Trong diễn văn nhậm chức ông Trump đã nói rất thẳng thắn  : “Chúng ta ý thức rằng tất cả các quốc gia có quyền đặt lợi ích của chính họ lên trên hết”…,“chúng ta không tìm cách áp đặt lối sống của mình lên bất cứ ai khác”.

Chiêu bài nhân quyền của chính phủ Mỹ

Từ trước đến nay VOA, BBC, RFA luôn luôn trình diễn vấn đề nhân quyền của người Việt Nam như là mối quan tâm nhân đạo của chính phủ Mỹ đối với nhân dân Việt Nam.  Nhưng nay thì các phương tiện truyền thông của Mỹ trở nên lúng túng vì ông Trump coi vấn đề nhân quyền là chuyện của dân tộc Việt Nam, không dính dáng gì đến quan điểm của Mỹ. Lại càng không dính dáng đến quyền lợi kinh tế của Mỹ.

Một trong các nhược điểm của Tổng thống Trump là ưa nói thẳng cho dầu sự thực mất lòng.  Nhưng đó cũng chính là một ưu điểm hiếm thấy trong giới chính trị gia quốc tế.  Ông không thích những đòn phép léo lận hay gian ngoa trong chính trị.  Ông không muốn có chuyện “âm mưu” trong đường lối, chính sách quốc gia như kiểu của bà Hillary Clinton.

Vừa qua CSVN đã thử phổi ông Trump bằng cách bắt giam nhân vật bất đồng chính kiến Trần Thị Nga ngay trong ngày Tổng thống Donal Trump nhậm chức và tuyên bố hủy bỏ TPP.  Đây là một thông điệp mà CSVN muốn  nhắc nhở ông Trump về thỏa thuận CSVN nới rộng nhân quyền để được nhận TPP.

Tuy nhiên lần này Tòa đại sứ Mỹ tại Hà Nội không lên tiếng, trái lại các phương tiện truyền thông của Mỹ lại tung hỏa mù để che lấp.  Đài VOA và BBC cho rằng CSVN bắt bà Nga là để trả đũa việc ông Trump cúp TPP ( Phạm Chí Dũng ), là để có con tin mà thương lượng với Mỹ ( Vũ Đức Khanh ), là để thử phản ứng của Mỹ ( Một số người nhưng không rõ là số nào ), là để tỏ lòng trung thành với Trung Cọng ( Ngô Vĩnh Long ).

Cho vay kèm theo điều kiện nhân quyền là vì nhân đạo?

Sự im lặng khác thường của Tòa Đại sứ Mỹ tại Hà Nội cho thấy quan điểm của ông Trump là bác bỏ các màn trình diễn giả tạo của các chính phủ Mỹ trước đây về vấn đề nhân quyền của nhân dân Việt Nam :

Từ năm 1993 Tổng thống Clinton đã chấp thuận cho Việt Nam vay tiền của Mỹ sau khi CSVN chấp nhận sẽ thanh toán số nợ chiến phí mà chính quyền Nguyễn Văn Thiệu đã nợ của Mỹ.  Từ đó Mỹ đổ tiền cho CSVN vay nhưng được trình diễn như là cho vay để xóa đói giảm nghèo. Và sau đó là cho vay để phát triển kinh tế, nhưng luôn luôn kèm theo điều kiện là CSVN phải chứng tỏ là họ đã có cải thiện về nhân quyền.

Tại sao lại có chuyện nhân quyền trong chuyện cho vay ?  Là bởi vì cho vay bằng hàng hóa nhưng nước Mỹ có đạo luật Jackson – Vanik cấm buôn bán, trao đổi với các nước Cọng sản hay các nước có quan điểm đối nghịch với nước Mỹ.  Thí dụ như không có nhân quyền thì cũng được coi như có quan điểm đối nghịch với Mỹ.  Vì vậy muốn Quốc hội Mỹ thông qua một đạo luật buôn bán thì phải chứng minh rằng nước đối tác đã có cải thiên về nhân quyền.

Sự thực bên trong là như vậy, nhưng còn bên ngoài thì trình diễn như là Mỹ dùng áp lực của đồng tiền cho vay để buộc nước được vay phải chứng tỏ tôn trọng nhân quyền của nhân dân nước mình.  Tức là quảng cáo cho quan điểm chính trị nhân đạo của Mỹ.

Bán vũ khí sát thương kèm theo nhân quyền

Rồi kể từ năm 2012 thì quan hệ giữa Mỹ và  CSVN đã trở thành liên minh chống Trung Cọng tại Biển Đông.  Cao điểm là vào năm 2016 Tổng thống Obama tuyên bố sẽ bán vũ khí sát thương cho CSVN nhưng cũng vẫn kèm theo điều kiện về nhân quyền.

Trong khi sự thực không hoàn toàn đúng như những gì đã trình diễn.  Một khi Mỹ và CSVN đã thỏa thuận mua bán một loại vũ khí nào đó thì họ sẽ cùng nhau ký hợp đồng mua bán.  Nhưng muốn ký hợp đồng phải xin phép Quốc hội Mỹ.  Và Quốc hội Mỹ chỉ chấp thuận gia hạn bỏ qua đạo luật Jackson-Vanik trong năm có ký hợp đồng để hợp pháp hóa tình trạng mua bán một loại vũ khí nào đó với một nước Cọng sản.

Vì vậy lâu nay phía Mỹ vẫn buộc phía CSVN phải đính kèm vấn đề nhân quyền với việc mua bán vũ khí.  Hay nói một cách ngược lại, khi nào CSVN và Mỹ đã đạt được thỏa thuận mua bán thì lúc đó chính phủ Mỹ mới chạy giấy chứng nhận CSVN “đã có tiến bộ” về nhân quyền.

Không có một tiêu chuẩn nào ấn định như thế nào gọi là “đã có tiến bộ về nhân quyền” cho nên hễ khi nào nghe Mỹ tuyên bố CSVN đã có tiến bộ về nhân quyền thì người ta biết rằng hai bên đã thỏa thuận xong một thương lượng nào đó về kinh tế hay về chính trị.

Tác động của việc đính kèm điều kiện nhân quyền

Nhưng rồi liều thuốc “kinh tế kèm nhân quyền” của Mỹ đã có một “phản ứng phụ” là khơi dậy ý thức chính trị của nhân dân Việt Nam, họ hiểu là từ khi mới sinh ra họ phải có cái quyền được làm người ( Tuyên ngôn của ông Hồ Chí Minh đọc trong ngày 2-9-1945 ) nhưng cái quyền đó đã bị CSVN cướp đi từ năm 1954 và năm 1975.  Vì vậy họ mon men tìm hiểu và cuối cùng họ cũng biết rằng họ có quyền tranh đấu cho quyền làm người của họ.

Nương theo ảnh hưởng của chính phủ Mỹ trong quan hệ với CSVN, người Việt Nam hưởng ứng phong trào tranh đấu cho nhân quyền.  Phong trào đó đã tiến đến cao điểm khi CSVN quyết định “chuyển đổi thể chế” cho phù hợp với hệ thống kinh tế tư bản.

Cao trào nhân quyền của nhân dân Việt Nam đã bùng lên mạnh mẽ sau khi Thủ tướng CSVN Nguyễn Tấn Dũng phát đi thông điệp đầu năm 2014 :

Đây là lúc chúng ta cần có thêm động lực để lấy lại đà tăng trưởng nhanh và phát triển bền vững. Nguồn động lực đó phải đến từ Đổi mới thể chế và phát huy mạnh mẽ quyền làm chủ của Nhân dân. 

mở rộng dân chủ trực tiếp và hoàn thiện cơ chế bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp. Sớm thực hiện thí điểm Nhân dân trực tiếp bầu Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã”.

 “Nhà nước phải bảo đảm và phát huy được quyền làm chủ thực sự của người dân, nhất là quyền tham gia xây dựng chính sách, quyền lựa chọn người đại diện cho mình và quyền sở hữu tài sản.

Đầu năm 2014 là thời điểm kế hoạch TPP của Mỹ bắt đầu hình thành.  Với kế hoạch này CSVN dứt khoát chuyển đổi theo một nền kinh tế hoàn toàn là kinh tế tư bản, và về chính trị thì ĐCSVN chỉ còn là một đoàn thể nằm trong Mặt trận Tổ Quốc.

Mọi chuyện trở nên đảo lộn khi ông Trump lên làm Tổng thống

Ngay khi đang còn trong vòng tranh cử, ông Trump đã thẳng thắn tuyên bố rằng ông ta sẽ hủy bỏ Hiệp định TPP bởi vì nó sẽ làm mất công ăn việc làm của nhân dân Mỹ.  Do đó ngay ngày nhậm chức ông đã ký quyết định hủy bỏ TPP.

Đến lúc này những ai mong chờ làm ăn kiếm tiền nhờ TPP trở nên thất vọng.  Và dĩ nhiên những người mong chờ nhân quyền từ TPP cũng thất vọng theo.

Nhưng nỗi thất vọng của dân chúng lại trở thành nỗi lo của nhà cầm quyền CSVN.  Họ lo sơ mất TPP thì kinh tế cua CSVN sẽ đổ sụp.  Và hậu quả đổ sụp kinh tế sẽ kéo theo đổ sụp chế độ.  Vì vậy CSVN một mặt lo tìm kế sách cứu nguy kinh tế, một mặt lo tăng cường bảo vệ chế độ bằng cách cho triệt hết những mầm mống có thể gây ra đại họa sau này.  Trong đó có việc trấn áp phong trào tranh đấu cho nhân quyền.

Tuy nhiên vì quá lo mà CSVN mất khôn, nếu họ bị sụp đổ về kinh tế thì đương nhiên họ không giữ nỗi chế độ, cho dầu có hay không có những cá nhân hay đoàn thể tranh đấu cho nhân quyền.  Sức mạnh của phong trào nhân quyền không ở trong bàn tay hay cái miệng.  Mà nó nằm trong khối óc.

Nhưng giờ đây CSVN không thể tẩy não người dân bằng cách tuyên truyền lừa bịp hay khủng bố.  Cái gì mà người dân cần biết thì nó đã nằm sâu trong óc của họ rồi.  Giờ đây CSVN có thể bắt giam khối óc của Trần Thị Nga nhưng đâu có thể bắt giam hằng triệu khối óc khác?

Hỏa mù của VOA và BBC

VOA và BBC biết rõ tình thế lúng túng của CSVN.  Họ biết một khi Mỹ từ bỏ TPP là Mỹ đã có lỗi với CSVN.  Không những có lỗi về lời hứa TPP, mà còn có lỗi về đường lối chính trị.  Hiện nay CSVN phải lãnh cái hậu quả nhân quyền do Mỹ bày ra từ trước tới giờ.  Nhân dân không còn coi ĐCSVN là thần thánh nữa; họ không còn tin và không còn nghe những gì CSVN nói. Mà trái lại, càng ngày họ càng tin những gì ông Nguyễn Văn Thiệu nói.

Cho nên giờ đây VOA và BBC không muốn dư luận, nhất là dư luận người Việt, áp dụng tư tưởng Donald Trump vào chuyện bắt giam Trần Thị Nga, cho nên họ tìm hết cách để lái cho người Việt tin rằng chuyện nhân quyền của dân tộc Việt Nam vẫn là mối quan tâm sâu sắc của Mỹ.  Còn chuyện nhà cầm quyền CSVN bắt giam Trần Thị Nga chỉ là chuyện “thường ngày ở huyện”.

BÙI ANH TRINH

Bùi Anh Trinh - TRUYỆN DÀI DONALD TRUMP