào của Trung tâm huấn luyện và Đài phát thanh.

Mờ sáng 3 toán Lực lượng đặc biệt đến tăng cường cho Đài phát thanh và một tiểu đoàn Biệt động quân ở Dục Mỹ tiến vào thành phố Nha Trang để giải tỏa các nơi bị tấn công.  Tới 2 giờ chiều thì thành phố trở lại yên tĩnh.

Tại Ban Mê Thuột, lúc giao thừa theo lịch Hà Nội  ( ngày 30-1-1968 ).

*Lúc 1 giờ 30, tại Ban Mê Thuột.  Dân quân du kích CSVN đi lẫn cùng 9.000 đồng bào Kinh, Thượng tràn vào chiếm Đài phát thanh, nhà lao, tòa hành chánh, khu cố vấn Hoa Kỳ và Bộ chỉ huy Sư Đoàn 23.

Theo hồi ký của Tướng CSVN Đặng Vũ Hiệp thì CSVN áp dụng chiến thuật quần chúng chiến : “Phối hợp với đòn tấn công quân sự, Tỉnh ủy Đắc Lắc huy động 9.000 dân chúng tiến vào thị xã đấu tranh với địch…Bà con cô bác vây chặt căn cứ Trung đoàn 45 ngụy, kêu gọi binh lính địch quay về với nhân dân” (Sic).

*Chú giải :  Cũng theo hồi ký của Tướng Hiệp thì kết quả : “Trước làn sóng tiến công vũ bão của đồng bào các dân tộc tỉnh Đắc Lắc, chỉ huy quân đội Mỹ đã huy động máy bay, xe tăng dội bom, bắn rốc két và súng trọng liên vào đoàn biểu tình”.

 Trong khi đó thì Tướng Hiệp và bộ chỉ huy mặt trận Tây Nguyên của CSVN ở một nơi mà máy bay địch không thấy và pháo địch bắn không tới (sic).  Nhưng sau này ông nghe báo cáo lại và xúc động ghi vào sổ tay của mình:

“Ở cánh Đông, nhân dân huyện 9 (căn cứ kháng chiến) đang hùng dũng tiến vào thì Má Hai, người cầm cờ trúng đạn ngã xuống.  Chị Mười nhận cờ từ tay Má Hai trao cho vượt lên dẫn đầu chỉ huy đoàn người thì lại bị trúng đạn hy sinh.  Má Hai tuy bị thương nhiều chỗ, đã yếu nhưng vẫn vượt lên giương cao cờ để cùng bà con tiếp tục tiến. 

Cám ơn Tướng Đặng Vũ Hiệp đã để lại cho đời một bằng chứng xác thực về cái cách các ông đã xúi dân ngu chết cho các ông như thế nào.  Thật là đau lòng.

*Lúc 9 giờ, các đơn vị thuộc Trung đoàn 45/ Sư đoàn 23 VNCH đang ở những vị trí phòng thủ vành đai cách thị xã 10 cây số được lệnh quay trở vào để giải tỏa trung tâm thành phố.

Khi các cánh quân của Trung đoàn 45/VNCH trở vào thành phố thì đoàn  biểu tình đã tan lẫn vào trong dân chúng, còn dân quân du kích thì chiếm lấy những khu nhà trong thành phố và chiến đấu tuyệt vọng trước khi bị tiêu diệt.

Tại Kontum, lúc giao thừa theo lịch Hà Nội ( ngày 30-1-1968 )

*Lúc 2 giờ sáng, tại Kontum.  Tiểu đoàn 2 của Trung đoàn 174 phối hợp với dân quân du kích tấn công và chiếm đóng thị xã Tân Cảnh, Kon Tum ( Đây là tiểu đoàn duy nhất còn tồn tại trong số 2 sư đoàn tham chiến trận Dakto trước đó hơn 2 tháng, sở dĩ phải phối hợp với dân quân vì thực sự quân số của Tiểu đoàn không còn bao nhiêu ).

*Lúc 2 giờ 15 sáng, Tiểu đoàn Đặc công 406 CSVN tấn công tòa hành chánh tỉnh, ty cảnh sát và Tiểu khu Kontum.  Tiểu đoàn địa phương 304 CSVN tấn công sân bay Kontum.  Toán quân của Trung đoàn 24 CSVN  tấn công Bộ chỉ huy Biệt khu 24 VNCH.

Chiều hôm trước, lúc xẩm tối, Tỉnh trưởng Kontum là Trung tá Nguyễn Hợp Đoàn được tin quân CSVN đã di chuyển vào thị xã Kontum cho nên đêm đó ông cho vợ con di tản ra khỏi tòa hành chánh cùng với một số gia đình binh sĩ.  Ông ở lại nhà riêng trong tòa hành chánh cùng với Trung đội Công vụ còn khoảng 14 người và một người em trai của ông là thiếu úy mới ra trường Võ bị Đà Lạt đang đi phép mãn khóa.

*Mờ sáng, khoảng 1 trung đội CSVN áp sát vào bờ hào trước tòa hành chánh chuẩn bị xung phong tràn vào, lúc đó Trung đội Công vụ có một khẩu M.79 mới được trang bị nhưng chưa ai biết sử dụng.  Người thiếu úy mới ra trường đã học cách sử dụng từ trong trường nên anh ta bắn khoảng 10 trái xuống bờ hào trước tòa hành chánh, mỗi khi đạn nổ thì Trung tá Đoàn thấy chân tay người và súng văng lên.  Sau đó không thấy địch còn phản ứng nào khác trong khi nghe tiếng súng nổ khắp thành phố, Trung tá Đoàn cùng Trung đội Công vụ vội rút ra khỏi tòa hành chánh để lẫn vào khu dân cư trong thành phố.

*Lúc 8 giờ sáng, đội quân của Trung đoàn 24 CSVN bị thiệt hại nặng khi tấn công vào Bộ chỉ huy Biệt khu 24 VNCH nên phải rút lui, trên đường rút lui bị trực thăng võ trang của quân đội Hoa Kỳ tiêu diệt.

*Lúc 12 giờ trưa, 1 Tiểu đoàn Biệt động Quân tiến vào giải tỏa Tân Cảnh dưới sự yểm trợ của trực thăng võ trang Hoa Kỳ.

Tại Đà Nẵng, sáng mùng một theo lịch Hà Nội, ( ngày 30-1-1968 ).

*Lúc 3 giờ 40.  Quân CSVN tấn công Chi khu Hội An, cách Đà Nẵng 30 cây số về phía nam. Bộ Tư lệnh Quân khu 1 điều động một tiểu đoàn Biệt Động quân đang nghỉ tại hậu cứ ở Đà Nẵng tiến đến Chi khu Hội An nhưng lại được tin quân CSVN xuất hiện tại Chi khu Hòa Vang nên bọc sang Hòa Vang và chạm địch nhưng không rõ quân số. BTL/QK.1 điều động Thiết giáp đến tiếp ứng.

*Lúc 3 giờ 30, một trung đội Đặc công CSVN  đột nhập vào khuôn viên BTL/QK.1 nhưng bị phát hiện, Trung đội này cố cầm cự chờ quân tiếp viện nhưng quân tiếp viện bị chận ở Hòa Vang cho nên họ bị tiêu diệt.

Tại Quy Nhơn, sáng mồng một theo lịch Hà Nội, ( ngày 30-1-1968 ).

*Lúc 4 giờ 10, tại Quy Nhơn.   Khoảng 1 trung đội Đặc công CSVN tấn công Ty an ninh Quân đội, giải thoát cho 11 người nằm vùng bị bắt trước đó 2 ngày, bắt giữ đại úy Trưởng ty an ninh làm con tin.  Sau đó toán Đặc công cùng 11 người tham gia tấn công vào đài phát thanh Quy Nhơn.

Cùng thời gian này, 1 tiểu đoàn chủ lực địa phương (Cơ động tỉnh) và 1 tiểu đoàn đặc công CSVN tấn công đài phát thanh Quy Nhơn và các cơ sở hành chánh của thành phố Quy Nhơn.  Lúc này tại Quy Nhơn chỉ có 1 đại đội Địa phương Quân của VNCH.

*Lúc 5 giờ, toán Đặc công chiếm được Đái phát thanh Quy Nhơn, mặc dầu có người trong đài làm nội tuyến nhưng họ vẫn không phát thanh kêu gọi dân chúng được.

*Lúc 6 giờ, Đại đội trinh sát của Sư đoàn 22 và 2 đại đội thuộc Sư đoàn Mãnh Hổ Đại Hàn tiến vào Quy Nhơn tấn công lấy lại Đài phát thanh và giải tỏa Quy nhơn.  Toán đặc công và 11 người nội tuyến bị tiêu diệt tại Đài phát thanh.

Tại Pleiku, sáng mồng một theo lịch Hà Nội

*Lúc 4 giờ 40, tại Pleiku.  Tiểu đoàn địa phương H.15 CSVN tấn công khu vực chợ Thuần Phong, thành phố Pleiku và hậu cứ của Trung đoàn Thiết giáp VNCH; Tiểu đoàn địa phương 408 CSVN tấn công vào sân bay Cù Hanh và Bộ chỉ huy Quân đoàn 2 VNCH;  Đại đội đặc công 21 CSVN tấn công Tiểu khu Pleiku và Tòa hành chánh tỉnh.

*Lúc 7 giờ sáng, Tỉnh ủy Gia Lai CSVN huy động 10.000 đồng bào sắc tộc tràn vào thành phố Pleiku biểu tình hỗ trợ cho quân CSVN “giải phóng” đồng bào sắc tộc đang định cư trong các trại tị nạn Cọng sản.

*Lúc 9 giờ 30 sáng, Tiểu đoàn địa phương H.15 CSVN tấn công trại Thiết giáp nhưng bị các chiến xa tiêu diệt, Tiểu đoàn trưởng bị bắt.

Tại Sài Gòn, sáng mồng một tết theo lịch Hà Nội, nhưng là sáng 30 tết theo lịch Sài Gòn.

Năm 1968, ngày 30-1, lúc 9 giờ 30.  Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu lên đài phát thanh tuyên bố CSVN đã vi phạm trắng trợn cam kết hưu chiến trong dịp tết và tuyên bố hủy bỏ lệnh ngưng bắn của Chính phủ VNCH.

Tuy nhiên vì CSVN chỉ đánh có 6 nơi trên toàn quốc cho nên Tổng thống Thiệu chỉ ra lệnh trên toàn quốc hãy gia tăng đề phòng chứ không ngờ tới khuya thì mới biết CSVN tổng tấn công trên toàn quốc, trong đó có cả thủ đô Sài Gòn.

BÙI ANH TRINH

TRẬN MẬU THÂN 1968